25- DÚAS MULLERES MORTAS POR UN RAIO.

DÚAS MULLERES DE MEÁN MORTAS POR UN RAIO

Unha nova visita.

A nosa veciña esperaba por min sentada no sofá, seguramente preguntándose que era o que eu quería dela, seguro que pensaba que á súa idade non tiña nada que contarme que puidese ser importante para min.

Saudeina, e o primeiro que me dixo foi precisamente iso, que non sabía que ía querer dela, eu expliqueille o que estou facendo e díxenlle que seguramente tería moitas cousas que sucederon ao longo da súa vida que serían interesantes que se superan para os veciños e veciñas da parroquia.

-Juan, eu non teño nada que contarche que valga a pena, e si o teño non me acordo, son tantos anos os que teño encima miña…

-Bo, seguro que algo terá que contar, tranquilícese, eu ireille recordando algún sucedido, seguro que vostede o recordará enseguida.

-Non se que dicirche, a ver que cousas vasme a preguntar, sabe Dios…

-Pois ala vai a primeira, a ver si recorda este feito:

-Fai moitos anos sucedeu un feito terrible, morreron dúas mulleres e unha nena quedou cega dun ollo, as noticias que teño din que foi debido a un raio, recorda algo dese suceso ?

-Si, recordo iso polo que me contaron os maiores, sucedeu polo mes de Maio, creo que foi un oito de Maio, quizais o dia dez, eu aínda non nacera. Pero fora moi comentado e debido ao que pasou, cando había tormenta a xente maior asustábase moito e recordaban o tráxico suceso, todos metíanse na súas casas e gardaban o gando, foi unha desgraza enorme, quedou muito medo metido no corpo.

Eran dúas irmás, unha era a nai de Fina A Calleja e a outra a avóa de Emilia A Perrechica, de apelido Tilve Paz, con elas estaba a filla dunha delas, de Emilia, chamábase Dolores e a recordo perfectamente, a pobre quedou sen cella.

O suceso ocorreu no lugar que coñecemos por Os Mouchos, nunha leira da familia de Clara. De súpeto comezou unha tormenta e fóronse a abrigar a un carballo que había preto, un raio fulminounas, morreron as dúas irmás e a nena quedou gravísima de un ollo.

Cando os veciños decatáronse do suceso comezaron a pedir auxilio, ao cabo dun tempo viñeron buscalas, e xa non se podía facer nada por elas.

Á nena eu a recordo perfectamente, aínda que tiña uns anos máis ca min, temos xogado xuntas, tiña o que é a zona da cella toda caída, do ollo quedoulle visión, pero tiña aquilo todo desfeito.

Hai que desgraza! e a pobre vaca tamén morta, polo que me contaron estaba toda inchada.

(Deste recordo que me comentou a veciña, póñovos agora a noticia que publicaron varios xornais) :

EL CORREO GALLEGO (12/ MAYO/1913)

EFECTOS DE UN RAYO

DOS MUJERES MUERTAS

A las diez de la mañana del sábado ocurrió en la inmediata parroquia de Cerponzones, Pontevedra, un hecho que llenó de dolor a dos familias e impresionó grandemente á aquel vecindario.

En el monte nombrado Meán, hallábanse a dicha hora apacentando una vaca y una ternera las labradoras Rosa Tilve Paz, de 60 años, y Emilia Tilve Tilve, de 45 . Con ellas, estaba la niña de siete años Dolores Paz Tilve, hija de la última.

Como empezase a llover, refugiaronse todas en una robleda que allí existe, llevando también el ganado.

Momentos después y cuando menos se esperaba, una chispa eléctrica cayó precisamente en el árbol a cuyo pie estaban las referidas mujeres.

Rosa y Emilia, sufrieron los más terribles efectos de la descarga. Ambas quedaron muertas en el acto con los cuerpos completamente carbonizados.

La vaca que Rosa sostenía por una cuerda, murió también.

El rayo dejó ciega del ojo izquierdo a la pobre niña que llena de terror apenas si se daba cuenta de la magnitud de la desgracia.

Apercibidas de lo ocurrido varias mujeres que venían hacia la robleda, dieron voces de auxilio, no tardando en reunirse en el monte de Meán buen número de personas.

Al mediodía llegó un hombre a Pontevedra con la noticia.

Seguidamente salió para Cerponzones el médico Sr. Rubido y una sección de la Cruz Roja con dos camillas mandadas por el sargento Lores.

También se trasladaron al indicado punto el activo juez de instrucción señor Giráldez y el escribano señor Montes, ordenando el levantamiento de los cadáveres que aparecían casi juntos echados en tierra.

Al verificarse esta operación, estaba presente otro hijo de la Emilia, llamado Manuel, de 16 años de edad, que gritaba y lloraba amargamente.

La escena desarrollada en aquellos instantes ha sido tristísima y en ella tomó parte todo el vecindario.

Rosa estaba casada con Manuel Paz Barreiro y tiene dos hijos Benito y Cándido, que residen en América.

Emilia es viuda.

Los cadáveres fueron conducidos al depósito de San Mauro, donde le practicaron ayer la autopsia dos médicos.

Diario Palentino, 12 de Mayo del año 1913

Dos mujeres muertas por un rayo.

A las 10 de la mañana ocurrió en la inmediata parroquia de Cerponzons…

En el monte nombrado cómo Mean, hallándose a dicha hora apacentando una vaca y una ternera las labradoras Rosa Tilve Paz, de 40 años y Emilia Tilve Tilve, de 45. Con ellas estaba la niña de siete años Dolores Paz Tilve, hija de la última.

Cómo empezaba a llover, refugiaronse todas en una robleda que allí existe, llevando también el ganado.

Momentos después y cuando menos se esperaba, una chispa eléctrica cayó precisamente en el árbol a cuyos pies estaban las referidas mujeres.

Rosa y Emilia sufrieron los más horribles efectos de la descarga. Ambas quedaron muertas en el acto, con los cuerpos totalmente carbonizados.

La vaca que Rosa sostenía por una cuerda, murió también.

El rayo dejó ciega del ojo izquierdo a la pobre niña, que llena de terror, apenas si se daba cuenta de la magnitud de la desgracia.

=0=0=0=0=0=0=

No xornal EL REGIONAL, comentan de esta forma o suceso :

UN RAYO MATA A DOS MUJERES Y LESIONES A UNA NIÑA.

Pontevedra 10.- Hoy a la mañana, ha caído sobre esta población una tormenta formidable, la cual también se extendió hacia las cercanías.

En el lugar de Cerponzones, perteneciente al Ayuntamiento de Pontevedra, distante unos diez kilómetros de esta ciudad, fué donde el paso de la tormenta dejó terribles huellas.

Hallábanse en el campo custodiando ganado, Emilia Tilbe, de cuarenta y cinco años, con su hija Lola, niña de pocos años. Con ellas estaba la anciana de sesenta años, llamada Rosa Tilbe.

Huyendo de la tormenta corrieron á refugiarse bajo la copa de un árbol.

Un rayo deshizo éste y mató a Emilia y á Rosa.

La niña recibió lesiones en la cara de alguna consideración.

Los cadáveres de las dos infelices mujeres, igual que la vaca, quedaron carbonizados.

El juzgado de instrucción en cuanto tuvo aviso de lo ocurrido salió para el lugar del triste suceso.

También acudieron allí los camilleros De la Cruz Roja, con objeto de prestar sus humanitarios servicios.

Al conocerse la desgracia en las parroquias cercanas, acudieron al sitio en que ocurrió aquella, multitud de personas, donde se desarrollaron desgarradoras escenas.

28- OS CARROS, A ESCOLA, AS FESTAS…

DE NOVO FUN DE VISITA…

Bos días Juan, de novo por aquí ?

Que necesitas agora de min ?

Máis recordos ? Queres máis recordos ?

Bois dias, pois si, seguro que nestes días recordou algún máis.

A nosa veciña antes de contestarme tomou un vaso de zume de laranxa que uns segundos antes serviralle a súa nora.

Bebeu tranquilamente e tras uns segundos de espera, comezou a recordar…

-Ah ! Si ! Houbo un ano que houbo que matricular aos carros de vacas, si, había que pagar un imposto, chamábanlle daquela pagar o arbitrio de rodaxe.

Había que levar o carro a un lugar determinado e alí ti pagabas o arbitrio, despois eles colocábanche unha chapa numerada nun lateral do carro.

Recordo o ano que deron a orde de colocar esa chapa que che dixen, o que sería a matrícula de hoxe en día.

Mira, o lugar onde cha colocaban era na do COQUES, alí tiñamos que ir todos, non soamente os de Cerponzóns, non, tiñan que ir os de Lérez, Alba, Campañó…

Foi tal a cantidade de carros que se acumularon, que non che podes imaxinar a cola que se fixo daquela.

Imaxínache, os carros estaban todos en fila, un detrás doutro, todos xuntiños, desde a do COQUES ata a PONTE DA RONS.

Non me crees ? Pois así foi, había tal regaleira de carros que era imposible que che colocasen a chapa no mesmo día, así que a xente chegaba co seu carro, vendo tal cantidade de carros deixaba alí o seu e marchábase para a súa casa, eran veciños das parroquias colindantes, viñan de moitos lugares, de todo Campañó, desde a Devesa, viñan de todolos sitios, aquilo era un espectáculo ver tantos carros ! Había quen tiña que esperar varios días! Ata o CRUCEIRO DA RONS ! Juan, chegaban ata o CRUCEIRO !

NA ESCOLA

Fun a escola que había nunha casa de Pidre, da señora Josefina, daba escola unha mestra que se chamaba Doña Lola.

Teño presente nese colexio dous recordos que nunca se me esqueceron, un foi cando quitáronme un dente con un fío, e outro cando pasaban os soldados no tempo da guerra pola estrada.

Pasaban subidos en camionetas e a mestra mandábanos saír a recibilos, tiñamos que poñernos todos en fila e saudalos con gritos de Arriba España e Viva Franco.

Tamén estiven no colexio da Escola de Carballo.

Tiven de compañeiras a Digna a dá Rons, Aurelia Solla, Asunción Piedras, Rosa Solla, Clara Porto, Emérita, Aurelia Cochón, Carmen A Moleta, Lola Ramos, Lola a do Chelo, Isabel Pedras…todas moi amigas miñas.

Que tempos ! Tiñamos unha mestra que se lle daba por poñerse a durmir, pero era moito o que durmía, poñíanos deberes e ela poñíase a durmir jajaja.

Recordo aqueles tinteiros que usabamos para escribir, comezabamos a meternos entre nós e caíase todo o líquido dos tinteiros ao chan jajaja.

Pero claro, a mestra espertábase con tanto jolgorio que collía un pau, que sempre tiña a man, e dábanos con el nas costas !

Sabes Juan, ao recordalo aínda sento dor neste momento, mira ti, que maneira de castigarnos.

AS FESTAS, OS BAILES.

-Daqueles anos da miña mocidade había boas festas, bo, daqueles tempos tampouco había máis onde se podía un divertir, eran as festas das parroquias, os bailes e pouco máis.

Facíanse varías festas na parroquia, a do Patrón, as de Corpus, as do Carmen e unha na época de Pascua, a de San Benito.

Sendo moi pequena recordo que se ten feito festa na Eira do Xemadas, había quen poñía un posto con viño e rosquillas, botaban ata fogos e todo, recordo que fora unha festaza, eu era mui pequerrecha, pero quedoume grabada.

Falando de festas, un día estabamos nunha festa que se celebraba en Verducido, achegámonos a unha taberna que había preto de onde se facía a verbena, alí estaban uns cantos comensais comendo e bebendo ao grande.

Nós só podiamos ver para eles, daqueles tempos non dispoñiamos de cartos para poder gozar como hoxe en día, pasamos moita fame Juan, todos.

Mira como era a fame que había, que nun momento determinado a avoa de Marisol achegouse a xunto nosa e díxonos : rapazas, estades vendo aquela mesa onde están comendo unhas costeletas con patacas ? Estar atentas, están acabando de comer e conforme se levanten achegarvos á mesa, eu avisareivos tamén.

Así foi, cando se levantaron, a avoa de Marisol díxonos : vinde aquí, rápido! vinde !

Fomos rápidamente, sabiamos que a mesa moi pronto ían recollela para poñer a disposición doutros clientes que estaban esperando.

Comezamos a coller os ósos das costeletas, as que tiñan algún resto de carne claro, mentres coa outra man íamos metendo na boca as sobras do pan, nisto que chegaron os camareiros e puxéronse a recoller, e nós a meter todo o pan que podiamos na boca, chegou o momento que xa non nos cabía máis !

Mira o que comíamos! Mira o que tiñamos que comer ! As sobras Juan ! As sobras !

Moita fame se pasou, moita.

Dos bailes recordo que cando podiamos ir tiñamos que ir aos que estivesen máis próximos ás nosas casas, daquela non nos deixaban marchar moi lonxe.

Un dos bailes que había na parroquia era o de COCHÓN, canto bailei alí! Si mal non recordo tamén hubo baile na TABERNA de XONXA, situada no baixo da casa que agora é propiedade dos de Magdalena, a que está pegada a carretera.

Tamén no baile de JOAQUÍN O DE BOTANA, tiñan un alboio que acondicionaban os días de baile, á beira, no baixo da súa casa tiña a taberna.

Un día sucedeume un detalle que me dá vergoña comentarcho.

Conte, conte…

-Jajaja, non, jajaja, dame vergoña, jajaja

Conte, conte, que esto non sae de aquí jajaja.

-Resulta que ese día que fun ao baile do Botana había comido carneiro, pero comín para parar un tren.

Daquela, eu tiña un mozo, bailabamos sen parar toda a noite ! pero houbo un momento que comecei a sentir que o carneiro parecía que quería saír de dentro de min, parecía que estaba vivo jajaja.

Mira, comecei a sentirme indisposta de tal forma que non sabía como dicirlle ao meu mozo que non podía seguir bailando, estaba a piques de irme por min, tiña unhas ganas tolas de facer de ventre jajaja…rebentaba por min!

Desculpeime con él e busquei polas miñas amigas, dúas veciñas que viñeran comigo ao baile, era con quen tiña a suficiente confianza para comentarlles o que me estaba pasando.

Pedinlles que me acompañasen fóra, elas contestábanme que esperase, que estaban bailando, eu non podía máis, volvía insistir ata que as convencín.

Mirade, teño unhas ganas tolas de cagar, estou que rebento, hoxe comín tanto carneiro que rebento, acompañádeme fóra, por favor pídovolo.

Saíron sorrindo a todo meter as dúas comigo, nada máis saír fóra eu non tiven máis tempo que agacharme e diante mesmo da porta da taberna poñerme a facer as miñas necesidades, non tiven tempo para ir máis lonxe, mentres elas tapábanme como podían, iso si, ríndose a moreas.

Pero claro, os mozos que estaba no baile, de cando en vez saían fóra e claro, miraban para nós, en nada se deron conta do que estaba pasando e veña a rir!

Carallo como aquel na miña vida me volveu a pasar !

29- A LUZ EN MEÁN, OS CAMIÑOS, A RADIO.

A CHEGADA DA LUZ A MEÁN.

Sucedeu que no mes de Abril do ano 1888 Pontevedra foi unha das primeiras cidades que tivo luz eléctrica nas súas rúas, prazas e casas, nas aldeas tardou bastantes anos máis en chegar.

Unha veciña do lugar de Meán recorda como chegou a luz a devandito lugar, todo grazas a un veciño, o señor José O de Prado.

– O primeiro lugar da parroquia ao que chegou a luz eléctrica foi Meán, corría o ano 1940, eu tiña naquel entón trece anos.

Imaxínache como era isto, cando chegaba a noite a única luz que había nas casas era a da lareira e a vela do farol.
Andaba unha pola casa coma se estiveses no reino das sombras, axudábasche do farol ou dun cacho de vela para ir dun lado a outro.

O señor José, avó de Marisol, apareceu un día polas casas dos veciños preguntando quen estaba interesado en ter luz eléctrica e foi tomando nota.

Canto lle debemos ao señor José ! Cantas cousas boas fixo por Meán !

Días máis tarde colocouse un transformador, daquela era un pequeno caixón, estaba feito de chapas, non eran madeiras, eran como chapas metálicas, creo que eran metálicas si.

O transformador colocouse exactamente no mesmo sitio en que está hoxe en día, á beira do Centro Social.

Ata aquel momento non había luz en Meán, despois de que se instalase aquí enviouse un cable en dirección a Tilve. Si non me equivoco, a corrente viña desde San Xurxo de Sacos.

Desde o transformador saían dous fíos en dirección ao Cruceiro, alí repartíase, un cordón ía á nosa casa, nós só collemos un cordón , outras casas que económicamente podían máis colleron dous cordóns.

Cada cordón era un punto de luz, así que nós tiñamos unha bombilla, para poder servirnos da luz fixemos un buraquiño no chan da cociña e así metiamos por alí o cordón coa bombilla para ter luz na cuadra, desta forma podíamos muxir a vaca con comodidade, antes ao non dispoñer de luz en casa tiñamos que botar man do farol para todo.

Cando terminabamos na cuadra, tirabamos do cordón para a cociña e dispoñiamos alí de luz, soamente podiamos ter unha bombilla, ata que pasado uns anos puidemos ir poñendo máis, a seguinte bombilla foi posta na habitación, sabes Juan, daquela custaba moito ter luz e nos non tiñamos para máis, así eran aqueles tempos, algunha casa puxo dúas como moito, pero a maioria puxeron un cordón de luz.

O NOVO CAMIÑO

Todo grazas ao avó de Marisol, aquel home fixo moito polos seus veciños, é non só foi a luz, non.

Trouxo os camiños ! Trouxo a carretera !

Daquela só tiñamos uns camiños de terra, por onde pasaban os carros malamente, o señor José decidiu facer un camiño adecuado para todo o vencindario.

Recordo que os veciños axudámoslle, durante moitos días tivemos que ir buscar pedra, iamos cos carros de vacas ao monte, acompañábanos un señor do lugar de Sabaris, creo recordar que o coñecían polo ROXO.

Tiñamos que ir xuntando as pedras e despois cargalas no carro, que sustos temos pasado baixando con aqueles carros cargados de pedras monte abaixo, as pobres vacas ás veces non podían coa carga e máis dunha vez tivemos algún desgusto, pobres vacas, animaliños, que sería de nós si non tivésemos as vacas.

Despois ao chegar abaixo tiñamos que ir botando as pedras, tiñamos que ir repartíndoas por onde estaba sinalizado o camiño que se ía facer, así fomos facendo o traballo, un día tras outro, aos poucos, porque claro, tiñamos as faenas do campo e non se podían abandonar.

Logo de ter todo empedrado, viñeron uns señores a botar xabre para poder pasar, pois ata ese momento non había xeito de andar sobre aquelas pedras, tiñamos que ir polas leiras, terminabamos todos enlamados ata os xeonllos !

A CHEGADA DA RADIO.

Outra cousa que recordo que nos fixo moita ilusión foi cando o señor José trouxo unha radio.

Foi o primeiro veciño que comprou unha radio en Meán e ao chegar o domingo colocou a radio na fiestra, despois chamou por nós e cando estabamos na súa casa, acendeu a radio e díxonos : Rapaces, é a hora do baile ! A bailar todos !

Que ben o temos pasado diante da casa do señor José.

Juan, sabes onde che digo ?

Na casa vella do señor José O de Prado, alí temos bailado moitos días.

O pobre señor José tivo mala sorte, un día comprou unha moto vespa e ao cabo dun tempo tivo un accidente e morreu, foi unha gran desgraza, foi unha gran perda, para a súa familia e para todos os veciños de Meán.

Así é a vida.

NOTA : Unha veciña do mesmo lugar de Meán chamoume conforme terminou de ler este relato, díxome que lle encantou e ademais díxome que o señor José tamén foi o primeiro veciño en ter televisión.

27- DUAS CENCERRADAS MAIS.

RECORDANDO DÚAS CENCERRADAS MAIS.

A nosa veciña seguía respondéndome ás miñas preguntas, cada vez que lle preguntaba por algo botaba a rir, volvinlle a preguntar e de novo comezou a rirse, pregunteille si recordaba algunha cencerrada que se fixera por onde ela vive.

-Juan, jajaja, pero que cousas me preguntas, jajaja.

Eu respondíalle que eran cousas da vida, de seguro que ela as viviu e que tería algo que contarme.

-Jajaja, verdade que si, tes razón, recordo que sendo eu mui pequena, que lla fixeron a señora Herminia A RATA.

Un día estaban uns cuantos veciños facendolle unha boa, estaban polo camiño jajaja, de repente saliu ao balado da casa a señora Herminia, levaba na man unha bacenilla chea de merda e de mexo, oiches, sin mais botoulla por riba deles, jajaja, escaparon todos a fume de carozo jajaja, pero a noite seguinte volveron de novo jajaja.

Outra cencerrada mui soada foi unha que lle fixeron a unha muller que vivía en Pidre, coñocida polo alcume de A COULA, non recordo ben si era ela a viúva ou era o home o que casaba en segundas núpcias.

Durante muitos días foron un montón de veciños a facerlle a cencerrada, xuntaronse de muitos lugares da parroquia, entre una cuantos habían feito un ataúde e levábano polo camiño á casa da COULA, todos tocando campás, lejóns, tarteiras vellas, tapas de tarteiras…levaban de todo tipo de chilindradas que puidesen facer barullo.

Por aqueles camiños de entón estaba todo ás escuras, prácticamente non había unha luz pública, non se vía nada, ían tocando e cantándolle cancións compostas precisamente para a parella de “noivos”, de súpeto unha desas noites, apareceu en escena unha parella da Garda Civil ! Un dos veciños que ía máis adiantado, controlando que non houbese mouros na costa, escoitou un ruído que lle era coñecido, era o que facían unhas anillas que levaban colocadas nas botas os gardas civís, agora non sei si aínda as levan, pero naqueles anos si as levaban.

Conforme escoitou o son das anillas, virouse sobre si mesmo e botou ás presas en busca dos que viñan co ataúde :

– Que vén a Garda Civil ! Que vén a Garda Civil ! Fuxir! Correr !

Tiraron co ataúde a unha leira, á beira mesmo da estrada e cada un escapou por onde puido jajaja.

Entre os que estaban facendo a cencerrada estaba un irmán meu, contoume que , xunto a un veciño do Vigario, chamado Laureano, escondéronse debaixo dunha silveira, preto da casa donde vive Digna a de Alvite.

Alí estiveron un tempo, agachados, acolloados polo que lle podía pasar, non sabían que facer !

Laureano, que vai ser de nós si atópanos a Garda Civil ?

Laureano, estounos escoitando, deben estar polo patio da CARREXAS ! agora veñen a por nós ! Que imos facer ?

– Cala ! Conforme escoitemos o ruído das botas que se afastan de nós botamos ás presas por estas leiras.

Así foi, en canto puideron comezaron ás presas campo a través, un pouco máis adiante meu irmán colleu dirección á nosa casa e Laureano foi a fume de carozo para o Vigario.

Pero non creas que collesen medo, non, ao outro día xa volveron todos de novo, a cencerrada había que seguir facéndolla durante días.
E así foi.

NOTA :

Convén saber a que nos referimos cando falamos de Cencerrada :

Ruído desagradable que se fai con cencerros , cornos e outras cousas para burlarse dos viud@s as primeiras noites das súas vodas .

Cencerrada segundo estudos realizados vén lembrándose xa desde o século XVIII , e aparece ligada ao matrimonio .

Podíase realizar unha cencerrada a aqueles noivos que celebran a súa voda e non convidan os seus familiares , amigos e veciños a unha comida festiva , co seu baile , facendo festa , é dicir se non facían partícipes aos seus achegados á súa voda , estes montábanlle unha Cencerrada.

Pero quizáis a que máis lembramos nós é aquelas cencerradas que se lle realizaban aos viud@s que casaban de novo , antes considerábanse ” ilegais ” e a cencerrada convertíase nunha ridiculizacion agresiva contra esa unión que transgredía algunha norma que daquela non estaba ben vista.

Resultaba aínda máis susceptible cando a cencerrada producíase cando os noivos había unha diferenza de idade considerable, especialmente si o noivo era un rico viúvo entrado en anos que se unía cunha muller xoven.

26- A GUERRA

A GUERRA, RECORDOS DE UNHA VECIÑA.

Cheguei a unha hora prudente para poder estar con ela, a súa familia comentáramo, mellor é que viñeses despois de que descanse un pouco, así o fixen.
Atopeina sentada no seu sillón, estaba vendo a televisión, unha pequena manta cubría as súas cansadas pernas.
Saudeina e díxenlle o motivo da miña visita, sorriu e comezamos a falar…Dado que estaba vendo as noticias que desgraciadamente falaban da guerra, o primeiro que lle preguntei foi precisamente pola guerra.

Que recordos ten da guerra ?

-Non me fales da guerra ! Non me fales da guerra !

-Acordo o que ves agora ! Acordo o que ves agora !

A nosa veciña parecía que estaba nese momento no medio dunha de tantas poboacións de Ucraína, daba a sensación que estaba vivindo nas súas propias carnes o que está sucedendo nestes días, deixeina falar…

-Recordo que non había nin pan, nin aceite, nin azucre, nin chocolate, nin arroz…non había nada ! nada de nada !

O pan era o único que tiñamos, si había con que facelo claro, había que ir ao muiño, nós tiñamos quenda os domingos, unha semana pola mañá e outra pola noite, íamos ao muiño do Caeiro, despois no forno que tiñamos na casa facíamolo o pan.

Que malos tempos Juan, que malos tempos !

-Recordo os meus irmáns, que estaban facendo o servizo militar, un levábame once anos e outro doce, tocoulles facela a un en Leon, e ao outro en Huesca.

Cando chegaban a casa de permiso a miña nai e eu xa tiñamos preparado na cuadra un caldeiro con auga, colocado encima dunha trepia, había que matar todas as pulgas que traían na roupa, había que escaldar a roupa. Ao chegar xa entraban directamente na cuadra, alí quitaban todo o que traían posto e metíamos a roupa no caldeiro, mira, había algunha pulga que tiña unhas patas coma dedos ! Así como cho conto !

Non escoitas a radio ? 400 mortos amontoados, atados…iso que é ?

Ese Putin se cadra non sabe realmente o que está sucedendo, aquí pasou o mesmo na guerra, Franco se cadra non se decataba do que facían, non sei que decir vendo o que está a pasar.

XA ESTÁ BEN O QUE PASOU AQUÍ !

-Que lle fixeron o Recacho ? que a súa nai toda fora de si gritaba que a donde o levaban, que lle ían facer o seu filliño? E contestábanlle que estivese tranquila, que non lle ía a pasar nada…é pasou o que pasou.

Todo o mundo escapaba para onde puidese, uns para outros países, moitos para Bos Aires, outros escondidos no monte, cos collons encolleitos, porque sabían que si algún estaba fichado, ían a por el, basta que che tivesen rabia que ían a por ti.

Houbo moitas visitas ás casas, entre veciños houbo moitas vinganzas, moitas bágoas choramos, recordo unha vez que viñeron por casa, eu tiña oito anos, non tiña máis, quizais sete, eu estaba neste mesmo lugar no que me atopo agora mesmo, aquí antes había unha cama e ao fondo estaba a cociña. De súpeto escoitei que chamaban ao portalón da entrada, quería que lle abrísemos a porta, viñan así por todalas casas, bo, por todas non, había algunha que non ían, algunhas non cacheaban nelas.

Cando abrín a porta atopeime cun home coñecido noso, levaba a escopeta ás costas, non quero dicir nomes, pero a ese recórdoo perfectamente, cheguei a velo morrer, aínda che vou a dicir máis, tiña algo que ver contigo, coa túa familia.

Ao abrirlle a porta entrou e comezou a observar e a cachear, eu comecei a chorar e chamaba pola miña nai e o meu pai, el dicíame que estivese tranquila, que non chorase, que non ía pasarme nada…mentres él buscaba por unha banda eu escapei pa cociña e funme a meter debaixo da cama, conforme puiden saín dirección ao camiño e funme a esconder ao muiño do Caeiro, moito medo pasei !

Recordo tamén un día que estaba con outros nenos xogando nunha leira preto de aquí, o lugar coñecémolo como Os Cidrales, de súpeto comezamos a escoitar ruídos de motores no ceo, os maiores comezaron a gritar e a dicirnos que eran avións de guerra, que nos fósemos correndo para nosas casas, escapar rapaces, escapar !

QUE NON VEÑA DE NOVO A GUERRA ! Mentres me dicía isto, a nosa veciña volvía colocar con esmero de novo a mantiña que tiña encima das súas cansadas pernas…

Foi moi triste ! A xente morría de fame polos camiños, non había que comer.

Non había nada, non tiñamos nada! Había que ir á Igrexa a rezar, era a época das santas misións, non había outra cousa máis que facer.

QUE NON VEÑA DE NOVO A GUERRA !

24- O SOLDADIÑO FUXIDO

Fai pouco estiven de novo facendo unha visita a unha veciña da parroquia, chamei ao portalón da súa casa axudado do chamadoiro, por certo dos poucos que quedan na parroquia.

Ao momento escoitei que desde o interior da súa casa alzaba a voz preguntando quen era, eu respondinlle que era Juan o dá Rons, repetíndolle dúas veces máis o meu nome debido a que non entendía o que lle dicía.

Esperei un momento, o que lle levou baixar as escaleiras e achegarse ao portal, ao verme sorriu e díxome que pasase, respondinlle que non facía falta, que alí fóra podiamos falar dun tema que me comentou uns meses atrás.

– Xa non sei o que era Juan, comenteiche tantas cousas que agora non caio.

– Non te preocupes, eu recórdocho.

Ao comentarlle o que era, inmediatamente veulle á memoria aquel recordo que hoxe quero compartir con todos vós, así foi como mo contou :

O SOLDADIÑO FUXIDO.

O que che vou a contar sucedeu fai moitos anos Juan, eu era moi pequena, non recordaría todo o que che vou a contar si non fose porque os maiores íano comentando ano tras ano naquelas reunións que tiñamos aí abaixo, onde está o cruceiro.

Resulta que estaban uns cantos veciños reunidos ao redor do cruceiro, como de costume facíase logo de terminar as cousas do campo, xunto a eles estabamos varios nenos e nenas, nós ao noso, xogando co que tivésemos a man e os maiores falando das súas cousas.

Recordo que eu fun quen deu o aviso aos demais, estaba sentada coa vista ao camiño que leva ao lugar da Costa, era moi pequena Juan, pero recórdoo coma se estivese véndoo agora mesmo.

Vin vir camiño abaixo un soldadiño Juan, todo desnudiño, mentres nós estabamos alí sentadas, todos tranquilos, cos velliños.

Ao chegar á nosa altura o primeiro que dixo foi pedirnos un cacho de pan, a súa cara dicíao todo, debía de levar días sen botar nada á boca, pobriño que pena nos deu a todos.

Un veciño, non recordo agora quen foi, preguntoulle que facía por alí, que de onde era e como andaba así espido.

O soldadiño contestoulle que levaba días escapado dos gardas, que estaban buscándoo e que viña escapado desde Ourense.

Nai De Deus ! Desde Ourense ! Exclamou o señor…hai Juan, agora non recordo o seu nome, que rabia.

O que si recordo é que o meteron na casa da Sra. Dolores, só foi metelo na casa e comezamos a escoitar o trote duns cabalos polo mesmo camiño que chegou o soldadiño, viñan en busca del.

Un dos gardas preguntou, sen baixarse do cabalo, si viramos a un home pasar por alí, Jesús ! Que respeto metía aquel home encima do cabalo, eu estaba toda asustada !

Varios maiores respondéronlle ao mismo tempo que por alí non viron pasar a ninguén, que lles pareceu ver pasar a alguén moito máis abaixo, desde unha leira na que estiveran traballando pola tarde, pero que por alí non pasara ninguén que non fose do lugar, contestaron os gardas que si alguen de nos miraba a un home que non fora do lugar que deran parte, de seguido marcharon camiño abaixo buscando polo pobre soldadiño.

Este suceso ocorreu xa pasada a guerra, pero aínda seguían perseguindo a algúns homes, eu era moi pequena Juan, pero hai cousas que nunca se esquecen, logo de marchar os gardas formos a xunto o soldadiño, deronlle de comer e algunha roupa, bo, por chamarlle roupa, porque lle deron uns pantalóns feitos cunha tea de saco é de comer un pouco de pan e unha taciña de viño, era o que había Juan. Gustaríame saber que sería dese pobre home, sabe Deus que foi da súa vida…

8- AUGA FORTE, SOLUCIÓN PARA CURAR O XIEIRO.

AUGA FORTE, SOLUCIÓN PARA CURAR O XIEIRO
Aunque o conto ten unha parte mui dolorosa, debo recoñecer que ese día foi a vez que máis me rin cando me contaron o feito, ter amizades que che conten estes sucesos non ten prezo, ademáis sendo contado por persoas que o presenciaron, esa tarde que mo contaron acabamos os dous coas bágoas nos ollos de tanto rir, veunos ben, imos o tema…
Ermitas era única filla, unha moza miúda e morena, tiña unha forma de falar que era moi graciosa, mirábate con aqueles grandes ollos negros inquedos que parecían que sempre estaban vixiando, a súa melena tíñaa sempre recolleita nun gran moño que apenas se vía dado que a cabeza a tiña tapada todolos días do ano cunha pañoleta que ataba por diante.

Os seus pais posuían moitos terreos na parroquia, pero económicamente eran unha familia como a maioría, con poucos cartos, andaban bastante escasos para comer e vestir como un quixese naqueles anos, iso que non se aspiraba a moito, que había escaseza de todo.

Pronto se casou Ermitas, levaba un tempo que lle andaba rondando un mozo da familia dos Nejritos e como cousa de encantamento decidiron unirse en matrimonio, quizáis buscando algo mellor do que tiña ata ese momento, pero o seu marido tiña as mesmas carencias que ela, así que ao pouco tempo de casado decidiu abrirse camiño emigrando a Arxentina, mentres que Ermitas quedaría cos seus pais ata que o seu marido fixese algo de cartos e puidese pagarlle o billete de ida.

Foron pasando os días, días que faltaba de todo, tal era a miseria, que a necesidade que tiñan na casa de Ermitas fixo que tomase unha día unha decisión, de ir vender leite á cidade. Na casa tiñan unha vaca, a pobre non daba máis leite que un tazón mediado, por iso que Ermitas tivo a idea de coller un par de calderetas e foi info casa por casa pedíndolle a cada veciño un pouco de leite. Chegou a recoller unha caldereta de 25 litros, que levaba na súa cabeza, e outra de 10 que levaba nunha man, así iba a Vila, cargadiña con aquelas calderetas é andando, por certo, na súa casa nin unha carreta tiñan, sólo dispoñían do lombo para acarretar.

Así que foi día tras día a vender o leite, sacando uns patacos para ir tirando, grazas aos seus veciños.

Un día, cando viña de volta, chegou a casa con moitísimo dor, case non podía andar, só a escoitabas dicir : Ai meu Deus ! Ai meu Deus !

Quen me está contando isto vivía a escasos metros de casa de Ermitas, conforme escoitou polo camiño os queixumes, saíu á porta. Xa non lle deu tempo de preguntarlle nada, Ermitas xa estaba no interior da súa casa.

Pechada na habitación seguía gritando de dor, tal eran os gritos que os seus pais asustáronse tanto que foron chamar á súa porta para que lles abrise e ver que lle pasara.

Ermitas ! Ermitas ! Abre a porta ! Que pasou ?

Ermitas non contestaba, só se lle oía dicir Ai que dor ! Ai que dor ! e seguidamente comezaban a baixar todos os santos, santas é o santísimo tamén non quedaba atrás.

(Juan, a miña irmá máis eu achegámonos á súa casa, a nai de Ermitas díxonos que tratásemos nós de convencela para que abrise a porta, así o fixemos e tras unha pequena conversación convencemos a Ermitas que saíse).

A ver, conta que che pasou para que esteas así desa forma, metendo a de Deus e pedindo axuda…

Ai Jasus que dor ! Mecajonaconaaaaa que dor !

Pero queres dicir que che pasa ? Estás tola ou que ?

Ai que dor ! Ai que dor !

Pero que che pasa ?

Que me vai a pasar ? Que teño ou Xieiro !

-Juan, jajajaja, ti sabes o que é o Xieiro ?

-Non, nin idea, que é ?

Jajajaja, ou Xieiro é que levas días sen lavar as túas partes, jajajaja.

Juan, Ermitas tiña o cú daquel xeito, mira de tanto rascarse tíñao en llagas.

Teño ou Xieiro ! Non ajuanto máis !

Entón a miña irmá díxolle que se acougase, que iso lle estaba ben por non lavarse…daquela non tiña auga corrente na súa casa e claro, deixábase ir, día tras día sin lavarse, xa podes imaxinar…

A cousa foi que miña irmá díxolle que fose á vila e comprase auga oxigenada ó uns polvos de Estarlina.

Ermitas, vaite canto antes, faime caso, mercas iso e o botas nas túas partes, despois pásaslle unha cremiña, xa verás como che baixa o hinchazón e a dor. Anda corre, vai axiña.

Alá foi, como boamente puido Ermitas a buscar o remedio, cando chegou á vila dirixiuse a unha droguería que había daquela na Rúa Real.

Ao entrar dirixiuse a un dos mozos que despachaban e díxolle : Quero un bote de auga ou 100 gramos de polvos de Estarlina, tráeme o que teñas máis a man, pero non tardes.

O mozo debeu ver a cara de apuro de Ermitas que dun chimpo tróuxolle un bote de auga forte…Ermitas pagou e foise.

Ao chegar a casa non esperou nin un segundo, foise para cociña e sacou a saia é os refaixos, abriu de botella e agachándose chimpoulle a auga forte polo cú e outras zonas que ti xa me entendes jajajaja, entendiches Juan ? Foille a auga forte pola paxareta jajajaja.

Mira, os gritos escoitábanse en toda a parroquia, botou ás presas coa botella na man, polo camiño abaixo jajajaja, metendo a de Deus, baixaron todos os santos jajaja, bueno, correr é un dicir, con aquelas pernas escarranchadas, andaba a duras penas jajaja.

Ao pasar pola casa de O Piquiño, viuno debaixo da palleira e dirixíndose a él díxolle : Piquiño, polo que máis queiras, tráeme auga, tráeme auga !

Miña irmá máis eu saímos ao camiño, nisto que a vimos e fomos a xunto dela, miña naiciña querida, Ermitas, Ermitas, que che pasou ? 

Ai ! Ai ! Revento ! Que revento de dor ! Dirixíndose á miña irmá díxolle : Me cajo en todo o que te fixo !

Pero que pasou ? Que fixeches ?

Que ía facer ! O que me dixeches, botarlle auga a paxareta ! Fun a buscar a auga como ti dixéchesme e agora si que non aguanto de dor ! Na miña vida ! Acudirmeeee !

Bo muller, non será para tanto…A miña irmá toda estrañada quedouse mirando para a botella que levaba na man Ermitas, e díxolle :

Déixame a botella, déixame ver…pero si isto é auga forte ! Alma de cántaro ! Que fixeches ? Eu díxenche auga oxixenada ! Oxixenada ! Non auga forte ! A quen se lle ocorre !

Mira, Ermitas quedou xeada.

Anda ! Ven á fonte a pasarlle un auga, estivoche ben ! así aprendes a lavarte todolos días! Ermitas, como pudo veu aos poucos connosco ata a fonte, mentres iamos andando dicía: o que anda a consellos, non anda a diñeiro, na miña vida pasoume tal cousa ! Ai que dor !

Durante tres dias seguidos Ermitas non puido pechar as pernas, andaba aos poucos escarranchada polos camiños, había que verlle como tiña engallada a parrocha é ou cú, jajajajaja.

Como cho conto Juan, así foi como pasou.

-Que foi dela ?

-Ermitas ao cabo dun ano foise para Arxentina, de alí xa non volveu, morreu en Bos Aires fai anos.

7- O PIMENTÓN, REMEDIO PARA ANDAR O BOI.

O PIMENTÓN, REMEDIO PARA ANDAR O BOI
Era por San Xoán, época de ir á barbollada, meus padriños habíanme dito si quería ir con eles, eu non tiña outra cousa que facer e díxenlle que si.

Recordó que na casa dos padriños tiñan dúas vacas, unha era enorme de grande, as súas pernas eran altísimas, imaxínache o alta que era a vaca que a miña madriña era máis baixa que a vaca, por certo de nome CHAVALA.

Puxéronlle CHAVALA porque naqueles tempos había o costume de ir a casa do veciño para ver a vaca que comprara, o habitual era que si a vaca era como aquela, de raza loura galega, chamaríanlle Marela é si algún daqueles veciños que foron verlle a vaca o meu padriño se lle ocurría de botarlle o mal de ollo, para que non pasase eso, a solución que había estaba en cambiarlle o nome á vaca, como así o fixeron. Consistía en realizarlle un pequeno ritual na cuadra é bautizala co nome de CHAVALA, con isto a persoa que quixese facer mal non o lograría porque non sabía do novo nome da vaca.

Aquel día que ía ir cos meus padriños á barbollada, ao chegar á súa casa, estaban na eira ademáis dos padriños, os seus fillos, Pepe e Flora, a nora é a sogra de meu padriño.

Eu cada vez que miraba aquela vaca tan grande quedaba impresionada, mira era tan grande como “un día do mes de maio sen pan”, con iso dígoche todo.

Ao entrar pola porta meu padriño estaba precisamente falando da vaca : está vaca si non sae ao boi haberá que chamar ao veterinario para que veña a poñerlle unha inxección, fai tempo que debía saír.

A madriña ao escoitar iso respondeulle que xa estaba de novo con que poñerlle unha inxección : Xa empezas de novo ! Xa empezas de novo ! Deixa en paz a vaca ! Que xa sairá o boi…

Pepe, un dos fillos do padriño sempre andaba dicíndolle á xente calquera argallada, sempre saía coa súa, dicíacho tan serio que che crías todo.

Así que mirando para o seu pai, díxolle todo serio :

Eu escoitei que á vaca de Luís O Pelado, tamén tardaba en saír o boi, pero seica que él non a chegou a levar ao boi, resulta que un primo seu recentemente chegado da Arxentina trouxo unha fórmula nova e económica para que as vacas saísen ao boi, así aforraba o diñeiro que cobraba o veterinario, que non é moco de pavo…

Meu padriño ao escoitar iso contestoulle :

Agora que o dis, fai días vin pasar a Luís coa vaca e seica andaba tamén preocupado polo carallo da vaca que non lle salía o boi, conta, conta, que remedio fixo entón para que saíse ao boi ?

Pois moi fácil meu pai, seica botoulle pimentón picante debaixo do rabo…

Mirei a Lola como comenzaba a rir, mentras eu comenteille un recordo :

Sabes unha cousa Lola, cando eu era un neno houbo varios anos que houbo que ir a levar as vacas a Campañó, recordo de ir co meu pai a casa dun señor que era o que tiña o boi, era o lugar máis próximo que tiñamos para ese menester, teño na mente unha das vacas que tivemos, cando a levabamos sabía onde estaba o boi, ía ela diante nosa e iso que estabamos a uns seis quilómetros distanciados, pero segue contando o do teu padriño, conta Lola.

Pois resulta que o padriño nin curto nin perezoso marchou de xunto nosa, antes de irse preguntoulle ao seu fillo si con ese remedio a vaca saíra ao boi e Pepe todo serio contestoulle : saliu meu pai, si que saliu.

O padriño marchándose do lugar ía dicindo ” pois si que saliu ben barato o invento”…

Desapareceu durante uns minutos, cando veu de volta traía consigo un tubo feito dunha cana, dentro do tubo meteralle pimentón picante…

Dirixiuse á súa filla Flora e ordenoulle que fose con él, a filla ao ver as intencións do pai díxolle que ela non ía.

Eu non vou ! Que lle vai facer a CHAVALA ?

Flora ! vente comigo a xunto a vaca ! Vente alí un momento ! Vente alí !

Pero Flora non quería ir nin a de tres, ao final o meu padriño convenceu a madriña para que fose con él a suxeitarlle o rabo da vaca. Juan, a vaca, como che había dito, era altísima, a madriña tivo que levar unha banqueta para poder suxeitarlle o rabo.

Xa che podes imaxinar a estampa, a madriña encima dunha banqueta, o meu padriño achegándose ás partes da vaca co tubo pegado á súa boca cheo de pimentón, aquelo non tiña boa pinta jajaja, ao estar pegado mesmo á parte da vulva, o padriño con todas as súas forzas colleou aire é comezou a soprar de seguido, para que todo o pimentón que introducira dentro da vulva fixese o efecto previsto o máis rápido posible.

Pero nese momento sucedeu algo que non estaba previsto, a vaca nun segundo soltou tal ventosidad e á vez unha patada que dou coa madriña polos chan é meu padriño coa cara completamente chea de pimentón ! Jajajajaja

A estampa era tal que mexei por min ! Miña madriña tirada no chan dicindo : Ai ! que me matou ! Ai de min ! Acudirme !

Meu padriño andaba por toda a eira como un sonámbulo buscando a pía do auga para lavarse a cara jajajaja, Juan, a vaca fixo ou mesmo ca él, soploulle ben soprado jajajaja, soploulle todo o pimentón na cara jajajaja.

Cando se decatou que aquilo fose un engano do seu fillo por pouco o mata, jajajaja.

6- O SACRISTÁN CHEO DE SÉ.

O SACRISTÁN CHEO DE SÉ
Sucedeu o 27 de Abríl do 1975

ACONTECEU NA VODA DE JUAN E DE MARITÉ …

Ese día celebrouse unha voda na parroquia, a de Juan e Marité, el veciño da Bouza, ela de San Caetano.

A igrexa estaba ese día chea de invitados á voda, o cura que oficiaba o sacramento do matrimonio era D. Benito, xunto a él o seu sacristán…

O día comezaba ben, no interior da Igrexa estaba o noivo e a madriña, ao pouco tempo facía a entrada a noiva co seu  padriño, os invitados colocados e sentados nos seus bancos, o entrar a noiva puxéronse de pé.
Nada máis estar colocados os noivos e os seus padriños fixo a súa entrada o cura párroco, D. Benito, detrás del o seu inseparable sacristán, Javier.
D. Benito comenzou o sacramento do matrimonio saudando a todos os presentes, indicando que estaban alí para celebrar a unión matrimonial de Juan e Maria Teresa. Seguidamente pasou a dicir a liturxia da palabra, os salmos, as segundas lecturas e os evanxelios. Despois tocoulle aos noivos responder á vez a tres preguntas previas que lles fixo D. Benito antes de darse o si mutuo para unirse en matrimonio.

Tres preguntas que afectaban o máis esencial do matrimonio, si houbese unha resposta negativa o matrimonio non sería válido, quizáis fose o momento de máis nerviosismo que pasaron os noivos. Logo dese momento, D. Benito fixo unha especie de interrogatorio aos noivos acerca da fidelidade, da educación que debían de darlle aos fillos etc.

Seguidamente chegou o Consentimento, a Confirmación do Consentimento, a Bendición e a entrega dos aneis e as arras e rematou con unha oración que daba paso ao momento da a liturxia eucarística, ata aquí todo ben.

D. Benito dou comezo á preparación no altar das ofrendas do pan e do viño.

Todo ía correctamente, dentro do habitual…

Pero cando chegou o momento en que D. Benito foi a beber do cáliz….

Ese domingo, antes da cerimonia, Javier, o sacristán, estaba preparando todo o relacionado coa cerimonia relixiosa, quizáis debido ao traballo de estar tocando as campás ou vaia a saber un o motivo, Javier estaba sediento, pero como ben dicía él : tiña tanta sé, tanta sé…
O certo é que nun deses momentos de tocar as campás e xa cansado de baixar á fonte a beber auga e máis auga, pensou en probar o viño de D. Benito…Sen pensar nas consecuencias, foise cara á sancristía, alí, encima do mostrador, estaba unha botella das de antes, das gaseosas, co típico tapón de ferro. A botella estaba completamente chea, facía como media hora que Javier había ido á casa rectoral a pedirlle a Mª Luisa, a irmá de D. Benito, que lle botase o viño da misa na botella.

A cousa foi que Javier abriu de botella e comezou a beber, a beber, a beber…tanto bebeu que a botella quedou prácticamente baleira !

Hai mecajo na nación ! Que fixen ? E agora como vou facer ? Javier quería que o tragase a terra naquel momento…

Pois algo teño que facer, teño que buscar unha maneira , unha solución, a voda vai comezar dun momento a outro, e D. Benito vai entrar pola porta…Hai Jesusdiormio !

Javier foi correndo ao grifo e encheu a botella de auga, pero ao mirar a cor que tiña pensou que aquilo non tiña a pinta habitual do viño que botaba no cáliz D. Benito, aquilo máis ben era clarete, pensou Javier, aveciñábase unha boa…

Cando chegou o momento de tomar o viño, ao momento de bebelo, D. Benito mirou a Javier e diante de todos os presentes dille en voz alta :

–Javier ! Ti botácheslle auga ao viño ?

–Eu non D. Benito, eu non lle botei nada. Javier todo colorado marchou para a sancristía…

Ao finalizar a voda, disimuladamente Javier saliu de novo da sancristía para que lle desen a propina, despois volveu entrar, alí esperábao D. Benito. Nada máis entrar dirixiuse D. Benito todo serio e díxolle : Javier ! Cando teñas ganas de beber viño, vas a casa e pídeslle a Mª Luisa que che dea viño, pero isto non o volvas facer, iso que bebín non era viño ! Era clarete !

11- O TRASLADO DE OURO A MOSCÚ CAPITANEADO POR UN VECIÑO DA PARROQUIA.

O OURO DE MOSCÚ,  OURO DA REPÚBLICA.
Este relato quero centralo na relación que tivo O OURO DE MOSCÚ coa nosa parroquia, exactamente cun veciño do lugar de Liborei.

Son varias as versións que hai en relación ao traslado a Moscú das reservas de ouro que había no Banco de España situado en Madrid. Durante anos, e ainda hoxe en día, cada quen opinou segundo o que mellor lle conviñese, outros opinan segundo os escritos atopados etc. Aínda é hoxe o día que algúns partidos políticos sacan este tema a relucir basándose no que mellor lle favorezca.

Son muitísimos os libros que hai escritos sobre iso, e como dixen antes, cada historiador ou investigador contou a súa versión, por suposto eu teño a miña, pero resérvoma, porque este relato é para dar a coñecer a relación que hai do Ouro de Moscú cun veciño da parroquia. O que si está claro que o sacar estás reservas de España foi debido á guerra, sen dúbida.

Por aquel entón, no mes de setembro de 1936, o ministro de Facenda, Negrin, nun decreto, asinado polo presidente da República comunica que dada…

“La anormalidad que en el país ha producido la sublevación militar aconseja al Gobierno adoptar aquellas medidas precautorias que considere necesarias para mejor salvaguardar las reservas metálicas del Banco de España, base del crédito público. La índole misma de la medida y la razón de su adopción exigen que este acuerdo permanezca reservado. Fundado en tales consideraciones, de acuerdo con el Consejo de Ministros, y a propuesta del de Hacienda, vengo en disponer, con carácter reservado, lo siguiente:

* 1º: Se autoriza al Ministro de Hacienda para que en el momento que lo considere oportuno ordene el transporte, con las mayores garantías, al lugar que estime de más seguridad, de las existencias que en oro, plata y billetes hubiera en aquel momento en el establecimiento central del Banco de España.

* 2º: El Gobierno dará cuenta en su día a las Cortes de este decreto.

Madrid, 13-9-36.

ORLOV EN CARTAGENA

O 19 de Setembro de 1936 chega a MadridAlexander Orlov, xeneral da policia sovietica, o seu traballo consistía entre outras cousas a de realizar temas de espionaxe. Orlov, sería o responsable do traslado do ouro a Moscú, que estaba depositado no Banco de España, situado en Madrid.

Era o 22 de Outubro de 1936 cando Orlov xa estaba en Cartagena, desde alí diríxese, cunha veintena de camións, ao polvorín que ten a Armada española nunha gruta artificial excavada na roca, situada a uns oitos quilómetros do porto. No interior da gruta estaban esperando a Orlov sesenta mariñeiros españois, xunto á estes, miles de caixas de madeira estaban apiladas ás paredes, todas estas caixas contiñan lingotes de ouro,moedas e virutas. Todo este ouro, as reservas que había no Banco de España, había que protexelas dunha posible captura por parte do inimigo, e tomaron a decisión de envialo a Moscú.

Cando as forzas de Franco tiñan prácticamente cercada a cidade de Madrid, é cando se fai inminente o traslado do ouro e da prata das caixas do Banco. Así é como se traslada o ouro para Cartagena, a tarefa que encomendaran a Orlov era bastante ” fácil”, dado que nesa cidade estaban os buques rusos que realizaban descargas de suministros de armamento e equipo.

Con toda a precaución realizouse o traslado, de paso infórmase ao Ministro de Mariña e Aire ( Indalecio Prieto) que necesitan da súa colaboración, dado que se ía a necesitar dos seus barcos de guerra para escoltar o cargamento que levarían catro buques rusos a través do Mediterráneo ata a cidade de Odesa, situada no Mar Negro. As reservas de ouro serían trasladadas entre os catro buques, un total de dez mil caixas.

Durante os tres anos de guerra houbo máis cargamentos que trasladaron reservas do Monte de Piedad e do Fondo de la  Caja General de Reparaciones.

Estes traslados realizáronse en 1937 a través do mercante ANDUTZ MENDI.

En 1938 no vapor LATYMER e tamén, pero non sei o ano exacto, foi a través do barco CAP PINEDE.

Quizáis fóra nalgunha destas embarcacións onde Ángel Lastra Losada estaba desempeñando o labor de Capitán.

Dun xeito ou doutro, Ángel a raíz disto, estaba sinalado polo réxime de Franco e de aí a súa marcha para México.

E é aquí, nos barcos españois que escoltan aos buques rusos, onde aparece a relación do Ouro de Moscú cun veciño de Cerponzóns ou nestes outros traslados menores,  según fontes ben informadas comandou un destes tres barcos anteriormente nomeados, o noso veciño, o capitán Ángel Lastra Losada.

CAPITÁN DA MARIÑA MERCANTE : D. ÁNGEL LASTRA LOSADA.

Este veciño de Leborei era irmán de Amalita Lastra Losada, fai pouco que falei dela e dos seus curmáns, en relación co seu parentesco co violinista Manuel Quiroga Losada.
De momento non sei moito sobre Ángel, espero que coa colaboración dos veciños poida ampliar máis sobre a súa historia.

O que si sei, por medio dunha amizade, é que Ángel estivo exiliado moitos anos en México e terminou vindo para Cerponzóns sen moita saúde, tal que foi moi pouco o tempo da súa estancia na parroquia, faleceu en nada.

ÁNGEL LASTRA LOSADA, REFUXIADO EN MÉXICO, ASÍ PUDO ACONTECER :

A principios de febreiro de 1939, o goberno da República Española preguntaba ao goberno de México si estaría disposto a admitir refuxiados de todo tipo de profesións, o mesmo embaixador respondía:

O Presidente da República manifestoume o seu mellor desexo para que entren a México a maior cantidade posible de españois de todas profesións. O Ministro de México en París ten amplas facultades para tratar este asunto.

Case medio millón de españois, mulleres, nenos e homes cruzaron a fronteira cara a Francia onde os foron acomodando en refuxios ás mulleres e aos nenos e en campos de concentración, aos homes.

Eran quilómetros de alambradas para eles e caserons en ruínas e cuadras de animais, para as mulleres e os seus fillos. As condicións eran tales que as autoridades francesas calcularon que dos aproximadamente trescentos mil españois que alí se atopaban, morreron 14,672 nos primeiros seis meses, a maioría de disentería e enfermidades bronquiales.

En marzo de 1939, México iniciou os trámites para que os refuxiados españois saísen dos campos de concentración e para organizar o seu traslado a México, o máis seguro que un dos que saíron de alí foi o noso veciño Ángel.

NOTA : Fotografía Reg. Murcia Digital.