ARTE- YAMAGUCHI KATSUMI

ARTE- YAMAGUCHI KATSUMI
O meu relato de hoxe vai relacionado cunha das miñas amizades do mundo da arte, vai dedicado ao meu amigo YAMA, así lle chamabamos os que fomos compañeiros seus de traballo na empresa de confección denominada PERAL MODA.

Yamaguchi Katsumi, cuxo nome significa “vencedor da beleza dunha montaña“.


Historia :

Yamaguchi chegou á nosa terra fará uns corenta e cinco anos, naceu en Yokojama, no ano 1943, vivindo máis tarde en Kawasaki.

Realiza estudos de economista en Meijigakuin (Tokio), obtendo o título en 1965. 

Yamaguchi formou parte dun grupo de artistas renovadores e de vangarda denominado Anvito Organaizas, creado entre os anos 1959 e 1960.

En 1966 viaxa a Europa para realizar estudos de arte contemporánea e de cultura occidental, entre 1968 e 1975 vive en París e Copenhage. Nestes anos ademáis de pintar, edita un libro de poemas.

Corría o ano 1976 cando YAMA chega a Marin, ese mesmo ano eu comezaba a traballar en Peral, nesa época tiñamos un escaparatista (José Dapena) que levaba uns cantos anos exercendo, pero unha oportunidade de traballo noutra empresa fixo que tivesen que buscar un novo diseñador de escaparates, non recordo como chegou a oídos do xefe que en Marin había un xaponés recentemente chegado á vila mariñeira que podía encaixarlle nas súas necesidades.

Aos poucos días o xefe reúnenos ao finalizar a xornada laboral e comunícanos a chegada inminente do novo escaparatista, a nosa sorpresa foi mayúscula cando nos dixo que o seu nome e procedencia, todos quedamos intrigados polo “fichaxe” e deseosos de que chegase o día da chegada de Yamaguchi…

Chegou o día, e co seu sorriso saudounos ao entrar pola porta, era todo amabilidade, a súa forma de ser transmitía felicidade, sempre disposto a todo o que lle propuxese a dirección, nunca dixo non a nada.

Logo duns anos en Peral foise a traballar de diseñador de mobles a Muebles Juviol, a nosa amizade seguía, mantiñamos un contacto a través da súa nova empresa, cada certo tempo visitabamos Juviol e foi YAMA o que nos deseñou o salón do piso e a habitación dos fillos.

YAMA mentres traballaba de diseñador de mobles e de decoración de interiores, non deixaba de pintar e expoñer, a súa experiencia ao longo dos anos fixo que abrise a súa propia empresa de decoración na rúa denominada ata hai pouco Fernández Ladreda, hoxe María Vitoria Moreno.

O artista ANTÓN SOBRAL define a YAMA como un artista cunha identidade mixta, que sumou dúas culturas en si, a oriental e a occidental, nas súas obras reflíctense as cores intensas e vivos, cores de que lle viñan da súa admiración polo arco iris sendo YAMA un neno.


Sala Vating Gallery de Copenhage, Galería 500 de Nova York, Bienal Internacional de Arte de Pontevedra, Escola de Artes e Oficios de Santiago de Compostela…son innumerables os lugares donde as mostras de Yamaguchi foron e siguen sendo admiradas.

COSTUMES HERDADOS

As nosas formas de pensar, de sentir, de actuar, as nosas crenzas, a nosa lingua, as comidas etc. son un conxunto de saberes que a través dos anos van pasando dunha xeración a outra, dese xeito imos creando cultura, forma parte da nosa herdanza. Este apartado é unha recopilación de costumes que nos transmitiron os nosos antepasados, cando eramos nenos aprendemos dos adultos é eles dos anciáns. Así herdamos tradicións, costumes é frases que hoxe en día moitas delas seguímolas transmitindo aos nosos fillos e netos.
Grazas á colaboración de varias amizades fun recollendo estes costumes e frases :
1–A frase : Cortando collós apréndese a capar. 2–Meu bisavó, cando foi da guerra marchou pa Cuba, logo de non sei cantos anos volveo e debía ser porque botaba de menos as comidas dalá que o tipo botáballe caramelos a sopa e ó caldo. 3–Eu levo sempre conmigo unha castaña pilonga, coas miñas iniciáis, regalouma o meu marido cando empezamos a salir xuntos, está engarzada nunha cadea de ouro, recordo de levar a castaña no bolso, tamén algunha veciña teñoa visto levar algún allo ou a cabeza de allo enteira. 4–De meu avó quedoume a costume de botarlle a tortilla francesa azucre. 5–Por Nadal na miña casa botaban azucre cando se facía a asa de cántaro, facían o prebe é a allada é azucre padiante. 6–A frase de meu avó : Rapas, non confundas o touciño coa velocidade. 7–Na miña casa había por costume que cando se mataba a galiña ou o galo para facer o cocido, botaballen unha taza de sangue, e o día seguinte, cando estaba callado, botabase a cocer na pota do caldo, cando casou miña nai e miraba eso non deixou que o fixeran máis. 8–Na casa tiñan por costume cando se facía o cocido botarlle a cabeza do galo para comerlle a cresta, pero agora xa non se fai. 9–A frase : Miña avoa tiña a costume de decir : Tende teu 10-A frase : Miña avoa decía: Eu quero traballar e ter. 11-A frase : Os cartos das mulleres valen máis que os dos homes, deciao miña avoa. 12-A frase : O que non ten cabeza escuda sombreiro, sempre a decía meu avó. 13-A frase : Morra marta morra farta, era costume de meu avó. 14-A frase : De ser bien nacido es ser agradecido. 15-A frase : Diola urda i o pote grande ! , decía miña avoa cando algo lle sorprendía. 16-A frase : Dulcísimo sea o chocolate ! decía miña avoa cando algunha cousa lle facía gracia. ( cambiaba “o nome de Xesús” po chocolate pra non pronunciar no nome de Deus en vano. 17-Na miña casa sempre que caía un cacho de pan ao chan, recollese, bicase e despois o comes. 18-Eu cando como un ovo frito bótolle azucre, tamén o bacalao cocido, era costume de meu pai. 19-De miña avoa quedoume a costume de abrir dentro da casa o paraguas para ver si estaba ben ou mal, agora sigo facendo no pasillo do edificio. 20-Tamén teño costume de non entrar na casa co calzado da calle, porque podía traer malas vibracións. 21-Sempre levo conmigo unha castaña pilonga no bolso é unha folla de laurel na carteira, seica e bo para que non perdas os cartos, nin os gastes de mala maneira. 22-Mentras hai patrón non manda mariñeiro, era costume de decir meu pai. 23-Miña avoa sempre lle decía a filla que fora pa casa, para que tivera o plato na mesa. 24-Meu pai antes de salir co carro da casa, sacaba a gorra, levantaba ben hacia arriba e decía: Vai con Dios. 25-Meu pai cando berraba cos fillos, sempre lles decía: Me cajo na mermella que te lambeu. 26-A frase : As cousas hai que evitalas antes de que pasen, despois de que pasen non teñen remedio, decíamo meu pai. 27-Cando miña nai estaba na feira vendendo os pementos e os tomates no mes de febreiro, decíalles as clientas: Xa levan o entierro pago. 28- A costume de miña nai era de levar unha media do dereito e outra do revés. 29-A miña avoa cando intentaban engañala decía: Vaille pegar patadas no cú o tren. 30-A frase : E tí non viras sendo pariente do Cajallé o boi no arado…esto soiao dicir cando alguén intentaba pasarse de mui listo. 31-Eu heredei do meu avó levar sempre no bolso ou no bolsillo unha navalla ou un coiteliño, agora a miña filla máis nova tamén vai con unha navalla suiza que lle comprei no súper, regaleilla cando estivo de cumple, agora colleu a costume que cando visita algún país trae de recordo unha navalla jajajaja. 32-Meu avó foi zapateiro, zapateiro remendón, hoxe en día a min quedoume a costume de remendar a roupa, e non é porque non poida mercarla, tamén de mirar a miña tía avoa que usaba unha bombilla para remendar os calcetins, pois fai pouco merquei un ovo nos chinos para remendar os meus calcetins jajaja. 33-A frase : Trabaja poco y administra mucho. 34-A frase : Fíate de Dios e non corras. 35-Eu gardo as vides coma facía miña avoa, despois usoas para asar as sardiñas. 36-Para desgranar as espigas seguimos utilizando un carozo, como facía miña avoa. 37-A frase : Tarde piaches é non confundas o touciño coa velocidade, jajaja eu sigoas decindo. 38-Eu teño a costume que tiña miña avoa: A flor da ruda ten catro puntas, pero hai algunhas que teñen 5, a de cinco gardase na carteira, para quitar o mal. 39-Boto as legumbres na lua menguante, coma miña avoa me enseñou. 40-Miña avoa, sempre antes de sair da casa ou o pasar diante dun peto ou cruceiro persinabase. 41-Miña avoa tiña unha bolsiña feita de tela na que levaba unha ramiña de ruda, e cambiaba cada 3 ou 4 dias. 42-Meu pai o acabar de comer, beba o que esté bebendo, asi sexa coca cola, auga, cervexa, o que sexa, deixa un pouco no vaso, e deixa tamen un pouco de pan, a sua comida rematou cando molla e come ese anaco de pan no resto da bebida que lle quedou. 43- Na casa meu avó tiña unha costume, cando estaba tomando o caldo botáballe viño tinto. 44-De meus avos teño pouco que decir porque casi no os coñecin. Pero si da miña avoa, pois era unha muller de armas tomar de feito eu creía que as mulleres eran as que mandaban no mundo. Daquela eu tiña sete ou oito anos cando morreu o noso pai quedamos meu irman mais eu dous anos e medio con ela porque miña nai se fora a Montevideo buscando un mellor futuro. Miña avoa atendeunos mui ben durante o tempo que estivemos con ela nunca nos faltou o caldiño, o pan de millo ou os xurelos. Cando nos doian os oídos ela decía : Voiche poñer un pouquiño de aceite morniño para que che pase a dor, oiches, e funcionaba, e tamén cando nos doía a gorxa decíanos : Fregadea co a manta, e tamén funcionaba. Eu utilicéi estas costumes cos meus fillos e netos . 45-Na casa de meus pais en Noiteboa,  poñiase un prato demáis é deixábase a mesa sen recoller para que comesen as ánimas dos ausentes. 46–A min quedoume a costume de un amigo meu, cando me cabreaba, decíame : Non fajas caso…viralle o cú, e mandos foder ! 47–A frase : Fai o que queiras, que xa o fas sempre, decía meu avó, agora digo eu. 48–Meu avó botáballe o caldo unha pinga de viño tinto, decía que era para non roncar despois de morto, jajaja, eu sigo facendo o mismo, pero para enfrialo. 49–A frase : Decía un paxariño tende teu tende teu. Esta frase decíao na casa, debido as dificultades que pasamos en momentos determinados,eu iba a pedir axuda a casa de unha veciña é non nos axudaba. 50–A frase : O que nunca tivo nada e agora ten un porquiños, anda todo día chamando : currichiño, currichiño 51–Na miña casa había a costume de botarlle azucre o bacalao frito. 52–A frase : Tranquila miña filla, que nesta vida non hai pouco que non chegue nin moito que non se acabe. 53–A miña sogra había veciños que le decían que o seu home andaba con outra, ela contestaballe : O que axuda non estorba. 54–Cando facía algunha falcutrada, decíanme: Nunca moito corres cando a casa as de volver. 55–Na miña casa tiñan a costume de botarlle as xoubas cando estaban casi feitas miga de pan con vinagre. 56–A frase : Fala, fala, que eu xa farei o que queira. 57–A frase : A vaca que non come cando os bois, come antes ou despois. 58–Cando estaba fraca, sempre me decían: Eres a vergoña da casa, parece que non comes nin auga con sal. 59–A frase : Rapaz, non cargues tanto, ” Ir y venir, carretar se llama”, decíamo miña avoa. 60–A frase : Hai xente tan probe, que non ten máis que cartos, decíamo miña avoa. 61–A frase : A ricos non debas é a probes non prometas, palabras da miña avoa. 62–A frase : Nunca trates mal a un rapaz, que dos rapaces sean os homes, decíamo miña avoa. 63–Unha costume de meu pai : cómo era diabético cando pedía un café, pedía sacarina, detrás un chupito de licor café…Eu preguntaballe porqué facía eso…Pides o café con sacarina, é despois meteslle o licor café? Él contestabame: Elojoooo…¿É o mismo levar unha patada nos juevos que levar dúas? 64–A frase : Cada can que lamba o seu carallo, escoiteino desde mui pequeno. 65–A Frase : Maloserá, era habitual na miña casa. 66–Escoitaba muitas veces decir : Non escupas o aire…non vaía ser que che caía na cabeza. 67–Meus pais cando comían ovos botaballen azucre, a min nunca me gustou. 68–Cando tronaba era costume de encender unha vela bendita do Xoves Santo. 69–Si unha abella che picaba, na casa sempre había unha moeda de cobre para poñer encima da picadura, así non se inflamaba, ainda teño a moeda pola casa. 70–A frase : Criados dos meus, criados levarme cajar, que os meus non poden andar. Meu pai era o que sempre a decía. 71–A frase : O tempo dixolle o tempo, o tempo que tempo tiña, e dixolle tempo o tempo, que lle hai que dar tempo o tempo, que o tempo sin tempo non viña. 72–A frase : Demo nejro. Era o que sempre lle decía miña nai a miña irmán. 73–A frase : O que garda sempre ten. 74–A frase : Chao, chao, bambiña, que hai jaleo na porteliña.( Nos últimos anos era o que me cantaba miña nai con Alzheimer). 75–A frase : Nunca discutas cun burro sen un pau na man. 76–A frase : Mentras hai lingua hai home. 77–A frase : Inda que a miña se vista de seda, mona se queda. Sempre que nos arreglábamos para sair miña avoa decíanos así. 78–Unha costume que herdei de miña avoa é que durante a mañán, en unha taciña, voume sirviendo café varias veces. 79–A frase : Cando trona, arrímate a miña sogra…Non hai chispa que a parta ! 80–Na miña casa miña avoa usaba unha planta que se chama chantaxe, mui parecida os saramagos, era para usar cando tiña mal a gorxa, é para os gases usaba o fiuncho. 81–A frase : Nunha escaleira, unha muller barrendo pra riba, é un home pra baixo…gana a muller ! 82–Unha costume de miña avoa era que cando tiñas dor de cabeza ou de barriga, dabanos infusión de loureiro é de freixo pra os dores de ril é infección de orina. 83–Recordo que na casa de miña avoa usaba o leite das figueiras para curar as verrugas, tamén usaba outra planta, que encontráse polos muros, creo que se chama cilidionia, o líquido que bota, de cor amarelo, tamén seica era mui bo. 84–Nunha libretiña que tiña miña avoa, tiña anotados muitos remedios, sendo eu un neno tiven unha ferida mui grande nunha perna, collía a libretiña é buscaba o remedio. Daquela curoume facendo unha mezcla con unha clara de ovo é aguardente. 85–Cando meu pai dispoñíase a realizar un viaxe en coche, o primeiro que facía ao entrar nel era persignarse, despois decía : Dios nos vexa. 86–Unha costume que tiña miña avoa, ainda a fago eu hoxe en día, era na época de vran, cando chegaba da finca, collía unha taza, botaba viño tinto é azucre, facía sopas con pan que lle chamaba Sopas de cabalo cansado. 87–Miña sogra ten a costume de cando vai a cortar o pan, primeiro colle é dalle a volta, pono do revés, despois co coitelo faille unha cruz é seguidamente cortao. 88–Cando miña avoa estaba na leira discutindo polos marcos, decía ela : Hai Dios che me vexa, carallo ve cona rosa, jajaja. 89–Meu avó emigrou a Cuba con catorce anos, cando lle facían ou lle decían algo que non lle gustaba, miraba cara o ceu, e decía: Baja Manuel (Dios) y llévatelo con zapatos y todo. 90–A frase : Pal coño de su madre, más vale que me digan mal rayo te parta, que vaya por Dios. (Decíao o meu avó). 91–A frase : Porque un burro de unha patada, non lle vas a cortar a pata. 92–Eu teño unha costume herdada de meu pai, todolos dias tomó un chupito de augardente de herbas ou de licor café. 93–A frase : O tempo dixolle o tempo, o tempo que tempo tiña, e dixolle tempo o tempo, que hai que dar tempo o tempo, que o tempo sin tempo non viña. 94–Eu teño a costume de levar un allo no bolsillo. 95–A frase : Esto es de lo jole, canela en rama. ( Decía miña avoa cando unha cousa estaba rica ou era mui boa). 96–A frase : Non sabe o raposo cantas galiñas dor en fora.( Decíao miña avoa cando lle quedaba algunha porta aberta ou se olvidaba de algo, e non pasaba nada). 97–A frase : Rapas, estuda pa cura, que as ostias douchas eu. (Meu avó decíamo sempre). 98–A frase : Deixa comer é non deixes que facer. ( Escoitado a miña avoa). 99–A frase : O traballo non mata, pero prepara( Decíao miña avoa). 100–A frase : Fun a casa do veciño e avergonzeime, vin a miña é remedeime ( frase da avoa). 101–A frase : Donde se quita é non se pon logo se chega o fondón. ( De miña avoa). 102–Cando era unha nena meu avó dabame a beber unha vez o mes un pouquiño de aguardente, seica era boa para non ter lombrices. 103–A frase : O que muito corre pouco atraca. ( Decíao miña avoa). 104–Cando era pequerrecha é tiña febre na casa poñíanme rodajas de patata na frente, atadas con un paño, cando estaban quentes quitabanas é poñíanme outras. 105–A frase : Ter cuidado rapazas cos mozos, prometer hasta meter, una vez metido, se jodió lo prometido. 106–A frase : O que moito quere, pouco abarca. 107–A frase : Vísteme a modo que teño presa. 108–Meus sogros sempre se persignaban ao pasar por diante do cemiterio, ainda que fosen en coche. 109–A frase : Sempre se acordan de Santa Bárbara cando trona. 110–A frase : Nunca sirvas a quen sirviu (eso decían os maiores cando ían a traballar a casa de un dono que anteriormente fora criado. 111–Recordo que miña nai tiña por costume que cando eu tiña resfriado de nariz, quentaba unto de carneiro, fregábamo no nariz, e facíame unha cruz na frente. Así curaba os resfriados. 112–A frase : O mozo, si é de lei, xa volverá ( decíao miña avoa). 113–A frase : Josefina mi vecina, mujer de mucho aparato, ella come la sardina y la culpa se la echa al gato. (miña avoa). 114–Cando era o mes de maio, época de muito traballo, escoitaba a miña avoa decir : En tempo de guerra, non hai carta a favor. 115–Unha vez miña avoa tiña unha jata, cada vez que a jata estaba en celo, miña avoa botáballe ajuardiente ou vinajre, miña nai decíalle: pero mamá, non ve que botándolle eso picalle máis ? E miña avoa contestaballe : Nadaaaaa, aqui non fode nadie, non fodo eu, non fode a jata ! 116–Unha veciña tiña un dito, cando facía un traballo é era mal pagado decía: Para ser puta e non gañar nada mellor ser muller honrada.
Tamén preguntei os costumes e frases que recordan nosos outros “veciños”, aqueles que están dispersos por todo o mundo, que teñen algo en común connosco, as súas raíces de Cerponzóns. Moitas dos costumes e frases saíron da nosa parroquia e perduran hoxe en día en moitos deles…
1–La frase : No es lo mismo dar no cú, que no cú dar, lo decía mi abuela y mi madre, ahora se la digo a mis alumnos. 2–Meter los trocitos de pan en el tazón de leche, es una costumbre que nos quedó de mi abuela de Cerponzóns, hacer con el pan una especie de pasta dentro del tazón de leche, nos gusta mucho. 3–Mi padre siempre pero siempre, decía a todos que era gallego y segundo español. 4–La frase que muchas veces me decía: Anda despacito por las piedras. 5–La frase : Que haces lambón, cara con trompa. 6–Mi padre siempre tenía la costumbre de ponerle azúcar al tomate. 7–Mi padre tenía por costumbre comer jamón crudo con un jerez. 8–Una costumbre que había desde siempre en mi casa era la de rezar a San Antonio para que ayude encontrar objetos perdidos.  9–La frase : No hay mal que cien años dure.  10–La frase : Cuando Dios cierra una puerta abre un una ventana.  11–Mi abuela siempre llevaba un chusco de pan en el bolsillo de su mandilón.  12–Mi tía en Caracas siempre llevaba castañas pilongas en el bolsillo… 13–Mi padre de pequeño cuando le servían la leche o una bebida, siempre quería que llegara la bebida al borde. Decía que para poco, nada! Y lo empujaba. De mayor siempre se servía la bebida hasta el borde y tenía que agacharse y beber antes de levantar el vaso sino lo tiraba. Mi hermana tiene la misma costumbre, lo sigue haciendo hoy en día. 14–Mi papá tenía la costumbre de llevar un ajo macho en el bolsillo, para protección, para la suerte, o algo así. 15–En mi casa mi abuela colocaba bolsitas dé alcanfor junto con otras hierbas, la colgaba en la camiseta con un alfiler en forma de gancho, así protegía a uno de enfermedades. 16–Un remedio casero era el unto sin sal para el pecho, la cataplasma de ricino también para el pecho y las ventosas para la espalda. 17–Recuerdo que mi papá tenía una herradura sobre la puerta, me parece que era para la buena suerte, tenía que tener siete agujeros. 18–De Galicia nos quedó de costumbre la tortilla de pan, que se hacía con pan remojado con leche y azúcar, se le agregaban huevos y a la sartén. 19–Mi abuelo, que era de Cambados, cocinaba cardos, parece ser en salsa, yo nunca los probe, recuerdo que me lo comentaban mi abuela y mi papá. 20–Una costumbre que nos inculcó mi abuela fueron dos : una era el jueves santo recorrer siete iglesias, caminando en relación con la subida de Jesus al Calvario, el sábado de gloria y lavarse los ojos el sábado de gloria. 21–La frase : Honra y provecho no caben en o peito. 22–La frase : No te hagas el intruido ( algo así a que no techadas el interesante). 23–La frase : Donde va la gente, va Vicente. 24–La frase : Ay o can o can, llevame arcirola donde va landrán.( Nunca pude entender está frase que decía mi padre constantemente, jajaja). 25–Los días de tormenta tenían costumbre de clavar un hacha en un tronco. 26–En época de Semana Santa, no podíamos escuchar música, tampoco se podía escuchar después de asistir a un funeral. 27–La frase : Mi padre cuando encontraba algo solía decir : Al que madruga, Dios lo ayuda y concluía diciendo : más madrugó el que lo perdió. 28–Al llegar el mes de Julio, desde muy pequeña, escuchaba a mi padre cantar el uno de enero, dos de febrero, tres de marzo….San Fermín. 29–Mi madre tenía la costumbre de darme un chusquiño de pan con un plátano en el medio, mis hijos heredaron esa costumbre.         o

D. HERMINIO SANDE LADO, PÁRROCO DE CERPONZÓNS E VERDUCIDO.

CON MOTIVO DO 54 ANIVERSARIO DA ORDENACIÓN SACERDOTAL DE D. HERMINIO SANDE LADO.



O 23 de Xullo de 1967 é ordenado sacerdote D. Herminio Sande Lado, foi ordenado polo Emmo.Rvdmo. Cardenal Quiroga Palacios.

D. Herminio naceu no ano 1942, no municipio coruñés de Carnota, fillo de pais labradores, os cales tiveron sete fillos : Josefa, Fernando, Domingo, Manuel, José, María e Herminio.

Cando contaba con 11 anos, os seus pais mandárono a estudar ao seminario de Santiago, de alí saíu cos estudos de Humanidades, Filosofía e Teoloxía, pouco despois licencióuse en Estudos Eclesiásticos pola Universidade Pontificia de Salamanca (05/12/1997).

O seu comezo exercendo o labor sacerdotal foi sendo coadxutor de Sta. María de Beluso-Bueu en 1968, dous anos despois encargouse de Meira-Moaña, corría o ano 1970.

Entre 1971-1991 estivo de coadxutor en Lérez.

Foi nomeado administrador parroquial de San Andrés de Xeve en 1986, onde segue actualmente.

Entre os anos 1987/1991 asistiu pastoralmente a parroquia de Sta. Mariña de Fragas-Campo Lameiro.

Desde o 2001 asiste tamén á parroquia de San Lourenzo de Almofrei.

A falta de sacerdotes e a ausencia de D. Manuel debido a temas de saúde, fixo que no ano 2019 fixésese tamén cargo das parroquias de Cerponzóns e Verducido.

Tamén estivo exercendo de capelán e profesor de Relixión no Colexio Santiago Apóstolo da ONCE de Pontevedra (1986)

Exerceu o profesorado tamén no Instituto Politécnico de Pontevedra (1990 ata a súa xubilación), algún dos nosos veciños foron alumnos seus.

Aínda que o seu hobby é a pesca, logo de xubilarse como mestre comezou no seu tempo libre a súa labor de investigador, así é que xa leva escrito tres libros relacionados con Xeve, a súa intención é a de dar a coñecer aos seus veciños cousas da historia da súa parroquia e que seguramente non as sabían.

No mes de maio do 2017, con motivo da celebración da festividad de San Juan de Ávila, patrón do clero secular español, a Diócesis de Santiago aproveitou ese día para homenaxear aos sacerdotes que celebraban as vodas de ouro con motivo do súa ordenación sacerdotal, un deles foi D. Herminio.

Juan Manuel Ruibal Silva, no prólogo do libro escrito por D. Herminio : Xebe 1700-1944, enxalza o seu arduo traballo, a súa paciencia, constancia e coraxe, poñendo en valor engadido o seu tempo e o seu diñeiro.

Co pouco tempo que D. Herminio leva na nosa parroquia, podo confirmar que é verdade o que di o señor Ruibal, pois demostrado está o feito ata o momento na nosa parroquia de Cerponzóns.

As súas PUBLICACIÓNS :

ANO 2010 publicou o libro “XEVE EN EL SIGLO XVII”

No prólogo do seu primeiro libro (XEVE no século XVII), Juan Manuel Ruibal Silva refírese a D. Herminio como unha persoa que sente curiosidade pola historia e ademais cun enorme desexo e ansias de sacar á luz e dar a coñecer os seus feligreses a historia da parroquia de Xeve.

ANO 2014 publicou o libro “XEBE 1700-1944”

No segundo libro que presenta D. Herminio ( Xebe 1700-1944), comenta Juan Manuel Ruibal Silva no seu prólogo : continúa D. Herminio con este novo libro desempolvando documentos que se atopan encerrados en diferentes arquivos.

Nesta obra tivo que desprazarse en innumerables ocasións para buscar documentación, un arduo traballo o realizado por D. Herminio.

ANO 2015 publicou o libro “OS ORGANEIROS DE XEVE”

O terceiro libro, D. Herminio introdúcese de cheo en sacar á luz a historia de tres veciños que foron organeiros, tres personaxes que deron gran prestixio e honra á parroquia de Xeve.

CITAS LITERARIAS (15) DIARIO EL CATÓLICO (MADRID 1852)

DIARIO EL CATÓLICO (MADRID). 18-10-1852

De Pontevedra nos escriben con fecha 12
A las cuatro y media de la tarde del dia de ayer hizo su entrada pública en esta ciudad el Excmo. señor arzobispo de Santiago. Como era la primera vez que el nuevo prelado venía á esta, toda la gente sin distinción de clases ni condiciones, salió á recibirle con un entusiasmo inospicable. Una comisión del clero, compuesta del juez eclesiástico , P. Solla y otros dos más , salieron á cumplimentarle á Caldas; y,en el alto de Cerponzones, a una legua de esta ciudad, lo hicieron el señor gobernador civil de la provincia, comandante general, ayuntamiento, juez de primera instancia, y otras autoridades, las que al aproximarse S. E. se apearon de los coches, y le felicitaron con la mayor finura y atención. 

2ª ANDAINA E RECOLLIDA DE HERBAS DE SAN XOÁN 

O día 23 de Xuño a asociación de veciños O Chedeiro de Cerponzóns organizou unha andaina  por varios lugares da parroquia para recoller as herbas de San Xoán.
Logo de non podela realizar o ano pasado polo motivo que todos sabemos, este ano, tomando as medidas de seguridade habituais, decidimos ir a por elas.


Como fai dous anos, tivemos a axuda de varios veciños e veciñas que levan máis de 60 anos realizando ano tras ano esta tradición, o seu coñecemento, transmitido polos seus antepasados, dos lugares onde hai as diversas herbas é unha gran vantaxe para todos os demáis, sobretodo os máis xovens.


Ademáis, como novidade, este ano compartimos co grupo que nos acompañaba, as respostas que nos responderon á unha encuesta que fixemos días anteriores en relación coas herbas, moitos dos que viñan no grupo quedaron sorprendidos con algunhas das respostas.


Indo polas congostras é polos camiños que xa tiñamos previstos, indicamoslle os que iban por primeira vez, que as herbas que se iban a recoller tiñan uns tipos de poderes, uns curativos, outros protectores é outros especiais (indicados para alonxar o mal), por eso o ir buscar as herbas había que ter en conta ese detalle, había que coller de todo un pouco.
Quixemos preguntar aos veciños polo costume de ir recoller as herbas, de lavarse a cara ou de facer algunha outra cousa con devanditas herbas, foron moitos os que contestaron, algunhas das súas respostas foron moi curiosas é despertaron interés entre os máis xovens, estás foron as respostas:

1–Sii, na nosa casa sempre seguiuse a tradición, meus país recollían as herbas e nos lavamos a cara pola mañá, hoxe en día sigo facendo o mesmo, íamos por Tilve é A Bouza.

2– A mi me enseño la abuela y casi todas las hierbas las hay todas por donde vivo ahora, lo sigo haciendo, recorríamos A Balé y Pidre.

3–Yo no sigo la tradicion,las preparaba mama y yo no lo hice nunca, ella iba por el lugar de A Rons y por Tilve.

4– Si, yo sí puedo las cojo y lavo la cara.

5– Eu lavo a cara e gardoas modo ramo seco.

6–Desde moi pequena vou a por as herbas de San Xoán, é unha tradición que nunca deixei de realizar, collo todas aquelas herbas que teñen que ver co cacho.

Despois póñoas en auga e ao día seguinte lávome a cara, a primeira en lavarse da familia son eu, aparto un pouco de auga, pasoa polo colador e comezo a lavarme pola cara, despois os brazos, o pescozo, as pernas…bo lávome toda como quen di, a pel queda cunha aroma que é unha delicia.

Tamén afago gardar as herbas, din que é bo gardarlas, a tradición é que esas herbas que gardas todo o ano utilízalas para a fogueira do ano seguinte e as botas a queimar en dita fogueira de San Xoán, sempre as collo por Meán.

7–Fai anos que non a fago, antes iba por Meán.

8– Yo no sigo la tradición.

9– Siiii, incluso gardoas no conxelador.

Eu despois de lavarme a cara e as mans gardo un pouco de todo no conxelador e as desmenuzo, e gárdoas nunha bolsa. Outras poucas mestúroas con auga e preparo cubitos de xeo. Cando alguén de casa ten unha queimadura solar, unha rozadura, un picor dun bicho, frego o lugar cunha pedra de xeo, a min vaime de marabilla.

Teño na miña leira moitas herbas aromáticas, menos a madreselva, que non se me dá.

10– Siii, deixanse en remollo po la noite, e a mañan hay que lavarse, de pequena collías pola Bouza é por Tilve.

11–Si, sigo a tradición de recoller as herbas de San Xoan e ó día seguinte lavar a cara con esa auga, vou a collelas por Tilve.

12– A min gústame deixalo a serenar para lavar a cara pola mañá.

Que actividade tan entrañable a que propuxestes na Asociación de ir recoller as herbiñas

Había unha muller na Balé que collía unha folla grande de figueira para envolver o cacho e montalo coma se fora un bouquet 💐era mui vistoso.

13– Xa fai tempo que no me lavo co as herbas, e si as boto de menos porque o frescor que queda na cara e un relaxante especial.

14– Pois non che sei nada. O unico que sei foi as que aprendin na outra andaina que fixestes fai dous anos, nunca lavara a cara, nunca fora polas herbas.

15–Recojo las hierbas antes de que se meta el sol, en una tina con agua las dejo al rocío de San Juan y lavo la cara, cuello y brazos con esa agua durante dos días.

16–Eu levo desde moi nena realizando esta tradición, algunhas herbas xa as teño no meu xardín, outras as vou a recoller polos camiños da parroquia, despois póñoas nun recipiente con auga e ao día seguinte lávome a cara.

Si, tamén as uso para outra cousa, logo de usalas recólloas e fago un ramo con elas, póñoo a secar no galpón e si nalgún momento hai tormenta, entón collo unhas poucas e quéimoas, esta tradición herdeina da miña avóa que tiña ese costume nos días de tormenta.

17–Ir buscar as herbas de San Xoán é un dos recordos máis entrañables que teño da miña niñez, todos os anos, pola tarde, iamos buscar as herbas, percorriamos os lugares de Tilve e a Bouza, despois metiámolas en auga e deixábase toda a noite macerando, á mañá seguinte colábamos a auga e lavabamos a cara, o cheiro era moi agradable, aínda que ao principio custábame un pouco, xa que ao auga estaba bastante fría jajaja.

18– Eu recordo que de pequeno lavamo-la cara tres días seguidos co cacho feito coas herbas de San Xoán, despois miña avoa gardaba as herbas que as poñia a secar, se alguén da casa o longo do ano sufría un “aire” facía unha fogueira coas herbas, e o que tivera o “aire” tiña que saltar por encima da fogueira para que se curase.

19–Eu acordome pouco, miña avóa Casilda era a que nos recollia as hervas porque ela sabia cales eran e metías nunha palangana con auga deixandoas toda a noite fora da casa ao aire libre. Enton pola mañan cando nos levantavamos o dia 24 lavabamos a cara con esa auga, pero a min o que mais me gustaba era ir con miña avóa o dia antes a buscar as hervas polo campo porque ela coñecias todas, e iso e todo que che poido dicir mais ou menos.

20–Eu si me acordo de ir por elas no monte do Bravo, donde hai a carrasquiña,  unha erba pequeniña que cheira moi ben , que tempos !!

21–Eu recordo ir con miña avoa a muitos lugares da parroquia, normalmente donde tiñamos algunha veiga, viña ou cachada. Levábamos sempre a compañía da Pinta, a nosa vaquiña.

Así que había anos que recolliamos as herbas polo lugar chamado Casal da Madre outras veces polas corredoiras que levan a Codeseira, a Silvoso dabaixo, as Castiñeiras, tamén nos achegabamos ata a Galiana, e algunha vez íbamos os Mouchos, tamén a Cachada da Neta, as Salgueiras, nas Pallotas, os Castiñeiros ou preto da Coba da Raposa.

Ainda así hubo veces de acercarnos ata as Baladas, ou máis lexos coma nas Barreiriñas ou na Besada, aproveitando si tiñamos que ir a por estrume ou si non dabamos encontrado algunha das herbas para facer o cacho.

Despois ao chegar a casa deixábasen metidas en un caldeiro con auga, a mañán eu era o que despertaba antes que naide, quería ser o primeiro en lavar a cara.

22- Eu sempre vou a polas herbas, lavo a cara é parte do corpo, éste ano non vou poder ir porque cain e rompin unha costela.

23–Eu levo toda a vida facendo o cacho, éste ano estouno pensando, dado que non ando ben de saude, sempre lavei a cara é os pes.

24–Eu nunca o fixen, cando cheguei a parroquia coas miñas fillas pequerrechiñas, non me dou por ir a polas herbas, despois marchei fora é donde estiven non se celebraba nada deso, ao voltear a Cerponzóns as fillas comenzaron a ir polas herbas, a min en cambio nunca se me dou.

As herbas que fomos recollendo, foron as seguintes :


Desde a Asociación de Veciños O Chedeiro de Cerponzóns agradecemos a asistencia.

IN MEMORIAM DE D. MANUEL SACERDOTE

Hoxe sábado 12/06/2021 oficiouse a misa funeral por D. Manuel, sacerdote da parroquia de San Vicente de Cerponzóns ao longo de máis de 36 anos, na homilía que levou a cabo D. Herminio quédome cunhas cantas frases que dixo recordando a D. Manuel Sacerdote, frases que deberían darnos que pensar é utilizar no noso día a día.
-SIEMPRE TIENE QUE HABER ALGUIEN QUE NOS VAYA MARCANDO CON MAYOR ACIERTO, SIEMPRE CON UN OBJETIVO CLARO, EL DE LLEGAR A LA META INDICANDO LOS PASOS QUE HAY QUE DAR Y COMO HAY QUE DARLOS.
-CON UN OBJETIVO, EL BUEN PASTOR.
-SOMOS CAMINANTES, SOMOS PEREGRINOS DE LA VIDA.
-SOMOS UN PUEBLO QUE CAMINA.
Antes de dar comezo a misa funeral por D. Manuel Sacerdote, a nosa veciña Merchi Cochón Vieitez, pronunciou unhas palabras en memoria del :
En el año 1982, llegó a esta parroquia un joven párroco que venía cargado de ideas e ilusión por dinamizar esta parroquia que iba a ser la suya. 

Pronto descubrimos que era un hombre inquieto del que brotaban ideas con el objetivo de crear unión entre los vecinos y hermanar a los habitantes de Cerponzóns y Verducido, parroquias que el tutelaba. 

Fuimos descubriendo que le apasionaba investigar en la historia de esta parroquia, así, con el paso de los años, y mucha constancia, se hizo con abundante documentación que relataba nuestra historia desde siglos atrás, y con su ayuda conseguimos dar a conocer la historia milenaria de nuestro pueblo. 

Debido a su gran formación como archivista tenía un control asombroso del registro histórico y actual de los habitantes de la parroquia, de modo que con darle unos apellidos y una fecha conseguía rápidamente localizar la persona que se buscaba fuese del año que fuese, así, muchos descendientes de Cerponzóns en la diáspora consiguieron encontrar sus raíces con su ayuda.
Cuando Don Manuel llegó aquí, comenzó a realizar actividades para los jóvenes de esta parroquia y los de la parroquia de Verducido con la idea de que nos conociésemos ya que somos parroquias hermanas. Así, tuvimos un montón de excursiones y otras actividades en común promovidas por Don Manuel.
También con los mayores intentó fomentar la unión entre vecinos, si había que ir a hacer el Camino de Santiago en 1 día, se hacía, con él a la cabeza, si había que hacer la peregrinación a los Milagros de Amil en una noche, se hacía, y el a la cabeza, si al llegar a Amil, después de escuchar la misa, había que hacer una comida de confraternidad con café, copa y chistes de curas, nuestro Don Manuel, era el primero.

En el momento que nuestro vecino José Ángel, le propone la idea en el año 1994, para formar un coro parroquial, ahí nuevamente estuvo Don Manuel, animando, coordinando y dirigiendo.

Nuestro párroco, revolucionó la parroquia, que, pasó de hacer los típicos pasillos de espadaña y fiuncho en Corpus, a diseñar alfombras florales creadas con materiales recogidos en nuestros montes y en nuestros jardines, realizadas con el trabajo en común de los vecinos que quisieron participar cada año, y todo con el mismo objetivo que tenía siempre Don Manuel, fomentar los lazos de unión entre los vecinos. 

Nuestras alfombras, a día de hoy, 39 años desde que se comenzaron a elaborar, son nuestro orgullo, y conocidas ya en muchas partes.
Don Manuel, supo conectar con los vecinos de todas las edades, incluyendo a los niños que acudían a catecismo encantados, por que nuestro párroco consiguió que se divirtiesen mientras aprendían.

El día de Reyes, siempre había un regalo para cada niño que sus Majestades los Reyes Magos dejaban a su paso por la iglesia. 

Las homilías de Don Manuel eran especiales, ya, que debajo del mensaje principal, siempre había un mensaje oculto que te hacía darle al “coco”, como decía, toda la semana.
Desde que Don Manuel llegó a esta parroquia, nos adoptó a todos y todos lo adoptamos, de modo que el se sintió y fue uno mas de nuestra querida parroquia, “SU CASA”.

Él nos conocía bien a todos, uno a uno, cuando hizo falta unas palabras de ánimo ahí estuvo para cualquiera que lo necesitase, pero, cuando alguno de nosotros necesitó un coscorrón para aclarar ideas también estuvo ahí.

A Don Manuel le gustaba su parroquia en fiestas, celebraciones, comidas vecinales, etc. Y en esos momentos, se quedaba unos minutos a lo lejos observando lo que más le gustaba, vecinos juntos compartiendo momentos felices, eso, en especial, lo hacía feliz.
Seguro que ahora desde donde esté nos observa por una ventanita que habrá abierto ahí arriba entre las nubes y estará orgulloso de su parroquia y sabrá que lo quiso y lo recordará siempre, con cariño, como un gran hombre y una buena persona. 

Hasta siempre Don Manuel…

NOTA :
Ao finalizar a misa, D. Herminio comentou que D. Manuel transmitiulle unha serie de desexos, dous deles foron a donación de un cáliz, devandito cáliz é o que utilizara D. Manuel na súa primeira misa oficiada na parroquia.

A segunda pediulle a D. Herminio que había que encargar un palio novo, e así o fixo D. Herminio, hoxe o palio estaba xa preparado para a celebración no día de mañá do Día de Corpus.

OFICIOS DOS VECIÑOS (XXIII) GAITEIRO E TAMBORILEIRO 

GAITEIRO : Persoa que toca a gaita (RAG).

TAMBORILEIRO : Persoa que toca o tamboril ou o tambor (RAG).

A raíz de facerlle o 30/05/2021 unha homenaxe a un veciño da parroquia, o tamborileiro do grupo Aires d’a Terra, grupo creado por D. Perfecto Feijoo en 1883, quero dedicar este artigo relacionado cos oficios aos veciños de Cerponzóns que teñen a música coma oficio, os primeiros un gaiteiro e un tamborileiro, aínda que para éstes fosen “oficios” a medias, xa que naqueles anos tiñan que cumprimentarse con outro, por exemplo de labrador, como foi o caso do tamborileiro Manuel Castro.

Desde tempos medievais hai testemuñas documentais que o gaiteiro era un profesional contratado por cofradías, gremios e outras corporacions para os días de celebración, o mesmo pasaba co tamborileiro. Fun buscando publicacións relacionadas con estes oficios e o primeiro que me chama a atención é que hai documentos onde indican que o primeiro gaiteiro na historia de Galicia foi un ourensán, o seu nome Gómes Mouro, era tal o seu virtuosismo tocando a gaita que no ano 1458 o Concello de Ourense fíxolle un contrato vitalicio, para que actuase nos actos que fose necesaria a súa intervención.

Na nosa parroquia de Cerponzóns temos constancia dun gaiteiro no ano 1752, era fillo de Domingo da Vila e hai documentación no ano 1754 onde aparece o pago ao gaiteiro por participar nas festas do patrón, desgraciadamente non atopei moita máis información relacionada con gaiteiros da parroquia.

En cambio si que sobre o Tamborileiro temos máis documentación.

Manuel Castro, separadamente de ter o seu oficio de labrador, tocaba o tamboril, e non o tocaba de calquera xeito, nun artigo onde se fala do coro Aires d’a Terra, refírense ao Manuel desta forma : 

Era tan eistraordinario que levaba, cando ía tocando polas rúas, o tamboril pendurado dun dedo da man esquerda; man que ó mesmo tempo utilizaba para percutir, en xogo ca dereita, co seu correspondiente palitroque. E non perdía nin o paso nin o ritmo.

No libro SEMPRE EN GALIZA, escrito por Castelao (integrante do coro Aires d’a Terra durante un par de anos é compañeiro de Manuel), conta o seguinte :

Cando foi a Madrid o coro galego de Feijóo , levaba consigo un tamborileiro de Cerponzóns, un vello que nunca saíra de Galicia. Cando xa levaba 15 días en Madrid, o tamborileiro  atafegado pola morriña díxolle a Feijóo : ” eu quero irme a España”, pois ben aos galegos que falan de España e só levan no sentimento a imaxe da súa terra, eu quero dicirlles que a nosa terra é unha patria e que esta patria foi ultraxada  por outros españois a quen só debiamos inspirar agradecemento e admiración. E que non sexa o conto que os galegos, aparentemente renegados, tomen España como a tomaba o tamborilero de Cerponzóns…”

Noutro medio de comunicación (Diario de Pontevedra), é entrevistado D. Jose L. Fraga. O redactor Sprinter, entrevista ao que era ou único superviviente que quedaba do grupo Aires dá Terra…

Na entrevista finaliza o señor D. Jose L. Fraga cunhas anécdotas ocorridas na viaxe que fixo o grupo ás Américas, unha destas anécdotas tiña como protagonista ao tamborileiro de Cerponzons, comentaba o seguinte :

Pero aínda houbo outros graciosos detalles máis que o noso amigo recordaba coa risa consiguiente. Entre eles, relatounos o sucedido en ocasión de que nun daqueles días que en Bos Aires tomaban un tren subterráneo, todo marchara ben, ata chegado o momento en que, pechadas as portas e emprendido o bólido veloz carreira, Manoliño, o tamborileiro, tomoulle medo, que empezou a gritar frenético: ” Diganlle que pare, que pare, que este tren lévanos ou inferno “.

O grupo de Feijoo, foi o primeiro coro de Galicia: con voces e instrumentos tradicionais como a gaita, o tamboril,  o pandeiro, as cornas, triángulos, pandeiretas, zanfonas …O máis rechamante, a excepción do tamborileiro, era que todos os  membros do grupo pertencían á alta sociedade.

Actúan por vez primeira en 1900. En 1901 viaxan a Madrid, onde son moi aplaudidos. En 1912, o coro encárgase de dar a benvida ao rei Alfonso XIII, nunha visita ao Ferrol. En 1913 viaxan de novo a Madrid con motivo da visita do presidente francés Poincaré, as críticas nos xornais non poden ser mellores.

No ano 1914 van de xira por Arxentina, sendo aclamados por donde pasan, e nese país e donde D. Perfecto Feijoo decide disolver o coro.

O noso tamborileiro participou en todas estas actuacións, non había tamborileiro que lle fixera sombra.

Manuel tamén estivo tocando cun dos mellores gaiteiros que houbo por terras de Pontevedra, Xoán Tilve, o Gaiteiro de Campañó. No grupo tamén estaba o irmán de Xoán, de nome Rosendo.

Manuel parece ser tiña relación familiar directa con estes dous irmáns, seguramente era curmá ou tío, todos eles tiñan ademais en común raíces en Cerponzóns, dado que o apelido Tilve saíu do lugar do mesmo nome que hai en Cerponzóns.

O grupo dos irmáns Juan e Rosendo Tilve, xunto a Manuel Castro, obtivo varios premios nos Concursos que a principios do 1900 celebráronse na capital da provincia, a súa participación durante anos no Corpus de Pontevedra tamén foi recordada polo profesor Filgueira. Anos máis tarde, descendentes de Xoán Tilve chegaron a estar bastantes anos realizando a mesma labor, ata que  anos máis tarde converteríanse no famoso grupo Os Lirios de Campañó.

Manuel Castro (Tamborileiro)xunto a Xan Tilve, Festas da Peregrina.

O 30 de Maio do 2021 xa é unha data para recordar nas efemérides da parroquia de Cerponzóns, o noso veciño Manuel Castro merecíase un recoñecemento, e así se fixo.