AS COMIDAS TRADICIONAIS

COMIDAS PARA SIBARITAS DE ALDEA.Como ben sabedes, unha das preguntas que fixemos na enquisa realizada fai poucos días foi a que se refería á comida, a que menú invitariámoslle aos nosos convidados.

A raíz das contestacions que tivemos propúxenme realizar un apartado que teña relación coas comidas que máis arraigo teñen entre nós ao longo de tantos anos.

Para entrar en faena, comezarei indicando que as comidas que habitualmente tiñan os nosos antepasados eran tres : almorzo, xantar e cea, pero cando era época de moito traballo, engadíase dúas máis: a parva e a merenda.

PARVA : Comida lixeira que se fai antes do almorzo e que consiste, polo xeral, nunha copa de augardente e un anaco de pan (RAG).

Fai anos os nosos antepasados en épocas de traballo adoitaban madrugar e nada máis levantarse tomaban a parva (composta por unha copa de augardente é un anaco de pan) esto adoitábano tomar os homes, as mulleres, xunto cos nenos eran de tomar un anaco de pan e un vaso de leite.
A parva adoitábase tomar si ían a saír de casa para realizar un traballo, pero si non fose así, adoitábase tomar o almorzo, consistente nunha cunca de leite con migas de pan, tamén podía ser no canto de leite unha cunca de caldo, onde se acompañaba co pan sobrante do día anterior, a min por exemplo, gustábame que a culler quedase de pé.

En cambio si se iba a realizar algún traballo fóra de casa levábano consigo. De almorzo levaban un pouco de carne é un anaco de pan, para beber, viño.

Pero imos a comenzar a falar das comidas, comenzamos :

O CALDO.

Según a RAG o CALDO e unha comida constituída fundamentalmente de verduras, fabas e unto, cocidos en auga só ou con outros ingredientes, como patacas, carne, chourizo, touciño etc.

O caldo foi sempre un dos elementos principiáis nas nosas casas, para moitos de nós durante anos foi o noso almorzo ou cea, a veces mesturado con pan de millo ou de trigo.

Imos ver en xeral como se fai o caldo na maioría das casas, despois máis adiante poñerei algúns exemplos de cómo se fai o caldo na nosa parroquia…
Antiguamente as nosas avóas usaban un pote de ferro, onde se lle botaba auga e seguidamente unhas fabas, de seguido poñíase ao lume durante unha hora e media, cando comezase a ferver botábaselle un anaco de unto de porco, despois íase engadindo nabizas, grelos, nabos e tamén xudias, despois unhas patacas cortadas en anacos miúdos, e para rematar o sal necesario.

Tamén había momentos, que adoitaban ser os días de festa, que engadían xamón, chourizos, galiña…todo isto logo de darlle un sabor especial ao caldo, despois de cocidos son apartados para outro pote, onde se converte noutro prato, o cocido.

Con respecto ao caldo, dicir que dependendo a verdura que se lle botase, o sabor era mui diferente, normalmente era a base de grelos ou de verzas.

Cando se facía o caldo adoitaba facerse nun pote grande, xa que separadamente de saber mellor, facíase con vistas a que se tivese para varios días, é sabido que moitos dos que tomabamos o caldo gustábanos máis o que estivese requentado que o recentemente feito, vai tí a saber si eran manías, porque cada un tiña as súas, mismo sei de quen botaballe azucre…

Consultando uns exemplares donde se fala das comidas, en un deles D. Ramón Otero Pedrayo comenta que en algúns momentos de apuro dónde non daba tempo a facer o caldo, as mulleres tiñan a ben facer unha “sopa de forza”, que se facía axiña.

A receta era así:

Ponse ao lume unha tarteira con auga, grasa de porco é o sal preciso; cando rompe a ferver engádaselle pan de millo migado, revólvese e botánselle dous dentes de allo esmagados e misturados con pemento picante; férvese un cuarto de hora e queda listo para comer.

Pero o extremo oposto a esta “sopa de forza” é a “sopa de crego”.

O poeta Salvador Golpe, recolleuna desta maneira nun pobo da Cruña :

Cóllese un molete, fanse unhas tostadas e con gran coidado dóuranse nas brasas.

Cóllense chourizos, córtanse en rodaxas que medio centímetro teñan de delgadas

Traise unha tarteira e con muita calma vanse nela pondo o pan e as talladas.

Primeiro, das tostas déitase unha capa, e enriba dela outra daquelas rodaxas.

E vanse alternando chourizo e tostadas hastra que a tarteira se vexa mediada.

Vértese alí un caldo de moita sustancia, que teña, a lo menos, dous dedos de grasa.

E logró á tarteira pónselle a tapa, e fervo non fervo, tense xunto ás brasas.

¿ Xa chegóu a hora de xantar ?…¡ Pois, ala…!

Enriba de todo uns ovos se escalfan. E así, na tarteira, no medio da táboa

se pón esa sopa sin máis circunstancias.

Así ma serviron a min, na montaña, fará corenta anos…

¡ Qué tempos, caraina !

Pero non queda ahí, porque a esta sopa tamén chamada “sopa de abades” pódese engadir anacos de xamón, garabanzos etc.

O CALDO DOS VECIÑOS :

Preguntamos a varios veciños polo xeito de facer o caldo na súa casa :

1–Eu fago o caldo poñendo primeiro o auga o lume… Despois bótolle un cacho de costela meiniña de tenreira, un chourizo, un cacho de unto é fabas. Cando isto estea case cocido añadolle verzas de col, repolo, cenoria é puerro, todo eso ben picadiño e cocido a lume lento. O caldo na miña casa e todo un clásico que xa ven dos meus antepasados…e a gozar.

2–Eu fago con uns garbanzos, uns chourizos, un trozo de cacheira, algo de galiña, carne de tenreira, orella de porco, costela de porco é unhas patacas, xunto cos grelos.

3–O Caldo da Mata
Pos auga a ferver coas patacas e as fabas, despois bótolle un pouquiño de figado picado é un pouquiño das carnes mortas que normalmente son das que se usan para facer os chourizos, todas elas ben picadiñas. Facer un rustido con cebola picadiña, ponse na sartén con aceite e non a deixar queimar, despois botarlle un allo, un pouquiño de perixel, cando todo estea rustidiño deixamos enfriar un pouco é botamos pimentón dulce. Cando estea listo o rustido botamos dentro da pota do caldo. Servise en un plato fondo ou nunha cunca con culler. Ollo ! Este caldo non leva verdura ningunha.

4–Eu para facer un bo caldo teño que ter a base fundamental, que son un anaco de unto e outro de touciño. Despois as fabas, un anaco de xamón, costela,tenreira, chourizos (feitos por min), verdura e uns ósos. Tamén utilizo as patas da galiña (si é da miña casa a galiña),  pois cando as pos a cocer, soltan como unha gelatina que lle dá un toque especial ao caldo.

5–Na miña casa facemos un caldo cos ingredientes que sobraron do cocido.
É dicir, collemos as carnes sobrantes (chourizo, xamón, galiña etc.) xunto coas patacas, fabas e a verdura ( poden ser grelos, navicol etc.) e todo iso o desmenuzamos, despois nunha ola botámolo xunto a auga do cocido ( onde ten os restos da graxa da galiña) e engadímoslle medio sobre de sopa.

6–O caldo que facemos na casa é a base de auga, un anaco de panceta, xamón, chourizo, grelos, patacas é algo de galiña, aínda que o que máis leva son partes do porco.

7–Ingredintes: Fabas blancas ( a remollo 12 horas antes), 1 anaco de lacon. Algo de costela de porco salgada ou panceta, un anaco de vitela, millor con oso, chourizos en función da cantidade de auga e restantes condimentos, patacas boas é grelos.

Poño a ferver as fabas durante unha media hora desde que empeza o fervor; a continuación engado as carnes, e ao cabo dunha hora bótolle as patacas escachadas mui miudiñas e logo os grelos moi picadiños xunto cos chourizos. Antes de botarlle as patacas o que fago e que lle engado ao caldo que está a ferver as pencas dos grelos ben trituradas na túrmix ou na Thermomix, ata que queda como una pasta; esto fai que espese o caldo e que colla máis sabor.

Despois deixar cocer todo, a min góstame que as patacas queden moi cocidas que así tamén espesa o caldo. Mirar como anda de sal, … e bon proveito!

8–Primeiro poño unha pota grande ao lume coa auga e o unto,cando ferve,boto costela,rabo, lacon, cacheira,osos lombelo, touciño entrefebrado,costela de tenreira, despois dunha hora+- lume lento, se esta cocida a saco e boto fabas brancas,a verdura(follas de col) chourizos de cebola e de carne,deixo que coza ben e por último as patacas, deixo repousar un pouco antes de fincar o dente.

9–Pos a auga o lume é metes un cachiño de unto atado nun cordel, o que coza un pouco sácalo e resérvalo para outro día, despois picalle verdura moi miudiña, unhas alubias e unhas pataquiñas picadiñas, un pouco de sal é un cachiño de touciño, todo ben cocidiño, porque e un caldiño pobre, ah ! o unto que quitache queda pa o seguinte caldo.

10–Si teño que facer un caldo uso a auga do cocido, pero si non fixen cocido entón preparo para cocer un cachiño de touciño e uns ósos para que teña algo máis de sabor. Os ingredientes que uso para o caldo son os seguintes :

Un cachiño de unto, fabas brancas, pataca moi picadiña e nabizas. Si a nabiza está aceda, entón antes de nada lle dou un fervor, por certo que este ano as nabizas saíronme moi doces.

PARROQUIAS CON SAN VICENTE DE PATRÓN.

Levaba tempo que quería saber algo máis referente ao noso Patrón, púxenme a pensar en cantas parroquias habería en Galicia que tivesen a San Vicente/Vicenzo como Patrón. Na crenza relixiosa, un Santo patrón é un santo que ten unha afinidade especial cara a unha comunidade ou a un grupo específico de persoas.

Gustaríame  saber o porqué do motivo se escolleu a San Vicente como Patrón da nosa Parroquia, cal foi o motivo, si foi por haber sucedido algun feito no lugar, tamén si se pensou en outro Santo ou Santa coma Patrón ou Patrona.

 Xosé Manuel González Reboredo, coordinador del Instituto de Estudos das Identidades del Museo do Pobo Galego, dice no seu libro ¨Os Santos titulares de Parroquia en Galiza¨, que boa parte dos santos elixidos foron antes do S. VIII.

O noso Patrón San Vicente é o máis difundido dos mártires hispanos antigos, hai escritos que indican que o inicio do proceso de constitución das parroquias clásicas é o final da Alta Idade Media, máis o investigador Ermelindo Portela considera que no S. XII-XIII é o momento de consumarse en Galiza un poboamento disperso que favorece a consolidación da parroquia rural.

A medida que se iban formando as comunidades cristians,  van escollendo o seu santiño, donde muitos deles siguen sendo os mismos patróns na actualidade, esto foi debido a que en Galiza non tivo lugar o proceso de islamización que hubo en outras partes do Estado.

A miña curiosidade fixo que estivese buscando as parroquias que comparten o mismo Patrón ca nos, e aquí as tedes, para os que teñan tamén interese por saber cantas hai.

PROVINCIA DE LUGO :

1–San Vicente de Lagoa é unha das nove parroquias do concello lugués de Alfoz.

2–San Vicente de Pena é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte.

3–San Vicenzo de Ver é unha parroquia que se localiza no concello de Bóveda, Pertence ó arciprestado de Santalla de Rei. 

4–San Vicente de Argozón é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Chantada.

5–San Vicente da Grade é unha parroquia do concello lugués de Chantada na comarca de Chantada.

6–San Vicente da Sariña é unha parroquia do concello de Chantada.

7–San Vicente de Vilamor é unha parroquia do concello de Folgoso do Courel na comarca de Quiroga.

8–San Vicenzo das Negradas é unha parroquia situada ó sur do concello de Guitiriz.

9–San Vicenzo dos Vilares é unha parroquia do concello de Guitiriz.

10–San Vicente de Vilamerelle é unha parroquia do concello de Guntín.

11–San Vicenzo de Rubián de Cima é unha parroquia do concello do Incio na comarca de Sarria.

12–San Vicente de Carracedo é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria.

13–San Vicente de Toldaos é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria.

14–San Vicente de Trigás é unha parroquia do concello de Mondoñedo na comarca da Mariña Central.

15–San Vicente de Candai é unha parroquia do concello de Outeiro de Rei.

16–San Vicenzo de Ambreixo é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa.

17–San Vicente de Ulloa é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa.

18–San Vicente de Deade é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos.

19–San Vicente de Pombeiro é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos.

20–San Vicente de Castillón é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos.

21–San Vicente de Paradela é unha parroquia do concello de Paradela na comarca de Sarria.

22–San Vicente de Gondrame é unha parroquia do concello do Páramo.

23–San Vicente da Regueira é unha parroquia do concello da Pastoriza na comarca da Terra Chá.

24–San Vicente de Lousada é unha parroquia do concello lucense de Pedrafita do Cebreiro, na comarca dos Ancares.

25–San Vicente de Vilameá (do latín Villam Medianam, ‘vila situada no medio’) é unha parroquia do concello lucense da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental.  

26–San Vicente do Burgo é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. 

27–San Vicente de Coeo é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo

28–San Vicente de Pedreda é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.

29–San Vicente de Pías é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.

30–San Vicente de Rábade é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Lugo. 

31–San Vicente do Veral é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.

32–San Vicente de Covelas é unha parroquia do concello lugués de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental.  
33–San Vicenzo de Betote é unha parroquia rural do concello de Sarria.

34–San Vicenzo de Froián é unha parroquia rural do concello de Sarria.

35–San Vicente de Eirexafeita é unha parroquia do concello do Saviñao na comarca da Terra de Lemos.

36–San Vicente de Pinol é unha parroquia do concello de Sober, na comarca da Terra de Lemos.

37–San Vicente de Mourulle é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada.

PROVINCIA DE CORUÑA :

1–San Vicente de Fervenzas é unha parroquia que se localiza no ooeste do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. 

2–San Vicente de Caamouco, é a parroquia máis oriental do concello coruñés de Ares.

3–San Vicenzo de Burres, é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Arzúa na comarca de Arzúa.

4–San Vincenzo da Baña é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés da Baña na Comarca da Barcala.

5–San Vicente de Moruxo é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Bergondo.

6–San Vicenzo de Arceo, é unha parroquia que se localiza no noroeste do concello de Boimorto na comarca de Arzúa.

7–San Vicenzo de Cespón, é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Boiro, na comarca da Barbanza. 

8–San Vicente de Boqueixón, é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago.

9–San Vicente de Regoela é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cabanas.

10–San Vicente de Vigo é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Carral.

11–San Vicente de Armea, é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Coirós.

12--San Vicenzo de Cuns, é unha parroquia que se localiza no suroeste do concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. 

13–San Vicenzo de Duio, é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Fisterra. 

14–San Vicente de Vitiriz é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Melide na comarca da Terra de Melide.

15–San Vicente de Meá é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Mugardos. 

16–San Vicenzo de Aro, é unha parroquia situada ao leste do concello coruñés de Negreira, na comarca da Barcala. 

17–San Vicenzo de Carres, é unha parroquia que se localiza no concello de Oza-Cesuras.  

18–San Vicenzo do Pino é unha parroquia que se localiza no centro do concello do Pino. 

19–San Vicenzo da Graña, é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños.  

20–San Vicente de Noal é unha parroquia situada ao norte do concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.  

21–San Vicente de Augasantas, é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Rois, na comarca do Sar.  

22–San Vicente de Arantón, é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Santa Comba.  

23–San Vicente de Marantes é unha parroquia que se localiza no concello de Santiago de Compostela. 

24–San Vicenzo de Ribadulla é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Santiso. 

25–San Vicenzo de Bama, é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Touro na comarca de Arzúa. 

26–San Vicenzo de Vilouchada é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Trazo. 

27–San Vicente de Niveiro é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Val do Dubra.  

28–San Vicente de Rial é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Val do Dubra. 

29–San Vicente de Meirás, antigamente San Vicenzo de Meirás, é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Valdoviño.  

30–San Vicente de Vilaboa é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Valdoviño na comarca de Ferrol.

31--San Vicenzo de Curtis é unha parroquia que se localiza no nordés do concello de Vilasantar. 

32–San Vicenzo de Vimianzo é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. 

PROVINCIA DE OURENSE :

1–San Vicente de Coucieiro é unha parroquia do concello de Baños de Molgas na comarca de Allariz-Maceda.

2–San Vicenzo de Carballeda é unha parroquia que se localiza no oeste do concello ourensán de Carballeda de Valdeorras na comarca de Valdeorras.

3–San Vicente de Pepín é unha parroquia do concello ourensán de Castrelo do Val na comarca de Verín.

4–San Vicenzo de Paradela é unha parroquia do concello de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas.

5–San Vicente de Lobeira é unha parroquia do concello de Lobeira, na comarca da Baixa Limia.

6–San Vicente dos Abeledos é unha parroquia do concello ourensán de Montederramo na comarca da Terra de Caldelas.

7–San Vicenzo de Infesta é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín.

8–San Vicente de Coucieiro é unha parroquia do concello de Paderne de Allariz na comarca de Allariz-Maceda.

9–San Vicente de Graíces é unha parroquia pertencente ao concello da Peroxa.

10–San Vicente do Navallo é unha parroquia do concello ourensán de Riós.  

11–San Vicenzo de Espiño é unha parroquia que se localiza no concello da Veiga.  

12–San Vicenzo de Fradelo é unha parroquia do concello de Viana do Bolo na comarca de Viana.

13–San Vicenzo de Vilaseco da Serra é unha parroquia do concello de Viana do Bolo na comarca de Viana.

14–San Vicente de Reádegos é unha parroquia do concello de Vilamarín, na comarca de Ourense.

15–San Vicente de Leira é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Vilamartín de Valdeorras.

16–San Vicente de Vilar de Cervos é unha parroquia do concello de Vilardevós na comarca de Verín.

17–San Vicente da Abeleda é unha parroquia do concello ourensán de Xunqueira de Ambía na comarca de Allariz-Maceda.

PROVINCIA DE PONTEVEDRA :

1–San Vicenzo de Oubiña é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cambados.

2–San Vicenzo de Berres é unha parroquia que se localiza no concello pontevedrés da Estrada.

3–San Vicente de Oitavén é unha parroquia que se localiza no concello de Fornelos de Montes.

4–San Vicente de Mañufe é unha parroquia que se localiza no concello de Gondomar.

5–San Vicente do Grove é unha parroquia que se localiza no concello do Grove. 

6–San Vicente de Nogueira é unha parroquia que se localiza no concello de Meis.

7–San Vicente de Cerponzóns é unha parroquia situada ao norte do concello de Pontevedra. 

8–San Vicente de Trasmañó é unha parroquia que se localiza no concello de Redondela.  

9–San Vicente de Rodeiro é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. 

10–San Vicente de Soutelo é unha parroquia que se localiza no concello de Salceda de Caselas. 

11–San Vicente de Barrantes é unha parroquia do concello de Tomiño.

TOTAL : 97

Nota : Espero que non quedase ningunha atrás, éste traballo foi grazas a Wikipedia é o Arzobispado de Santiago.

REFRANEIRO DE SAN VICENTE

REFRÁN : Frase curta de forma fixa coa que se expresa un pensamento popular baseado na experiencia, polo xeral con rima e de sentido figurado.
Xesús Taboada Cid, dice sobre o refrán : O refrán é, o meu xuízo, a sentencia que dictamina e describe un modo de ser, é dicir, a máis xenuína característica dunha referencia humana. No refrán concéntrase todo o cúmulo de experiencias, no que unha simple frase condensa anos de existencia e sabedoría popular.

1—SAN VICENTE DE CERPONZÓNS, 40 VECIÑOS E 80 LADRÓNS.

2—OS DE SAN VICENTE NON HAI QUÉN LLE POÑA A MAN NA FRENTE.

3—Á NANA, NANITA, DE SAN VICENTE, XA SABERÁS COMO O NENO XA TEN UN DENTE.

4—ONDE VAI A XENTE, VAI VICENTE.

5—ONDE VAS VICENTE ? ONDE VAI A XENTE.

6—O BURRO DE SAN VICENTE LEVA A CARGA E NON A SENTE.

7—FRÍO POR SAN VICENTE E CALOR POR SAN LORENZO, APERTAN MOITO E PASAN PRONTO.

8—PARA SAN VICENTE, XANEIRO PERDE UN DENTE.

9—POR SAN VICENTE, ALZA A MAN DA SEMENTE.

10—POR SAN VICENTE, CASCAÑEAN OS DENTES.

11—POR SAN VICENTE CASTAÑETEAN OS DENTES.

12—POR SAN VICENTE DE XANEIRO A PRIMEIRA FLOR, SE MARCHITA EN FEBREIRO.

13—POR SAN VICENTE, O DÍA E O SOL CRECEN.

14—POR SAN VICENTE O INVERNO PERDE UN CLIENTE.

15—POR SAN VICENTE, O SOL BAÑA O TORRENTE.

16—POR SAN VICENTE, O SOL ENTRA POLAS TORRENTEIRAS.

17—POR SAN VICENTE, XEADA OU CORRENTE.

18—POR SAN VICENTE, HORA CORRENTE.

19—POR SAN VICENTE, ESCURECE ÁS SETE.

20—POR SAN VICENTE, SALTA A AUGA DAS FONTES.

21—POR SAN VICENTE, TODA A AUGA É QUENTE.

22—POR SAN VICENTE, TODA A AUGA É SEMENTE.

23—POR SAN VICENTE, XA O SOL BAÑA OS TORRENTES.

24—SAN LORENZO CALURA, SAN VICENTE FRIURA, UN E OUTRO POUCO DURA.

25—SI CAMIÑARES VICENTE, NON COMAS EN CADA LUGAR NIN BEBAS EN CADA FONTE.

26—SI O DÍA DE SAN VICENTE FAI CLARO, BOA VELLA, ENSANCHA O CARRO.

27—SAN VICENTE CLARO, ENSANCHA O XARRO.

28—SAN VICENTE BARBADO, ROMPE O XELADO OU O PON MÁIS REFINADO.

29—POR SAN VICENTE, O DÍA E O SOL CRECEN.

30—POR SAN VICENTE ESCURECE ÁS SETE.

31—POR SAN VICENTE, PARVO QUEN SEMENTE.

32—POR SAN VICENTE COÑÉCEO A XENTE E POLOS REIS COÑÉCENO OS BOIS.

33—POLOS REIS NÓTANO OS BOIS, POR SAN VICENTE NÓTAO A XENTE, POR SAN BLAS, UNHA HORA MÁIS.

34—POR SAN VICENTE, UNHA HORA PRESENTE.

35—POR SAN VICENTE NON HAI RECUNCHO QUE O SOL NON ENTRE.

36—POLO SAN VICENTE PLANTA OS NABOS DÁ SEMENTE.

37—SI SEMENTAR QUERES, ATA SAN VICENTE NON SUDES A FRENTE.

38—POR SAN VICENTE, UNHA HORA DE CRECIENTE.

39–POLO SAN VICENTE TEN O DÍA UNHA HORA MÁIS, METADE POLA MAÑÁ, METADE POLO SERÁN.

40—SAN VICENTE, DO INVERNO, BOTA UNHA BRASA AOS REGUEIROS.

41—SAN VICENTE PEQUENIÑO É UN SANTO CHIRIFEIRO, QUE NOS DÁ A NOSA FESTA O VINTEDOUS DE XANEIRO.

42—SAN VICENTE CLARO, PAN FARTO.

43—SAN VICENTE OSCURO, PAN NINGUNO.

44—DOS SANTIÑOS DE XANEIRO, SAN ILDEFONSO É O PRIMEIRO; DETENTE, DETENTE QUE PRIMEIRO É SAN VICENTE; DETENTE BRUTO QUE PRIMEIRO É SAN CANUTO; DETENTE VARÓN QUE PRIMEIRO É SAN ANTÓN.

45—POR SAN VICENTE, VAISE A NÉBOA E VÉN O VENTO.

46—POR SAN VICENTE, SACA O FRÍO E TRAE O VENTO.

47—POR SAN VICENTE, O FRÍO CHEGA Aos DENTES.

CITAS LITERARIAS (12) TESIS DOCTORAL 

Encontrei un escrito de unha Tesis Doctoral sobre Paremiología toponímica de Galicia en refraneros gallegos y castellanos. O nome da autora Vanessa Fernández Pampín é director Germán Conde Tarrío, Madrid 2015.

Unha tesis que contén máis de 500 páxinas, dónde indica que era para optar ao grado de doctor.

Entre o máis destacado para os veciños de Cerponzóns, destaca o seguinte :

Objetivos
 :

Como hemos especificado en la introducción, nuestra investigación aborda el estudio de las paremias toponímicas de Galicia que aparecen tanto en el refranero gallego como en el castellano. 

Máis adiante cando fala de Pontevedra é as súas parroquias enumera o refraneiro relacionado con elas, donde aparece a Cerponzóns :

18. En Mourente boa terra
 e mala xente.( O. Mario Moldes Punte).
19. San Vicente de Cerponzóns,
 cuarenta  veciños e oitenta ladróns. ( Informante : María del Mar Rodríguez Espino).



20. Pasei por Pontevedra, pasei por Lourizán, 
pasei pola Estribela, mismo na veira do mar. I. 51(589). 

21. Anque vou a Pontevedra, non vou por ve-los soldados
, vouve-la Peregrina, a dos pendientes dourados. ACL. 39. MB. 23(98). 

22. Os de Berducido
 comen o caldo cocido. Pdt. 3587 (ficha 10221). (Hace referencia a la parroquia de San Martiño de Verducido).

Máis adiante encontramos o seguinte :

El conocimiento y uso de estas paremias implica la existencia de una conciencia colectiva paremiológica que evidencia la vigencia de las mismas y la necesidad de acercarlas al uso cotidiano más allá de lo anecdótico en los grandes repertorios de refranes. 
Las formas que nos resultaban más interesantes eran aquellas de las que no teníamos noticia en nuestras fuentes escritas. Hemos reunido 49 paremias toponímicas que no habían sido recogidas en los refraneros que hemos manejado. Esto muestra dos cosas en inicio contradictorias, pero complementarias: 

*  Por un lado, queda mucho trabajo por realizar en la recolección paremiológica en los distintos pueblos y localidades gallegas antes de que acaben desapareciendo las formas, las personas que mejor los pueden transmitir o algunos de los topónimos que han dado lugar a estas expresiones por los cambios territoriales que se están llevando a cabo

*  Y por otro, demuestra que la creación de paremias sigue estando vigente y su producción no escaseará aunque la sociedad esté inmersa en los profundos cambios en los que se encuentra en este momento. 
Se citan a continuación las formas de la oralidad que no estaban presentes en nuestro corpus: 

Os de Nantes,
 van cazar elefantes. 

Os de Dorrón,
 mala  xente e bo terrón. 

En Mourente boa terra e mala xente. 

San Vicente de Cerponzóns, cuarenta veciños e oitenta ladróns. 

Manda Baiona,
 que non manda Sabarís. 

Máis información: https://eprints.ucm.es/id/eprint/39973/1/T37954.pdf

OFICIOS DOS VECIÑOS (XX) LEITEIRA.

LEITEIRA : Persoa que se dedica a vender leite (RAG).

Seguramente moitos dos máis novos que lean este artigo non viviron aqueles anos onde en moitas das parroquias da nosa cidade habían unhas señoras que tiñan un oficio que hai anos desapareceu, coma algúns outros que fun contando anteriormente.

Refírome ás leiteiras e con iso quero facer a miña pequena homenaxe a todas aquelas que pertencen á nosa parroquia, en especial a Angelita Sabaris, Adelina a Jaxa, Candida a Raposa,  Rosa a de Angelita, Lola a de Quitian, Fina a Cucaracha, Pijocha, Finiña a do Castaño, e como non, a Regina Fontecoba ( acompañada das súas fillas Margarita é Terucha) é Lola a do Perillón, que viñan desde Reiriz, recollendo tamén o leite de muitas casas da parroquia.

Tamén había veciñas que de cando en vez, cando tiñan sobrantes, achegábanse a Pontevedra a vender de todo un pouco do qué sembraban nas súas leiras, ou uns ovos, algunha fruta…e tamén leite. Na miña familia a miña tía avoa Sabina, aproveitaba os dias de feira ou tamén os días que había a venda de sementes na Praza do Teucro, ela, xunto a súa irmá, a miña avoa Ramona, iban cargadas na cabeza coas súas cousas, andando desde o lugar de Pidre ata Pontevedra. O pasar a Ponte do Burgo ían pola Rúa Real arriba é Sabina sentábase na Fonte dos Tornos, alí ofrecía os seus produtos, mentras que Ramona iba a Praza da Leña.

Pasei uns dias preguntando os veciños por saber que leiteiras recordaban, e foron decindome algunhas, entre elas a máis antiga das leiteiras, foi a bisavoa de Tino Gallego.

Estas mulleres tiveron un traballo moi sacrificado , primeiro porque tiñan que madrugar moitísimo, antes de chegar á capital para vender o leite tiñan que recollela casa por casa, ou ben esperar en un lugar determinado as mulleres que viñan de máis lexos, coma por exemplo aquelas mulleres dos lugares de Meán que levaban a súa leite ata Pidre, alí a señora Aurelia daballe abrigo na súa casa ata que chegase Rosa a recoller o leite,  así todos os días, pensade que ademáis tiñan as labores da súa casa, os fillos, deixar a comida preparada, cuidar dos seus pais…

Naqueles anos da miña xuventude recordo que todolos veciños tiñamos unha ou dúas vacas en cada casa, había leite dabondo, eran muitos litros o que daba unha boa vaca cada día, polo tanto vendíase a leite sobrante as leiteiras, as cales xa dispoñían dunha rede de clientes fixos na cidade onde lle levaban todolos días o seu produto, a veces tamén aproveitaban e levaban algunha verdura, ovos, patacas…

Cada familia pontevedresa tiña a súa propia leiteira, baixaban de Tomeza, de Lérez, de Xeve, de Cerponzons…..estas mulleres acudían a cidade ao principio con varias latas, primeiro na cabeza e máis tarde cun carriño de dúas rodas casa por casa, vendendo o leite das nosas vacas, algunha facíao en bicicleta, coma Fina a Cucaracha.

Eu aínda teño en mente aquelas mulleres leiteiras que todas as mañás pasaban por diante da miña casa, parábanse no noso portal, recollían o leite nunha canada e iba botando nas latas do leite, é co seu carriño alá íanse a capital, que magoa me daba ollar como tiñan que ir empurrando a costa de Pidre aqueles dias de inverno, chovendo e ventando, o seu horario era sempre o mesmo, sabían que tiñan que entregar o leite aos seus respectivos clientes naquela hora acordada, é asi era, todolos días os clientes de cada unha delas recibían a chamada da súa leiteira á porta da súa casa, sempre á mesma hora. O leite que vendían pola rua o cobraban no mesmo intre, pero naquelas casas que xa eran clientes fixos, adoitaban a pagar por semáns, mismo as leiteiras preferían así porque o diñeiro seica lles rendía máis.

Algúns daqueles clientes comentábanme que sendo eles uns nenos lembraban á señora leiteira coma se fose hoxe, dicíame fai un tempo un coñocido que todolos días cando soaba o timbre xa sabían que era a leiteira , tiña algo especial ao pulsalo que xa ao momento a súa nai advertía que fosen abrir a porta que xa chegara a leiteira.

Lembra que ao ferver o leite formábase unha capa de nata duns tres centímetros de espesor que se utilizaba para untar no pan e tomábanllo de merenda, tamén na súa casa utilizábanna para facer manteiga e algún que outro biscoito, para eles a leiteira era algo imprescindible na súa alimentación diaria, tamén recorda que algunha vez tiña discutido a súa nai coa leiteira, pois había días que cando fervian o leite chegouse a “cortar”, cousa que a leiteira contestaballe que eso era polo tempo que se acercaba tormenta ou por non botarlle unha area de sal ou quizáis debido ao calor que facía…

Ainda así tíñanlle moito agarimo, pois eran persoas que se facían querer na maioria, sei de algunha leiteira que en datas sinaladas, coma por exemplo no Nadal,  leváballes algún alimento da colleita da súa casa, uns ovos, unhas mazás, laranxas, figos….era como un integrante máis da familia.

Que traballo máis duro tiveron, toda unha vida de arriba para abaixo, estou escribindo e veñenme máis recordos, sígoas lembrando coma si fora hoxe, parece que estou na fiestra da miña habitación é vexo como baixaban á primeira hora da mañá, como tamén cando subían para as súas casas, o seu rostro reflectía o duro que era percorrer tantos quilómetros para arriba e para abaixo, cantas molladuras, canto frío pasaron…..Pero nunca se viñan abaixo, era o seu medio de vida e nunca desfaleceron, ata que aproximadamente no ano 1976 unha orde ministerial outorgou ás Centrais Leiteiras a venda exclusiva do leite fresco e daquela prohíbese totalmente a venda a granel.

A cousa xa viña de moi atrás, era polo ano 1952 cando un Decreto de Presidencia indicaba que quedaba prohibida a venda de leite de vaca a granel por temas de saúde e que as Centrais Leiteiras comprarían todo o leite, polo cal o prexuízo económico que se lle puidese causar desaparecía e ademáis así evitaban que tivesen que desprazarse todos os días para realizar a venda do produto.

Supoño que se faría de boa fe a de prohibir este tipo de venda por temas de salubridade, pero aquelas merendas co pan e a nata, os biscoitos e a mantequilla que se facía en casa de muitos pontevedreses nunca máis se volvería a repetir.

Con esta Orde do Ministerio do ano 76 empezou o momento en que en moitas casas fóronse desfacendo das súas vacas, porque aúnque prometeuse que as centráis recollerían o leite, os prezos a que a pagaban eran a menos da metade que as leiteiras nola pagaban a nós. E claro, era moita leite a que daba unha vaca para bebérnola toda nas nosas casas, así que non quedaba máis remedio, meus pais coma os demáis veciños tiveron que ir vendendo as vacas.

Se facemos un cálculo así por encima, fai uns cuarenta anos, por poñer un exemplo, na Parroquia de Cerponzons había en cada casa polo menos unha vaca, cando non dúas ou tres…Poderiamos calcular que habería polo menos unhas 400 vacas, hoxe non creo que chegue a media ducia.

Como dicía o meu amigo, hoxe en día teño unha dúbida, se esa cousa branca envasada nun cartón e que pode ser enteira, desnatada ou semidesnatada, teña algo que ver coas vacas, porque mesmo algunhas marcas din que lle engaden calcio e vitaminas. Ao leite das nosas leiteiras non había que engadirlle nada, era pura leite recién saída do teto é con todalas vitaminas incluidas, nin máis nin menos.

A labor das leiteiras da parroquia de Cerponzóns foi máis aló de vender leite, grazas a elas e ás demais mulleres das nosas aldeas que acudían coas súas verduras, froitas, sementes, leña etc. foron portadoras da nosa cultura popular levándoa á cidade e dándo a coñecer os nosos costumes, sendo ademáis parte activa do noso idioma falándoo e levándoo porta a porta.

ENQUISA RELACIONADA COA PARROQUIA.

Vai camiño de cinco anos que fixemos a primeira enquisa aos veciños, as preguntas que lles fixemos axudounos a Asociación de Veciños en saber as necesidades é inquedanzas que tiñan naquel momento. ASOCIACIÓN DE VECIÑOS O CHEDEIRO, PREGUNTAS QUE FIXEMOS NO ANO 2016 : 1– De qué lugar da parroquia eres ? 2– Que votas en falta no lugar donde vives ? 3–Notas implicación do Concello na parroquia ? 4– Que necesidades mais importantes ten o lugar donde vives ? 5– Como che gustaría que estivera conectada a parroquia con centro da cidade ( autobús , tranvía , taxis….) 6– Como ves o traballo da Asociación de Veciños O Chedeiro ? 7–Ves positivo a impartición de cursos e de charlas que se están a realizar na parroquia ? 8–Que curso che gustaría que se impartira ? 9–De que tema che gustaría que viñeron a falar ? 10–Colaborarías coa nosa asociación aportando fotografías , documentación , comentarios etc. que fose de interés cultural e patrimonial para a parroquia ? AGORA VOLVEMOS A PREGUNTAR É COMPARTIR AS RESPOSTAS DESTA 2ª ENQUISA : 2ª ENQUISA Queremos saber a opinión dos veciños sobre o seguinte : Imaxinarvos que ides invitar a uns amigos que son de fóra e non coñecen nada da nosa Parroquia…
PREGUNTAS :
A–Qué lugares lle recomendarías ver da Parroquia ? B–Qué historia lle contarías dun feito ocorrido en Cerponzóns ? C–A cal actividade das que se desenvolven na Parroquia os invitarías? D–A qué lugar da Parroquia non os levarías a coñecer ? E–Que menú lle prepararías na túa casa ? F–En que época do ano che gustaría invitalos ? G–Algunha outra cousa que indicarnos ?
RESPOSTAS :
A—Qué lugares lle recomendarías ver da Parroquia ? Veciña/o nº 1–Varios, el entorno de la iglesia con sus escudos, cruceiros etc. Puentes, el trozo de camino portugués que pasa por la parroquia, una senda situando los restos de los molinos, y un recorrido a por un trozo del río donde se ve encauzado entre muros de piedra, también sería interesante, visitar si estuviese adecentado los restos de la presa que se construyó para llevar agua a Pontevedra. Veciña/o nº 2—A igrexa co conxunto da casa reitoral e lavadoiro. Posúe un encanto especial por ser atalaia da parroquia. Paseo polos diferentes lugares da parroquia coñocendo os variados elementos do patrimonio etnográfico: roteiro cos cruceiros, hórreos, pontes, muiños, lavadoiros, casas tradicionais mellor conservadas e máis singulares que se poden observar na parroquia. Roteiro polo Rio Rons dende o Pontillon ata San Caetano. Roteiros a pé ou en bicicleta : dende Pidre ata o pontillon. Polo Castrado ruta xacobea. Veciña/o nº 3—A igrexa, os cruceiros e o camiño de Santiago. Veciña/o nº 4—O Castrado e a zona do muiño do Caeiro. Veciña/o nº 5—A contorna da Igrexa, Camiño Portugués, Centro Social. Veciña/o nº 6—NS/NC Veciña/o nº 7—A contorna da Igrexa, Chan do Monte, Campo de Fútbol, paseo polo río, Camiño de Santiago (sobre todo donde puxestedes o Miliario de Magencio) Veciña/o nº 8—A senda de San Caetano, Igrexa, Casa Rectoral, Camiño de Santiago (con parada no Miliario). Veciña/o nº 9—Recomendaría o paseo circular que vai desde a Igrexa ata o Mirador do Flautista. Veciña/o nº 10—A Igrexa e a súa contorna, desde ahí temos as mellores vistas da comarca. Veciña/o nº 11—A Igrexa e a súa contorna, Camiño Portugues, os Muiños, a Ponte Malvar, o Centro Social é o Mirador do Flautista. Veciña/o nº 12—Igrexa e a súa contorna, as vistas desde O Bravo, tamén desde o Mirador do Flautista, o Camiño Porugués con parada no Miliario é o Centro Social. Veciña/o nº 13—Una visita en general a la parroquia. Veciña/o nº 14—A Ponte Malvar, a Ponte de San Caetano, o lugar de Meán é o Bravo, os Cruceiros, a Igrexa é a Capela de San Caetano, tamén as palleiras de Meán é da Igrexa. Tamén o Miliario recen colocado, os Muiños, ainda que xa non quedan, o do Caeiro, as pequenas pontellas que hai nos rios de paso para persoas , carros na súa época…no Castrado, no Caeiro, en San Caetano…As fermosas vistas que temos desde os puntos máis altos da parroquia…na Igrexa, no Bravo, no alto de Meán ( o Mirador do Flautista), no Cunchido…o Palomar da Igrexa…( mira que temos cousas para ver na Parroquia…) Veciña nº 15—Levaríaos a ver o Adro é Igrexa, Casa Rectoral é o entorno do Cemiterio, dependendo das personas invitadas incluso o interior do Cemiterio. A miña filla (que colabora nas respostas) levaría os máis pequenos ao Parque situado detrás da que foi escola unitaria, todo o faría a pé se fora posible, tamén a zona de Meán ata o Castelo, parando nas fontes. Tamén os levaría a coñocer as instalacións do Centro Social, a Casa do Pobo é a Chan do Monte. B—Qué historia lle contarías dun feito ocorrido en Cerponzóns ? Veciña/o  nº 1—Hay muchos, por ejemplo la historia del cruceiro de Mogos. Veciña/o nº 2—O primeiro premio da festa dos Maios na Ferrería e a historia da preparación que precede á o evento do 1 de Maio, a elaboración da veciñanza, a celebración da abundancia da primavera… Veciña/o nº 3—Que somos unha parroquia milenaria. Veciña/o nº 4—A unión dos veciños cando fixeron parar a obra no tramo da N550, na subida da Costa da Rons. Veciña/o nº 5—A historia que descubrin de Ponte Beán. Veciña/o nº 6—NS/NC Veciña/o nº 7—Contar o que fixo pola Parroquia o cura D. Manuel. Veciña/o nº 8—Gustoume muito, ainda que é mui reciente, a noite de Reis, cando tocaron as campás para mandar os nenos a cama. Aínda que non hubo cabalgata, ese día se fixo algo mío especial por os nenos da parroquia. Veciña/o nº 9—Contaría unha historia da miña adolescencia na parroquia. Veciña/o nº 10—A casa do señor Vicente, sempre estaba no chan debido os camións que iban contra ela, íbamos todos acudirlle. Veciña/o nº 11—NS/NC Veciña/o nº 12—NS/NC Veciña/o nº 13—El homenaje que se le hizo a D. Manuel. Veciña/o nº 14—Dun feito ocurrido na Parroquia, falarialle de moitos (sobre todo dos que me contaban meus avós) pero que eu presenciara falarialle dun accidente de camión que caiu enrriba de unha casa, que agora xa non está, na famosa curva de Valente. Veciña nº 15Cando iba a recoller setas o monte, fai xa 20 anos que non as vou recoller polo noso monte, unha mágoa. Tamén do ben que me trataron na Asociación de Veciños cando estiven na directiva. C—A cal actividade das que se desenvolven na Parroquia os invitarías? Veciña/o  nº 1—Creación de Alfombras Veciña/o  nº 2—Ás alfombras florais do día do Santísimo. Veciña/o nº 3—O Entroido Veciña/o nº 4—O magosto/carnavales. Veciña/o nº 5—Elaboración das Alfombras de Corpus. Veciña/o nº 6—Dependerá de la época del año y de lo que se oferte en ese momento. Seguro, las alfombras de flores. Alguna excursión, el carnaval, aún magosto, si es época… Veciña/o nº 7—Gústame todas as actividades, porque relacionaste cos veciños, principalmente as Alfombras, que colaborei en axudar a facelas ata que a saude mo permitiu. Veciña/o nº 8—As festas de San Vicente. Veciña/o nº 9—Invitariao o día do árbol ou o magosto. Veciña/o nº 10—A facer as alfombras. Veciña/o nº 11—NS/NC Veciña/o nº—As Alfombras é o Magosto Veciña/o nº 13—Las alfombras. Veciña/o nº 14—Levaríaos a presenciar como fan as alfombras de flores do Santísimo, as xuntanzas que se fan cos veciños arredor de un bo xantar e da música, aos cursos de diferentes temas que se imparten. Veciña nº 15—Invitaríaos a calquera actividade, ata ao fútbol, ainda que non son de ver partidos, pero o ambiente de ver os veciños xuntos, gústame. D—A qué lugar da Parroquia non os levarías a coñecer ? Veciña/o  nº 1—N/S N/C Veciña/o nº 2—Todos os lugares teñen o seu encanto, cada ún é distinto coas súas cousas boas e malas. Non hai nada que mereza ser agochado aos ollos dos visitantes. Veciña/o nº 3—Non lle ensinaria a ponte romana do Castrado como se atopa neste intre. Veciña/o nº 4—O Bravo, lugar onde está mui abandonado. Veciña/o nº 5—Os lugares do monte cando depositan escombros. Veciña/o nº 6—NS/NC Veciña/o nº 7—Penso que cada lugar ten o seu encanto. Veciña/o nº 8—Non hai ningún que me desagrade. Veciña/o nº 9—Non o levaría a Cunchido e Liborei porque non coñezo tanto esas zonas. Veciña/o nº 10—Non lle enseñaría a Ponte da Rons, con tanta historia é tan abandonado. Veciña/o nº 11—Ningún que señalar. Veciña nº 12—O lugar de A Bouza. Veciña/o nº 13—Ninguno que decir, todos tienen su encanto. Veciña/o nº 14—Non os levaría a ver a canteira, porque está a estragar a paixase, ainda que recoñozo que é unha fonte de ingresos para a parroquia. Veciña nº 15—Creo que non podo descartar ningún lugar da parroquia. E—Que menú lle prepararías na túa casa ? Veciña/o  nº 1—Cordero al horno, también “Sopa Botana” de raíces de Cerponzóns. Veciña/o nº 2—O cabrito ao forno polo día do Patrón despois dunhas centolas da ría. Veciña/o  nº 3—Unha boa churrascada. Veciña/o nº 4—Depende a época. Si é no verán marisco. Veciña/o nº 5—Un cocido, filloas, morcillas, café é licor café. Veciña/o nº 6—Dependerá tambiend e la época. Desde una buena mariscada, pulpo, cocido, filloas, lacón con grelos… Veciña/o nº 7—Pulpo, empanada de maíz, un bo pescado, un marisco… Veciña/o nº 8—Un bo cocido ou pulpo con cachuelos, de postre leche frita. Veciña/o nº 9—Daríalle a probar a empanada, as croquetas, un bo cocido é pulpo a feira. Veciña/o nº 10—Sopa, cocido e bizcocho ( Recordando os meus pais). Veciña/o nº 11—Un cocido. Veciña nº 12—Un cocido, pulpo. Veciña/o nº 13—Empanada, pulpo, churrasco,filloas y tarta de queso. Veciña/o nº 14—Un bo cocido ou carneiro da casa ao forno, tamén uns callos. Veciña nº 15—Mexillóns a vinagreta, churrasco con patacas fritas é criollos. Si son veganos unha crema de calacú ou ensalada mixta. De postre, pasteis de Confitería Solla ou algo caseiro, como flan de ovos de galiñas de Pidre. F—En que época do ano che gustaría invitalos ? Veciña/o nº 1—Primavera, con todo brotando y buen tiempo para caminar. Veciña/o  nº 2—No outono para aproveitar os paseos mencionados coa recollida de cogumelos baixo os piñeirais e fragas que aínda van quedando. Veciña/o  nº 3—Na primavera. Veciña/o nº 4—Maio/Xuño Veciña/o nº 5—Nas Festas do Patrón é na do Corpus. Veciña/o nº 6—La primavera es buena época para visitar sitios nuevos, los días van creciendo y llueve menos. Veciña/o nº 7—En verano. Veciña/o nº 8—En verán para disfrutar máis paseos ó sol. Veciña/o nº 9—Primaveira ou Outono. Veciña/o nº 10—Pola festa do Patrón.  Veciña/o nº 11—En verano. Veciña/o nº 12—En verano Veciña/o nº 13—En verano. Veciña/o nº 14—En primaveira, que é cando está mais alegre a paixase, as árbores en flor, non chove tanto, hai boa temperatura é os dias son máis longos. Veciña nº 15–Gústame o mes de Maio, porque os dias son máis largos. G—Algunha outra cousa que indicarnos ? Veciña/o nº 1—Preparar, acondicionar y publicitar una senda ordenada que recorra los restos de los molinos y la senda del río con guía que lo vaya explicando. También descubrir y señalar el antiguo Puente de la Carcel. Veciña/o nº 2—Grazas polo voso traballo, variadas iniciativas é bo humor sempre. Veciña/o  nº 3—Arreglar a Ponte romana do Castrado. Veciña/o nº 4—Avisaría os veciños por si queren participar e facer un recibimiento entre todos. Veciña/o nº 5—Ter un gran complexo deportivo na Chan do Monte, con zonas de xogos para todas as edades, con un local que se poida celebrar bailes. Veciña/o nº 6—NS/NC Veciña/o nº 7—Organizar actividades, excursions para convivir cos veciños. Veciña/o nº 8—Gustaríame solucionar o problema das papeleras da nova senda peonil en San Caetano, que cae por fora todo o que tiran dentro, por falta de bolsas e parece as veces un estercolero. Veciña/o nº 9—Levaríao a coller setas ou castañas no outono. Veciña/o nº 10—NS/NC Veciña/o nº 11—NS/NC Veciña nº 12— NS/NC Veciña/o nº 13—NS/NC Veciña/o nº 14—O que estaría ben era organizar unha andaina por todos os lugares de interés da parroquia. Veciña nº 15—Cando saiba onde se pode dar un chapuzón no río, aí os levaría de cabeza. Se houbera unha ruta polo río, gustaríame facela.

FRASES BEN DITAS

FRASES BEN DITAS, AS DO DÍA A DÍA.

Seguro que cada un de nós temos unha ou varias frases típicas galegas que usamoas nalgún momento do día ou da noite jajaja, ben sexan do extenso refraneiro ou ben das expresións da nosa tradición oral o longo dos anos.
Existen tantas que seguro nos da  para escribir un libro, así que imos intentalo coa vosa axuda, de principio aí van unhas cuantas…

AGORA XA FOI-AQUÍ NIN PINCHAS NIN CORTASAMIGUIÑOS SI, PERO A VAQUIÑA POLO QUE VALE-A CABRA SEMPRE TIRA O MONTEAPROVEITADE QUE DE ESTAS NAVIDADES NON PASOA MODIÑOANDA A FACERLLE AS BEIRASAPROVEITA GAIVOTA QUE TARDE PAPARÁS OUTRA—A TODO PORCO LLE CHEGA O SEU SAN MARTIÑOASI QUE LLE COLLES OS TRAPOS NOVOS A TÚA NAI PARA LIMPAR A COCIÑA…A MIN TAMÉN ME GUSTA VIVIR O LIMITEAII QUE RICURAALABADIÑO SEXAALAMBRADO SEXASARRENEJOTE DEMONIOA CONA JOSITOA TÍ NON TE ARRANXA NIN UN ENCOFRADOR…A DROJA NON E MALA !ARREAMODO MEU IRMÁNA LINGUA TEN MOI BO SITIO PRA GARDALAABORTO DE CALAMARA CONA DA BARRILEIRAA CONA ROSIÑAA CONA QUE O FIXO

BAILAS OU JASTAS PISTA ?BUENO CARALLO BUENO

CAER DA BURRACADA QUEN QUE LIMPE O SEU CARALLOCAJALLE O BOI NO ARADOCONA QUE O BOTOUCHEGAR E ENCHERCON SENTIDIÑOCADA CAN QUE LAMBA O SEU CARALLOCALMATE, QUE VAS CAER E VASTE MANCAR E DESPOIS CHORASCOME E CALA !CANDO SEXAS PAI, COMERÁS OVOSCAJONACONAQUETEPARIU, TANTO FERBÚ, TANTO MOBIL E TANTA HOSTIA…LEVANTA OS COLLÓNS E VENME AXUDAR A RACHAR NA LEÑA RAPAAAAS !CASA CON QUEN ESPERTE EN TI O MESMO DESEXO QUE UNHA FONTE DE CHURRASCOCAESME PEOR QUE O BORRACHO QUE SUBE O ESCENARIO DA ORQUESTA NAS FESTASCOME É CALACADA UN É CADA UN, COAS SUAS CADAUNADAS—–CARALLO DE DIOS !CHEGAR É ENCHERCAJOU O BOI NUNHA BOTELLACHOSCO DO CARALLOCARALLO LA VELA QUE SABE QUE PELACOLADO DA PONLACAIU DA BURRACANTA FALTA DE VARA TES

DILLE A TÚA NAI QUE SE CASEERES MÁIS TORPE QUE ABUNDIOERES MAÍS SIMPLE QUE UN MECANISMO DE UN CHUPETEDIOS CHO PAGUE CON UN HOME QUE NON COLLA CAMADO PECADO DA IGNORANCIA SACA O DEMO GANANCIADIGOCHO EUDEIXAO IR QUE XA APAÑOUDOUCHAS DUNHA NUNHA OU QUERELAS LEVAR TODAS XUNTAS ?DEUS NOS LIBRE DE UN ¡XA ESTÁ !DEIXA DE FOZAR !DIOS QUE TE FIXO

ÉCHE O QUE HAIERES MÁIS INFANTIL QUE UNHA PESETA DE CROMOSERES TONTO OU MEXAS PATRASESE CABRÓN MIRA MÁIS CONAS CÁ TAZA DO VÁTERESTASE RIFANDO UNHA HOSTIA E TI TES TODAS AS PAPELETASESTÁS DE BON ANOE TI…DE QUÉN VES SENDO ?E QUE CHO REPARTA O CORPOE MENTRAS VIVAS NESTA CASA E JASTES DOS MEUS CARTOS, HAS FACER O QUE CHE MANDEE MÁIS FEO QUE UNHA NOITE DE TRONOSESTÁ FEITO UN TOXOESTAR NA HORTA E NON VER AS BERZASÉ COUSA DO DEMOEN VEZ DE CALDO, VANCHE VIR SOPASEXISTE UNHA LEI PARA ADELGAZAR FACILMENTE…A LEI TUGAEU QUEDABA RULIÑA, PERO TEÑO QUE LIBRAR UNHA CORTE DE ESTERCOESPERRECHOME CONTIGOESTÁ O ABRIGO DO LOUREIROE SE TE JODERAS COMIAS PERASE MÁIS TRANQUILO CO CAN DE GINIOES TAN POBRE, QUE NON TÉS MAIS QUE CARTOS…—EU MEXO POR MINES MÁIS GHUAPA CA UN CHIMPIN CON PEGHATINASENTRE FOLLA E FOLLA QUE VEÑA O DEMO É ESCOLLAESTAS MÁIS FRACO CUN PAU DE VIRAR TRIPASESTAS APAPOSTIADOE MELLOR CAIR NUN POZO NEGRO QUE NA TÚA BOCAE POLO TEU BEN RAPAZA

FAGOLLE UN CHOCHO O CÚ QUE PARECE UNHA IMPRESORAFERVELLE O EIXE-FÁGOCHE UN BISTÉ ? OU QUERES UN OVO ?—FOI FALAR O FORNO DO PAN QUEIMADO—FAI UN SOL DE CARALLO—FAI UN VENTO QUE RACHA O CUTIS—FOISELLE A OLA—

GOBERNA A TÚA VIDA, QUE A MIÑA NADA CHE IMPORTAGOZA DE NOITE…QUE IMPORTA COMO VAIAS SE O VIÑO É BOGALIÑA VELLA FAI BO CALDO

HAI QUE ROELO—HOXE NON ESTOU MUI BENHAI DIAS PARVOS E PARVOS TODOS OS DIASHAI QUE CARALLO !

JAJAJAJA PENSABAS QUE XA MARCHABA !—JUAPO JUAPO NON É, PERO TEN UN PELASOJUSTALLE TANTO O VIÑO, QUE SE VE NA TAZA, CHORA

MALA CHISPA TE LEVEMALA CHISPA TE MATEMALA PARTEIRA QUE TE APROBEITOUMARCHO, QUE TEÑO QUE MARCHARMALO SERÁME CAGO NA LEITE QUE MAMACHESME CAGO NOS PATUCOS DO NENO XESÚSME CAJO HASTA NA MADRE QUE TE PAN CON QUEIXOMEXÁN POR NOS E DECIMOS QUE CHOVE-MORRA O CONTOME CAGO NA CONA QUE TE PARIUMARCHO…QUE TEÑO A POTA O LUMEMORENO ! VOUME FREGAR A TI COMA A PORCA A PORTA DO CORTELLOME CAGO NA PARTEIRA QUE TE APROVEITOUMETEULLE O MEDO NO CORPOMETIACHE UNHA LARANXA NA BOCA É CHUPABACHE A CONA ATA QUE SAIRA MIRINDAMAMÁ, MAÑÁN CHOVE ? SI, PERO POLO MENOS NON VAI FACER FRIOMETÍACHE UNHA LARANXA NA BOCA E COMÍACHE O PERRECHO ATA QUE SAIRA ZUMOMOZA ! TEÑO TERRAS !MORRA A MARTA MORRA FARTAME CAGO NO PAI QUE TE FIXOMECAJO NOS CRAVOS DE CRISTOMALO RAIO TE PARTA…SENTELLA NEJRA

NAI QUE TE FIXONUNCA FORON MÁIS NEGRAS AS ALAS QUE O CORVONIN TANTO *ARRE* QUE FUXA NIN TANTO *XO* QUE PARENO VAIA SER O DEMONUNCA CHOVEU QUE NON ESCAMPARANON DEIXEDES A VERGONZA DO GALEGONON CORRAS, QUE MÁIS ADIANTE TAMÉN CHOVENIN ARRE NIN XONON HAI POUCO QUE NON CHEGUE NIN MOITO QUE NON SE ACABENUNCA CHOVEU QUE NON ESCAMPARANON CONFUNDAS O TOUCIÑO COA VELOCIDADENON CHE VAI ENTRAR…HOSTIA BENDITA ! SE CHE DIGO QUE CABE, CABENON TE COMERAN NO COCHONUNCA CHE PASOU UN TEMPORAL POLOS FUCIÑOS…?NON CHE JUSTA ?…POIS COUSAS PEORES METICHE NA BOCA !!!NA VIÑA DO SEÑOR, FAI FALTA DE TODO…PEROOO XÁ O HAI !NON TEÑO A CONA PRA CARALLOSNON VAIA SER O DEMONON CHAMEDE-LO VETERINARIO, QUE XA FALOU O PORCO

POLO PAN BAILA O CANPOR UN LADO XA VES E POR OUTRO QUE QUERES QUE CHE DIGAPOLAS VÉSPERAS SÁCANSE OS DÍAS FESTIVOSPÍDECHAS O CORPOPACENCIA, RATO, QUE ARDEU O MUIÑOPEGHÁBACHE UN BICO NA CONA QUE ÍA SOAR COMA UNHA PEDRADA NUN PORTAL DE CHAPAPOSME AS VENAS DO PIROLO COMA OS CAÑOTOS DO REPOLOPOLOS CRAVOS DE CRISTO

OUTRA VACA NO MILLOO QUE TEN CU, TEN MEDOOU APROBAS OU VAS COAS OVELLAS Ó MONTEO QUE COME E FALA, ALGO LLE FALTAO QUE GARDA SEMPRE TENOS SABIOS FALAN PORQUE TEÑEN ALGO QUE DECIR, OS PARVOS FALAN PORQUE TEÑEN QUE DICIR ALGOO QUE COCIÑA NON FREJAO MUNDO PRECISA XENTE QUE AME O QUE FAI, E MOITA MÁIS XENTE QUE DEIXE DE TOCAR OS COLLÓNSOXALÁ CHE RECETEN ANTIBIOTICOS NA VÍSPERA DA FESTAONTE ESCOITEI FALAR TAN BEN DE TI, QUE PENSEI QUE MORRERAS !—O QUE MADRUGA…ATOPA TODO PECHADOO DEMO SEMPRE DEIXA O RABO FORAOUTRO BURRO NA HERBAO QUE ESPERA DESESPERA É O QUE NON ESPERA NON ALCANZA, POR ISO HAI QUE ESPERAR PARA TER ESPERANZAOICHES, TÉS O MAL DA AREIXA ? COMO ? QUERES FACER ALGO É NON CHE DEIXA…O FEITO PEITOO CARALLO VINTENOVE, METIDO NUNHA SARTÉNO QUE LAIA MAL LLE VAE, QUE DE RISA NON O FAEO FALAR NON TEN CANCELAS

QUE TE PARTA UN RAÍOQUEDOU COMA UN PEPEQUE O FIN DO MUNDO NON TE PILLE SACHANDOQUERES KIWIS ? E KAKIS, QUERES KAKIS ?QUEROTE MÁIS QUE OS PORCOS A MERDAQUE TE PAPOQUE LISTA ERA A VELLA DOS ANOS MIL ! GARDABA O PAN PARA MAÍO É A LEÑA PARA ABRILQUEN ME DERA QUE TROPEZARAS E CAIRAS NAS MIÑAS TERRAS PARA POÑERCHE UNHA PERNA EN CADA REJOQUERES SER A MIÑA HORTA PARA QUE CHE FENDA O MEU SACHO?QUE DESCANSES EN CALQUEN TEN CÚ TEN MEDO

SACO O BIMBIO ?SE CHOVE, QUE CHOVASER UN MIÑAXOIAE MÁIS LISTO QUE UN ALLOSE CHE DIGO A VERDADE, MINTOCHESEMELLANTE LEIRAZA DE PATACAS, PARA TRES QUE SOMOS NA CASASAE MÁIS CARO A SALSA CÓ PEIXESENTIDIÑO, QUE CABEZA TEN CALQUERASE É VERDADE QUE A VIDA SON DOUS DÍAS, QUEDO CO SÁBADO E CO DOMINGOSI HAI QUE IR VAISESE CHOVE QUE CHOVA…PERO TAMPOUCO TANTOSABES CÓMO SE DI +VEGANO+ EN GALEGO ? COMO ? REPUNANTIÑOSI DESPOIS DE MORREAR CON ELA NON TES QUE RECOLOCAR A GAITA, DEIXA IR, NON ERA A INDICADASER GALEGO E SABER QUE HAI OUTRA MANEIRA DE FACER AS COUSAS…PERO GÚSTANOS A NOSASEMPRE ENSEÑANDO A BURROS, E A CORTE CHEA DELESSE NON BAILAS…DO RESTO…NIN FALAMOS…SE NON VALES PRA MATAR, VALES PRA QUE TE MATEN…SE NON TÉS QUE FACER, ERGUE O CÚ, E DEIXAO BATER…—SE TARDAS UN MINUTO MÁIS EN NACER, NACES COAS FERRADURAS POSTAS—SE CANDO NACECHES, TÚA NAI APRETARA AS PERNAS…QUE FAVOR LLE FACÍA AO MUNDO !—SE CHE POÑO A MIÑA GHAITA Ó LOMBO, VAS A PARECER A RAIÑA DE BASTOSSE QUERES PODO SER A TUA VACA PARA QUE NUNCA CHE FALTE LEITE—SIII, ESTOU CHOSCA !—SEMPRE TEN MÁIS QUE DECIR QUEN CAGA NA CAMA QUE O QUE TEN QUE LIMPAR A MERDA

TARDE PIACHES—TEUS PAIS SON PRIMOSTI ERES DE AQUI OU VES A FESTATI ES PARVO OU PINCHAS RODAS DE TRENTOSE PRALÁTI CRICHES QUE XA ESTABAMOS NO VERÁN ? TI NON ERES DE AQUÏ MEU REITANTO TEN XAN COMA PERILLÁNTI HOXE TES GANAS DE FESTATÍRALLE DO AIRETES MOITA LERIATANTO TEN LUNS QUE MARTES, O CARALLO É LEVANTARSETODO É POSIBLE SE CHEGAN OS CARTOSTES OS OLLOS MÁIS BONITOS COS DAS MIÑAS PATACASTAS A PIAR POR ELASTIÑA QUE CHOVER HASTA QUE A AUGA CHEGUE O CEO, E OS PEIXES LLE COMAN OS COLLÓNS A...—TI CANDO MORRAS AS DE LEVAR XENTE DE CARALLOTI TOLEACHE !-TEN DE TEU FILLIÑOTEN MÁIS MERDA CO PAU DUN GALIÑEIRO

UN FERRADO DE HOSTIASUI QUE CONA !

VAS CAIRVIXÍA ESA PORTA COMA SI FOSE A PERRECHA DE TÚA IRMÁNVOUCHE DAR DÚAS MEDALLAS, UNHA POR PARVO E OUTRA POR SI A PERDESVOUCHE DAR UNHA HOSTIA QUE NON VAI VER ORQUESTA QUE SEPA TOCAR O TEU BAILEVOUCHE ESMAGAR OS MIOLOSVAS IR DURMIR QUENTEVAS SABER O QUE VALE UN PEINEVADE A MODO E VOLVER AXIÑAVAI RAÑALA RAPARIGOVAI O CARALLO-VAS LEVAR MIÑOCA !VAS BOOVAICHE BOA VILABOAVAS MÁIS APRETADA COS TORNILLOS DE UN SUBMARINOVAI RASCAR A CONA !

XA VIÑA BEN UNHA AUGUIÑAXENTE NOVA E LEÑA VERDE TODO E FUME—XA NON QUEDA PAPEL PARA TANTA MERDAXA CHE DIXEN QUE CON ESA PINTA DE PORCA NON ME SAES DA CASA !XA PODÍA CHOVER MERDA, QUE POLO MENOS QUEDABA ABONADO

RECORDOS DOS BAILES DE ANTES.

OS BAILES DAQUELA.
Si volvemos a vista atrás e damos un repaso desde os anos corenta e cincuenta observamos que os nosos antepasados non tiñan moito tempo para pasar o tempo en divertirse, bailar era o máis habitual, ben nas festas tradicionais, ben naqueles bailes que se organizaban en casa dalgún veciño. Outra das diversións que máis gustaban era a de ir ao cine, era tamén unha forma de lecer moi popular, pero non todos podían e aqueles que dispoñían de medios ían cada certo tempo. Houbo unha época en que vivín unha proxección dunha película nun alboio dunha aldea chamada Valiñas, estaba pasando uns días en casa duns amigos dos meus pais e chegaron uns homes que cargaban uns trastos, pediron usar o alboio de casa, nun fondo estenderon unha saba branca, no outro a máquina de proxección e pola noite fixeron o pase, o alboio estaba ata os topes de xente, a entrada creo recordar que costaba cinco pesetas. Volvendo ao baile, desde os primeiros anos de principio do S. XX era habitual nas verbenas bailar o baile tradicional galego, pero cando comezou a moda do baile moderno agarrado a polémica estaba servida, os domingos en misa os curas nas súas homilias criticaban ese tipo de baile considerándoo pecaminoso. Anos e anos onde as mulleres e os homes tiñan complicado poder estar xuntos, o habitual era que estivesen separados, pero desde ben pequenos, tanto na escola como na misa. Si ibas un domingo á cidade vías como nos paseos os homes ían por unha banda e as mulleres por outro. Hoxe en día temos aínda algún exemplo do que estou dicindo, é habitual que na nosa igrexa os homes queden na parte de atrás e as mulleres colócanse nas primeiras bancadas. Así que aqueles bailes onde se poñían de moda os bailes agarrados como por exemplo o pasodoble, a polca, a rumba, o vals etc. eran os lugares idóneos para poder ter un contacto home/muller tan desexado. Como dixen antes, eses bailes chegaron a ser definidos como inmorales e foron perseguidos, principalmente polo cura da parroquia e por suposto tamén polos pais das mozas que acudían aos bailes, había que controlar que o baile non implicase estar demasiado agarrados para así evitar a quente paixón humana diante de todo o mundo, para evitar eses momentos de quentura era habitual que nos bailes estivesen presentes as nais das mozas, as cales poñían orden en canto presenciaban que a cousa poñiase “quente” é tamén “aconsellaban” con quen poder bailar ou con quen non.
OS BAILES NOS BAIXOS DAS CASAS E NOS ALBOIOS.
Este apartado relacionado cos Bailes pode dar lugar a muitas anécdotas, de principio vou comenzar con uns Estatutos de unha Sociedad Artística que encontrei no blog da nosa veciña Ana, está Sociedade formouse no ano 1926. Dí así: Sociedad Recreativa Artística de Cerponzones Capítulo 1º DE LA SOCIEDAD Y SU OBJETO Artículo 1º – Se constituye esta sociedad con caracter puramente recreativo cultural. Artículo 2º – El fin de esta sociedad será única y exclusivo de celebrar reuniones de confianza entre los jóvenes y familias de la parroquia de Cerponzones pudiendo pertenecer a la misma las de las demás parroquias del Ayuntamiento de Pontevedra a que aquella pertenece. Artículo 3º – quedará al arbítrio de la Junta Directiva el señalamiento de las reuniones y bailes y época en que hayan de celebrarse. Capítulo 2ºDE LOS SOCIOS Y DE LAS REUNIONES Artículo 4º – Para ser socio basta la manifestación verbal o escrita al secretario de la Sociedad y podrán serlo también las señoras. La Junta Directiva en vista de las circunstancias del aspirante y en votación secreta podrá denegar su admisión. Artículo 5ºLos socios han de satisfacer la cuota mensual de cincuenta céntimos de peseta, pagados por adelantado. Artículo 6º – Todo socio no podrán llevar a estas reuniones a ninguna señorita que no esté invitada por la Junta directiva. Artículo 7º – Todo forastero que desee concurrir a cualquiera de las reuniones que se celebren y que a juício de la Junta Directiva pueda permanecer en el local, satisfará la cuota que oportunamente se señale, debiendo aquel ser representado por dos socios la garantía de estos. Artículo 8º – El socio que no participe el día último de mes a mas tardar su baja, será responsable al pago de las cuotas correspondientes al mes siguiente. Artículo 9º – Los socios no podrán hacer valer ninguna de los derechos que les concede este reglamento  por lo tanto no tendrán entrada en las reuniones y bailes sinó están al corriente en el pago de todas sus cuotas ordinarias así como las supletorias y extraordinarias que se estipulen por acuerdo de la Junta Central. Artículo 10º-Serán dados de baja de la Sociedad: . Los socios que dejen de pagar dos mensualidades consecutivas. 2 º . Los que den lugar a que su billete de socio sea utilizado por otra persona para asistir a los bailes y reuniones. 3 º – Los que dentro del local donde se celebran los bailes, reuniones u otros actos no guarden la debida consideración, molestando a los demás. Las cuestiones que puedan suscitarse por los motivos expuestos u otros análogos, serán resueltos sin apelación por la Junta Directiva. Artículo 11º– No podrán volver a pertenecer a esta Sociedad los que hubieran sido dados de baja, con arreglo a los apartados 2º y 3º del artículo anterior. CAPÍTULO 3 DE  LA JUNTA DIRECTIVA Artículo 12º– La Junta Directiva estará constituida por un presidente, un vicepresidente, un contador, un tesorero, un secretario y tres vocales, renovables anualmente por mitad reunida permitida la reelección. Esta Junta se encargará del cumplimiento de los fines para que fue creada la Sociedad, y, quedará revestida por ella de toda clase de atribuciones, excepto las que se asignen a la Junta General por el presente Reglamento, cuya observancia es la Junta Directiva la encargada de hacer cumplir fielmente . Artículo 13º – Las atribuciones especiales de los individuos que la componen son las ordinarias en toda clase de Juntas de esta índole. El Presidente presidirá las sesiones de las Juntas Generales y de la directiva,convocando estas últimas, otorgará en nombre de la Sociedad cuantos contratos sean precisos, revisará los libramientos, cargámenes y cuentas llevará la representación personal de la Sociedad y ejercerá, en fin, todas las demás funciones propia del cargo. El vicepresidente, sustituirá al presidente en los casos de ausencia, enfermedad o renuncia, teniendo entonces todas las atribuciones concedidas a aquel. El contador; tendrá a su cargo la intervención de los libros de contabilidad que sean necesarios, tomará razón de los recibos, libramientos y cargamenes y practicará en tiempo habil el correspondiente balance anual para presentarlo a la Junta General, para estos efectos el año empezará el 1 º de Enero y terminará el 21 de Diciembre. El tesorero, se hará cargo de los ingresos de fondos en la Sociedad y atenderá los pagos y libramientos de fondos por el Presidente e intervenidos por el Contador. Rendirá anualmente las cuentas de caja con sus justificantes que presentará a la Junta Directiva para su aprobación. El secretario, redactará las actas de las sesiones de las Juntas Generales y Directiva, entenderá las convocatorias y las firmará para las primeras, formará un registro de socios con altas y bajas, comunicará a los socios los acuerdos de la Junta Directiva que séan de interés particular o general. En los casos de ausencia enfermedad o ausencia del Vicepresidente, Contador, Tesorero o Secretario, la Junta Directiva, designará los vocales que han de desempeñar sus funciones. Artículo 14º– La Junta Directiva comenzará a ejercer sus funciones al dia siguiente de aquel en que se celebre la Junta General que la elija. Artículo 15º– La Junta Directiva se reunirá cuando la convoque el Presidente o a instancia de tres de sus miembros. Este mismo número de concurrentes será necesario para la validez de los acuerdos los cuales se tomarán por mayoría de votos, decidiendo el presidente en caso de empate con voto de calidad.  CAPÍTULO 4 DE LAS JUNTAS GENERALES Artículo 16º–  La Junta General se reunirá el último domingo de Diciembre para la aprobación de cuentas y nombramiento de Junta Directiva, siendo esta nombrada por mayoría de votos. También se reunirá cuando lo soliciten de la Junta Directiva diez socios. CAPÍTULO 5 DISPOSICIONES GENERALES Artículo 17º– El domicilio social de esta Sociedad será en una casa que posee Don Valentín Vieitez Cochón, en el lugar de Tilve de la parroquia de Cerponzones. Artículo 18º– En caso de disolución de esta Sociedad, los fondos existentes serán entregados al Gran Hospital de esta capital. Cerponzones (Pontevedra) 22 de Agosto de 1926 La comisión organizadora (firma ilegible) Manuel Sotelo         Daniel Maquieira Presentado en el día de hoy en este —–los efectos del artículo 4 º de la Ley de Asociaciones de  8 87 por duplicado Pontevedra 25 de Agosto de 1926 El gobernador civil interino.
FUNCION DE TEATRO NA ARTÍSTICA.
Tamén había de cando en vez sesion de Teatro na Sociedad Recreativa Artística de Cerponzones… Había na parroquia dous veciños que eran moi amigos, uns mozos que se levaban moi ben, acudían xuntos cada vez que había baile naqueles lugares de Tilve, Leborei, Pidre e tamén os que estaban un pouco máis afastados, Verducido e Lérez entre eles. Na Sociedad Recreativa Artística de Cerponzones estaban como socios e sempre saían con algunha iniciativa que se lle ocorría dun momento para outro, eu recordo a estes dous mozos sendo xa uns señores maiores, pero seguían sendo mozos por dentro, un era veciño da Bouza, o señor Joaquín Casás, o outro era veciño da Meán, o señor Isolino Ucha. Aos dous víaos frecuentemente pola taberna. A Joaquín víao cando regresaba de traballar de Pontevedra, antes de ir para a súa casa, facía unha parada na taberna da Rons, tomaba a súa chiquita, conversaba un pouco e despois xa se ía. A Isolino víao máis os fins de semana, cando viña co señor Celestino para xogar aquelas interminables partidas de cartas, Isolino sempre estaba cantando a canción que interpretaba Pucho Boedo cos Tamara, seguro que a recordades…a Santiago vou ligerito caminandoooo… Un día decidiron representar na Sociedade Artística unha obra de teatro… A idea non sei de onde a sacaron, daquela non había televisión nin moitos libros de obras de teatro, quizais a idea saíse dunha radio que puidesen ter algún dos dous.  A cousa foi que para a interpretación Isolino tivo que poñerlle, tanto por detrás como polo peito, unhas táboas a Joaquín, despois suxeitounas cunha corda é para que non o vise ninguén con aquelas táboas atadas ao seu corpo utilizaba un enorme gabán. No momento da presentación da obra de teatro, cando era o descanso dos músicos, Valentin rogaba silencio aos alí presentes, ao pouco facían a súa entrada os dous actores… Isolino, cunha vara na man, comezaba a interpretar a un personaxe que cada certo tempo logo de dicirlle catro cousas a Joaquín, sacudíalle coa vara, unhas veces nas costas, outras no peito. Joaquín imitaba perfectamente á vítima daquel castigo que lle estaba dando Isolino, gritaba, choraba, pedía clemencia… Isolino seguía interpretando, cada vez atizaba con máis ganas, sabía que as táboas amortiguaban os latigazos, cousa que os alí presentes non llas tiñan todas consigo e algúns se crían que lle pegaba de verdade, é que eran uns actorazos! Por certo, mentres Isolino lle zuscaba a Joaquín, chamáballe BARREZUELAS, que nin dicir que foi o alcume que lle quedou a Joaquín, Isolino sempre que o vía así lle chamaba. Parece ser que naquela época había outro Baile, estaba mui preto desta Sociedade, unha casa que tiña un alboio donde facíanlle a competencia a Artística, estaba situado en Leborei,  donde viviron Isabel Piedras é Daniel Cochón. Tamén tiveron na súa casa, fai máis de ochenta anos, unha pequena taberna. Era un lugar mui céntrico, ademáis mui preto da casa donde tamén viviu a señora Hermosinda a Botana, había costumbre de levar unhas pandereteiras a tocar na carballeira que está situada a poucos metros.
Hermosinda, a Botana, xunto o seu marido.
Quen se recorda daqueles tempos do baile é das pandereteiras  e un veciño que sendo un neno axesaba por donde podía as parellas bailando no alboio. Eran tempos que a xente necesitaba de momentos de lecer, o baile era o principal entretenemento que había, solamente necesitabas un lugar amplo, un mostrador para poñer una viños e un paisano que tocase o acordeón ou algún outro instrumento musical.
Bailando en Pidre.
Outro baile que houbo fai anos foi no lugar de Pidre, na casa do señor Basilio, a casa que está pegada á de Tila. Recordo que na miña familia había un home que se chamaba José Peres Ucha (coñocido por Pepe o Chepas), que tocaba a flauta, iba acompañado co acordeonista, o señor Faustino da Bouza a bailes, bodas é festas varias. Aqueles días de traballos tan duros, de sol a sol, deixaban pouco tempo á diversión. Normalmente os bailes que se organizaban naquelas casas que dispoñían dun amplo local, un baixo, un alboio…celebrábanse cada quince días, era un dos poucos momentos en que se dispoñía para pasar un momento de lecer. Un dos lugares máis antigos (que teño algunha referencia) onde e celebraban bailes é no Vigario, corría o ano 1912, nunha casa dun veciño dese lugar celebrouse un animado baile, chegando a saír nas noticias debido ao crime que ocorreu a uns poucos metros de alí, un crime por celos que comezou precisamente en devandito baile.
OS RECORDOS DOS VECIÑOS.
Cando comezo a preguntarlle aos meus veciños e veciñas polos seus recordos, moitos deles non tardan en contestarme, os seus recordos apíñanse de tal xeito que comezan a contarme sen parar o que lle vén á mente… -Os meus maiores recordos son do Baile da Cañota, a miña mocidade paseina como a maioría da parroquia, ibas andando, había que cruzar a vía do tren, bailar e de novo regresar andando a casa. Por aqueles tempos eu traballaba na Avícola e había tanto traballo que tiñamos quenda de noite, era por carnavales, imaxínache Juan, nós traballando e a poucos metros no baile da Cañota a xente pasándoo fenomenal…pero a cousa non quedou aí. Decidimos plantar o traballo, disfrazarnos e marcharnos ao baile. Así o fixemos, imaxínache todas disfrazadas desfilando pola estrada en dirección á Cañota jajaja, entramos e puxémosnos a bailar, pero ao pouco tempo cal foi nosa sorpresa que os xefes da Avícola viñeron ao baile a buscarnos jajaja. Estabamos bailando e nun momento pararon os músicos de tocar e anunciaron polo altofalante que as señoritas que traballan na Avícola fixeran o favor de volver aos seus postos de traballo, que estaban os seus xefes esperándoas jajaja. Alá tivemos que irnos de novo. Tamén recordo que o teño pasado moi ben nos bailes que organizaba Manel na súa casa, as miñas amigas e máis eu eramos das máis pequenas e gustábanos moito bailar a canción de O Tren de Andrés Dobarro e o Casatschok de Georgi Dan. -Outra veciña que encontréi polo camiño coméntame que nos seus tempos mozos na época da malla ao acabar preparaban unha merenda, levaban unha radio e poñían música, todo o mundo poñíase a bailar, aínda que estivesen cansos do día tan agotador que tiveran coa malla. -Outra veciña comeza dicíndome que comezou moi xovenciña a ir ás verbenas, aínda non contaba dezasete anos, unha amiga súa achegábase á súa casa e pedíalle os pais para que a deixasen ir, acudían a todas as verbenas que había polos alrededores. Cando era un pouco máis maior comezou a ir coas súas amigas aos bailes de A Cañota, garda moitos recordos do baile que facían con motivo de San Valentín, ou aqueles domingos á tarde nas sesións do baile de Salcedo, ou tamén cando se celebraba o día de San Cibrán, ían á Sala de Festas El Pino, inclusive por varias ocasións foi aos bailes que organizaba O Teucro. Eso sí, a unha da madrugada había que estar de volta na casa.
OS NOMES DAS SALAS DE FESTAS.
Seguro que habrá que facer unha segunda parte relacionada cos bailes. Porque cada un de nos tendrá recordos da súa xuventude que pasou por algunha destas salas de bailes e discotecas, cada fin de semana íbamos a unha, as que eu recordo de ir algunha vez son : A CAÑOTA, SALA DE FESTAS O PINO (Pontevedra), SALÓN CUBA (Poio), SALA MOSTEIRO (Meis), LA YENKA (Caldas de Reis) SALA DE FESTAS LA PERLA (Cuntis), SALA DE FESTAS BRAIS, agora LA LUNA (Cerponzóns), SALA DE FESTAS SATURDAY (Vilaboa), SALA DE FESTAS DAFNIS Y CLOE (Poio), SALA DE FESTAS LA CONDESA (Caldas de Reis), SALA DE FESTAS CHANTE CLAIR (Valga), SALA LENON (A Estrada), A NOVA OLIMPIA (Vigo), PARAÍSO (Bueu), NORAT é CHARLOT (Portonovo), SALA DE FESTAS PEÑA (San Xurxo de Sacos), MIRAMAR (Redondela), CASINO MERCANTIL. Tamén fun a BOITE DO HOTEL UNIVERSO,  DISCOTECA ATLÁNTIDA, SHIVA, EQUUS, DANIEL,  GÓLOPE (despois chamouse LUNARES), CARABÁS, WHY ?, LICOR NEGRO, A MADRILA (Todas en Pontevedra), CANELAS (Portonovo), EL QUIJOTE (Sanxenxo), SCORPIO é FARO (O Grove), EL GATO AZUL (Bueu), CHAPÍ (Marín), TOTEM (Vilagarcia), SALA DE FESTAS O CARBALLAL (Barro). Tamén falei con veciños e amizades, hai quen chegou a ir a bailar ata mui lexos da súa casa. Fun tomando nota dos bailes :O BAILE DO TEUCRO (Pontevedra),  CULTURAL DE MOURENTE, CULTURAL DE SALCEDO, CULTURAL DE MARCÓN, LICEO CASINO (Pontevedra), SALA CAMPOS é A GRANXA (Lalin), ou o Salón de Baile de VILATUXE, outro recorda ir o SALÓN CAEIRO ( Campolameiro), SALA CHANGÜI (Soutelo de Montes), SALA PARAÍSO (Forcarei), SALA DE FESTAS AVENIDA (Grove), SALA DE FESTAS HERMIDA 5000(Caleiro), SALA DE FESTAS AROSA (Dena), BAILE DE CARBALLEDO (Cotobade), BAILE DO SEIXIDO (A Lama) SALA DE FESTAS REYVI (Pontecaldelas), SALA DE FESTAS MARI TRINI (Valga), SALA DE FESTAS LOS PASALES (Noia), DISCOTECA SUKY (Boiro), DISCOTECA ZORBA (Pobra do Caramiñal), SALA DE FESTAS LESTON é SALITRE (Moaña), SALA DE FESTAS VICTORIA (Cuntis), DISCOTECA LA LATINA (Portonovo), SALA DE FESTAS VILARCHÁN (Pontecaldelas), SALA DE FESTAS LA CAMPANA (Beariz), BOLERO, SOLEARES, LOS ESCUDOS é CHARADA (Pontevedra), SALA DE FESTAS EL MARINO, SALA DE FESTAS EL GIRASOL, SALA DE FESTAS MARAVILLAS, O CASINO DO GROVE, (Todas no Grove), SABOR LATINO (Pontevedra).
Comencei a compartir este relato en varios grupos de Facebook, muita xente está colaborando é  xa me pasaron máis nomes :
SALÓN O PANADEIRO de Codeseda (A Estrada), SALÓN MONTILLON (A Estrada), PENTÁGONO  (ARCADE), ZEUS (CANGAS), LAS GOLONDRINAS (Poio), O VISO (Poio), O TELECLUB DE LEREZ, O VERGEL DE MARÍN, SALA BOAD DO BAHÍA, OLIVER, FAUSTO, COCOS, NO SE LO DIGAS A MAMÁ (TODAS EN VIGO ), SALA CARAMES (Mosteiro), DONA DANA (Touro), LIBERTY (Santiago), SALA DE FESTAS A GOULLA (Meis), SALA DE FESTAS SOL(Vigo), SALA INTERPRAIS (Baiona), SALA DE FESTAS BAION (Baion), SALA DE FESTAS VILARCHÁN (Pontecaldelas), SALA DE FESTAS PUENTEARNELAS (Pontearnelas), SALA DE FESTAS XIL (Meaño), SALA DE FESTAS FELIX (Soutomaior), SALA DE FESTAS O RÁPIDO ( Sta. Cristina), SALA DE FESTAS FERNÁNDEZ O CHIN PUN (Pontecaldelas), SALA DE FESTAS FREITAS (Fornelos de Montes), SALA DE FESTAS O SIFÓN (Avión), SALA DE FESTAS EL OTRO MUNDO DEL TEA (Ponteareas), SALA DE FESTAS QUEEN (Porriño), SALA DE FESTAS PAULINO (Carballiño), SALA DE FESTAS AIRIÑOS AIRES (A Fonsagrada), SALA DE FESTAS ROSALAR (Ribadeo), SALA DE FESTAS EXAGONO (Lugo), SALA DE FESTAS CARBALLEDO (Carballedo), BAILE DA CABRA (Bora), O CASINO (Seixido), ZAO (Cambados), BAILE DE RIVAS (Verducido), BAILE DO COCHÓN (Campañó), EL MOLINO ROJO (Raxó), ZOO ( Sanxenxo), ESPACIO AZUL (Barrantes), R-45 (Pontevedra), DANCE OF THE DEBIL (Marin), DIVA (Redondela),  MELODI (Arcade), SALEM é DON RICARDO (Vilagarcia), SALA DE FESTAS LA RAMALLOSA (A Ramallosa), SALSA COSTAS (Vigo), SALA DE FESTAS LUCEIRO (Mos), XANADÚ (Porriño), CHICAGO (Vigo) ATOCHA (Vigo), PRIVÉE (Vigo), EL MANCO (Vigo), GAULTIER (Vigo), LA BOCA (Vigo), LA RUMBA (Vigo), MINIMAL MOON (Vigo) JACKSON (Pontevedra), MIKONOS ISLAND CLUB (Vigo), ESTRELLA (Vigo), SALA LA HABANA (Vigo), BARROCO (Vigo), BRINDIS PUB (Vigo), MONDO CLUB (Vigo), ROUGE SOUND CLUB (Vigo), SALA DE FESTAS LA PALMERA (Vigo), SALA DE FESTAS LAS CABAÑAS (Vigo), SALA DE FESTA  LA CRUZ BLANCA (Vigo), SALA DE FESTAS MIRAMAR (Redondela), SALA DE FESTAS MAGNOLIA (Tui), SALA DE FESTAS LA REINA (Tui), DON SANTOS (Poio), LA TERRAZA (Sanxenxo), LA PALMA (Marin), DANIELA (Pontevedra), CÓDIGO DE BARRAS (Vigo), SALSA CHA (Vigo), SALEM (Vilagarcia), PELÍCANO é RIG BABA (Coruña), POP CHUL (Santiago), NIKOLS (A Estrada), OXIDO, GRAFITTI, BROS, EL LIMBO, CHAROL, LA PERCHA, PUBLIC, EL MALECON, VANITAS, ESTACION 34, VADEMECUM, STRONG, LA CAPILLA, BONY, LAS GRUTAS, LINTERNA, LA LINTERNA ROJA, ELVIRIZULE, COLISEUM, 007, ATICO, SIETE TORRES, SITIO DISTINTO, ATMOSFERA, MINIMAL MOON, SPEKTRA, BRUJAS ATLANTIS, VAGALUME, LA KAMA, BERLIN, LA BOIR, DESCARO, COCOSREMACHEPALACIUS, EL NAUTICO, CLUB DE CAMPO ( Todos en Vigo), EL KRELIM, ESTACIÓN 24 é EVA (Nigrán), MONTESOL (As Neves), EL CASINO (Porriño),PACHÁ, OLA GREEN, PLAYA CLUB, PIRAMIDE, CHASTON, LA CUEVA, LA REAL, FOXTROT, CHEVALIER, BAMBINA, OH LA LA (todas en A Coruña), BETANZOS é BETA (Betanzos), BANOKE (Sada), DE LOREN, DMC-12, SANCHEZ, DISCOLENA, BRISTOL, MICRO, RANCHEROS, GRAMOLA, NIVEL 30, FOX, KOPRAI, NO SE LO DIGAS A MAMA, PAPA YA LO SABE, LA NAVE (Todas en Ferrol), PLATÓ, CAPITAL, STUDIO, DAYAMON, SUITE 212, FIFTIES ( Todas en Ourense), MANDINGO (Noia), MAXINS é NIAGARA (Carballiño), BEILU (Cambados), PIRRAKAS (Poio) TOTAL 243

AS SANTAS MISIÓNS

Fai pouco encontrei un documento donde aparecía unha noticia relacionada coa nosa parroquia, trataba da época das Santas Misións…

PUBLICACIÓN DE : EL MOVIMIENTO CATÓLICO.

29 AGOSTO 1895

En la parroquia de Cerponzones ha despertado verdadero entusiasmo la llegada de los RR. PP. Santos y Conde, de la Compañía de Jesús. Son muchísimas las personas que participan de los privilegios de la Santa Misión concurriendo procesionalmente a los sagrados ejercicios. En una hermosa robleda se ha levantado un altar, donde en las primeras horas del día celebraban misa los Padres Misioneros, asistiendo algunos vecinos de Geve, Alba y Berducido.

Seguramente os máis novos preguntáronse algunha vez o significado da cruz que hai no exterior da igrexa (fai no día de hoxe 80 anos que está colocada), situada encima da porta pequena de entrada á nosa igrexa. Tamén os máis maiores recordarán algunha cruz, creo recordar unha de madeira, de cor negra, situada no interior.Estás cruces foron o símbolo dunhas xornadas espirituais que denominaron “Santa Misión “, xornadas que tiveron o seu auxe nos anos posteriores á guerra civil, desaparecendo estas xornadas nos anos sesenta.
Mentres os máis novos sentirán curiosidade por saber como eran aquelas xornadas, os máis maiores seguramente non terán muitos recordos por ser uns raparigos,  estás xornadas estaban impostas cunhas estritas normas debidoa época na que se vivía.

Etimolóxicamente podemos definir ” misión” como a acción de enviar a predicar o evanxelio de Xesús por todo o mundo, pero nesas datas o que máis se buscaba con estas misións era realizar unha conversión emotiva e vibrante dos cristiáns, en especial entre aqueles máis díscolos ou rebeldes…

Segundo estudiosos da materia,os galegos de fai 200 e 300 anos eran máis cristiáns que católicos. Para o vulgo ( parte máis numerosa dos cidadáns), as relacións ilícitas, as blasfemias ou a inasistencia aos actos litúrgicos non eran considerados atentados á moral relixiosa. Os bispos e os párrocos das feligresías esforzábanse en balde por endereitar  as desviacións da fe. Así xorden as Santas Misións para estender e adoutrinar aos creyentes.

Ao espírito altruísta, docente e evanxelizador das primeiras Misións, seguiulle ao remate da guerra civil, unha nova andanada que foron concibidas polo réxime franquista como un medio de atraer ao seo da igrexa á xente afastada da relixión católica.

Si nos interesa o tema e consultamos os libros de historia, resultaranos máis fácil comprender a orixe destas Santas Misións. Xa no século XIII, prodúcense os primeiros intentos evanxelizadores por parte da Igrexa Católica, Apostólica e Romana, da man dos dominicos e franciscanos fundamentalmente que percorren pobos e cidades predicando o evangelio.

Pero coa dictadura de Franco as Misións tiñán unhas maneiras de “atraer” a xente que non era do gusto de todos…

Buscábanse varios obxectivos, pricipalmente instruír ao pobo, para iso servíanse de sermóns,conferencias, estudo do catecismo, tanto para nenos como para adultos (normalmente os adultos se lle impartía polas tardes, despois do traballo). Tamén había outros obxectivos, solucionar problemas entre veciños, atender escolas, potenciar cofradías etc. Con todo esto ó obxectivo final era principalmente un : a confesión xeral.

Logo da guerra civil había que ofrecer algo á xente, o pobo estaba deprimido, había necesidade de transmitir que había que ter fe , para iso era necesario que acudisen ás igrexas, unha necesidade por parte da igrexa é por parte da autoridade civil, que colaboraba en moitas ocasións de malos xeitos, inclusive chegaban a anunciar catástrofes de todo tipo.

O medo estaba asegurado, os bispos anunciaban as xornadas da “Santa Misión” e aproveitaban para anunciar as indulgencias que chegarían a alcanzar si participasen nelas. Non había unha data exacta para a realización das xornadas, cando chegaban á parroquia os misioneros eran recibidos con mostras de alegría e agarimo polos aldeanos.

Había muitísimos actos : o rosario da aurora, o sermón da mañá, cataquesis, confesións, comuñóns…todos estes actos levábanse a cabo, daba igual o tempo que fixese.

As oracións que se utilizaban eran o Padrenuestro, o  Ave María, o Credo é Eu Pecador. Na Santa Misión rezábase pola paz e pedíase a intervención de todos os santos: rezábase á Santísima Virxe, ao Anxo Custodio, ao Patrono do pobo… 

Para os misioneiros era de suma importancia que a xente do pobo salvase a súa alma, para iso recorrían a manifestar o perigo de caer no pecado mortal, a chegada do xuízo universal, ao ceo e ao inferno etc. Era un xeito de facer pasar medo á xente, o seu obxectivo era conseguir que a xente do lugar confesásese,arrepentísense e comulgasen, porque si non, terían o inferno, a dor, as chamas…

Para finalizar os misioneiros indicaban a un veciño do pobo que realizase unha cruz, para que quedase constancia do seu paso pola parroquia.

SANTA MISIÓN 4/5/1941
 

O poder civil foi sumamente importante en levar acabo isto. Como mostra un botón do que se chegou a publicar por algún Gobernador civil da época, celoso gardián da moral :

1. ª Honestidad en los vestidos, sin exagerar los escotes, faldas y mangas.

2. a Suprimido radicalmente el «sin medias». Más vale llevarlas zurcidas que ir sin ellas. Si faltan pesetas, se suprimen bares y cines.

3. a Reducir al mínimo las pinturas en la cara y en los labios y los colores impropios del cabello, pues hay alguna niña que deja su lindo natural para convertirse en u

4. a Suprimidas en las muñeca de  los escaparates las posturas poco honestas de muchas parejas, y, sobre todo, el ir por lugares de poco tránsito y poca luz.

5. a Suprimido el «fumar» entre las mujeres ; es costumbre muy poco femenina. La que desee fumar, coja un fusil, vista un mono y vaya al frente.

6.a Dedicar el máximo de tiempo al trabajo para los heridos y soldados y disminuir los paseos y gastos superfluos.

Eran tempos con regras moi estritas , en especial para as mulleres, esta é outra proba que atopamos en “Reglas principales de la modestia, la honestidad y el recato”.

Estas regras eran en relación coa roupa que se podía ou non usar, fora publicado  en 1941 pola pastoral colectiva realizada por varios bispos :

“1ª Los vestidos no deben ser tan ceñidos que señalen las formas del cuerpo provocativamente.

2a Los vestidos no deben ser tan cortos que no cubran la mayor parte de la tolerable que lleguen sólo a la rodilla no es aceptable y es faltar a la moral.

3a Es contra la modestia el escote, y los hay tan atrevidos que pudieran ser gravemente pecaminosos por la deshonesta intención que revelan o por el escándalo que producen.

4a Es contra la modestia el llevar la manga corta de manera que no cubra el brazo al menos hasta el codo. Muy dignas de alabanza son las que llevan siempre manga larga que rebasa el codo y aún cubre todo el brazo.
5ª Es contra la modestia no llevar medias.

6a Es también contra la modestia el llevar los vestidos transparentes, o con calados, en aquellas partes que deben cubrirse.

7a Aun a las niñas debe llegar la falda hasta las rodillas y las que han cumplido doce años llevar media.

8ª Los niños no deben llevar los muslos desnudos.

9a Al templo se debe ir con mangas largas que cubran brazo y antebrazo, con medias y vestidos que cubran la mayor parte de las piernas, sin escotes ni transparentes, ni calados”.

Como anécdota comentar que a imaxe frailuna dun irmán orondo ten o seu plasmación na realidade da época. Nos escritos referente a Tui coméntase que no ano 1761 os frades que estiveron predicando :  se zamparon 16 pollos, 1 jamón doce, 12 galiñas, 2 carneros, 2,5 arrobas de chocolate, 3 linguas de vaca, dúas carneros, 8 libras de carne, 2 coellos, peixe, 4 bizcochos, pan, froita e viño, todo un festín.

CONTOS NA LAREIRA (9) O SACRISTÁN CHEO DE SÉ.

O SACRISTÁN CHEO DE SÉ
Sucedeu o 27 de Abríl do 1975

ACONTECEU NA VODA DE JUAN E DE MARITÉ …

Ese día celebrouse unha voda na parroquia, a de Juan e Marité, el veciño da Bouza, ela de San Caetano.

A igrexa estaba ese día chea de invitados á voda, o cura que oficiaba o sacramento do matrimonio era D. Benito, xunto a él o seu sacristán…

O día comezaba ben, no interior da Igrexa estaba o noivo e a madriña, ao pouco tempo facía a entrada a noiva co seu  padriño, os invitados colocados e sentados nos seus bancos, o entrar a noiva puxéronse de pé.
Nada máis estar colocados os noivos e os seus padriños fixo a súa entrada o cura párroco, D. Benito, detrás del o seu inseparable sacristán, Javier.
D. Benito comenzou o sacramento do matrimonio saudando a todos os presentes, indicando que estaban alí para celebrar a unión matrimonial de Juan e Maria Teresa. Seguidamente pasou a dicir a liturxia da palabra, os salmos, as segundas lecturas e os evanxelios. Despois tocoulle aos noivos responder á vez a tres preguntas previas que lles fixo D. Benito antes de darse o si mutuo para unirse en matrimonio.

Tres preguntas que afectaban o máis esencial do matrimonio, si houbese unha resposta negativa o matrimonio non sería válido, quizáis fose o momento de máis nerviosismo que pasaron os noivos. Logo dese momento, D. Benito fixo unha especie de interrogatorio aos noivos acerca da fidelidade, da educación que debían de darlle aos fillos etc.

Seguidamente chegou o Consentimento, a Confirmación do Consentimento, a Bendición e a entrega dos aneis e as arras e rematou con unha oración que daba paso ao momento da a liturxia eucarística, ata aquí todo ben.

D. Benito dou comezo á preparación no altar das ofrendas do pan e do viño.

Todo ía correctamente, dentro do habitual…

Pero cando chegou o momento en que D. Benito foi a beber do cáliz….

Ese domingo, antes da cerimonia, Javier, o sacristán, estaba preparando todo o relacionado coa cerimonia relixiosa, quizáis debido ao traballo de estar tocando as campás ou vaia a saber un o motivo, Javier estaba sediento, pero como ben dicía él : tiña tanta sé, tanta sé…
O certo é que nun deses momentos de tocar as campás e xa cansado de baixar á fonte a beber auga e máis auga, pensou en probar o viño de D. Benito…Sen pensar nas consecuencias, foise cara á sancristía, alí, encima do mostrador, estaba unha botella das de antes, das gaseosas, co típico tapón de ferro. A botella estaba completamente chea, facía como media hora que Javier había ido á casa rectoral a pedirlle a Mª Luisa, a irmá de D. Benito, que lle botase o viño da misa na botella.

A cousa foi que Javier abriu de botella e comezou a beber, a beber, a beber…tanto bebeu que a botella quedou prácticamente baleira !

Hai mecajo na nación ! Que fixen ? E agora como vou facer ? Javier quería que o tragase a terra naquel momento…

Pois algo teño que facer, teño que buscar unha maneira , unha solución, a voda vai comezar dun momento a outro, e D. Benito vai entrar pola porta…Hai Jesusdiormio !

Javier foi correndo ao grifo e encheu a botella de auga, pero ao mirar a cor que tiña pensou que aquilo non tiña a pinta habitual do viño que botaba no cáliz D. Benito, aquilo máis ben era clarete, pensou Javier, aveciñábase unha boa…

Cando chegou o momento de tomar o viño, ao momento de bebelo, D. Benito mirou a Javier e diante de todos os presentes dille en voz alta :

–Javier ! Ti botácheslle auga ao viño ?

–Eu non D. Benito, eu non lle botei nada. Javier todo colorado marchou para a sancristía…

Ao finalizar a voda, disimuladamente Javier saliu de novo da sancristía para que lle desen a propina, despois volveu entrar, alí esperábao D. Benito. Nada máis entrar dirixiuse D. Benito todo serio e díxolle : Javier ! Cando teñas ganas de beber viño, vas a casa e pídeslle a Mª Luisa que che dea viño, pero isto non o volvas facer, iso que bebín non era viño ! Era clarete !