FOTOGRAFÍAS CON MORRIÑA.

Éste apartado vai pensado para ir poñendo fotografías que nos indican algo máis que unha foto, irei poñendo aquelas que teñen un significado especial.

XA ESTAMOS EN CARNAVAL !!! Os veciños participan no desfile…


Unha nova foto, realizada en Tui o 31 de Agosto de 1962. Unha excursión dos veciños da parroquia, parece ser que o cura era por aquel entón D. Severino.  Recoñecedes a alguén ?


Unha comuñón ! Quen será a nena ? En que ano sería ? Bueno, tendes unha boa pista, D. Manuel debía levar pouco tempo na parroquia…


Está fotografía lévanos á celebración dunha verbena, podemos observar o palco de madeira, pero ademais dáme que é na nosa Parroquia, nela vemos a Antonio e Ángel , pero tamén a un neno que tamén é veciño, recoñecédelo?


Vendo esta fotografía véñenme á memoria moitas cousas…Seguramente é un día de verán, un domingo tal vez, era cando máis nenos é nenas achegábanse cos seus pais ata a taberna, alí comprábanlles uns chuches e xogaban polo aparcadoiro. Mentres tanto, ao fondo, unhas veciñas co seu carro coas súas vacas facendo o seu traballo na leira. Máis ao fondo, a casa de Digna, co seu enorme cereixo, onde naqueles anos pasábame desde as nove da mañá ata as nove da noite sentado nunha das ramas, comendo cereixas.

O coche era propiedade dun señor de Pontevedra, era militar, amigo do noso añorado veciño Joaquín. Os nenos eran…bo iso déixovolo adiviñar a vós, a ver si acertades quen son.

Unha pista, a foto pode ter trinta anos, ou un pouco máis…


Cantos recordos tráeche unha fotografía…

Día de Corpus, recordas este día?


Hoxe toca compartir unha nova fotografía inédita, é o equipo de fútbol que representaba o Cerponzóns C.F. , calculo que debe ser dos anos 64/65. Este equipo está formado por veciños de Cerponzóns e tamén do lugar da Devesa.

Gustaríame a vosa colaboración para saber o ano exacto e sobretodo, a quen coñecedes, eu por exemplo coñezo a tres deles.


De novo unha nova fotografía, polo que se ve, estamos xuntos uns cantos veciños da parroquia, non hai dúbida de que é nunha voda. Eu son o máis novo de todos os que estamos aí, calculo que será sobre os anos 74/75.


Estamos en Festas ! A xuventude no posto de Tiro, mentras Los Satélites están afinando os instrumentos…


Logo de recuperar coa vosa axuda e de recoller unha gran parte dos alcumes dos veciños da parroquia, é necesario seguir intentando recuperar o noso patrimonio en todos aqueles actos e acontecementos celebrados ao longo dos anos.

Un deles é a historia dos festexos, poder recuperar fotografías, anécdotas e todo o que teña relación coas épocas onde, por exemplo, as verbenas eran unha das poucas distraccións que se podían permitir os veciños.

E como non, recoller apuntes daquelas comisións de festas que tanto traballo levaron pedindo porta por porta, aldea por aldea, intentando xuntar con aqueles donativos de dúas pesetas dun, catro doutro…para así poder facer a festa.

Con esta fotografía quero facerlle un recoñocemento a todos os veciños e veciñas que formaron en algún momento unha comisión de festas.


Hoxe compartín convosco un relato dos meus recordos daquelas festas nos anos sesenta, unha pena que non teña ningunha foto daquela época, comparto está outra que tamén xa ten uns anos, é un momento da celebración do Corpus.


Anos setenta do pasado século, na taberna da Rons levaban un tempo parando a tomar uns refrescos un matrimonio portugués cos seus dous fillos. Foron moitos anos de parar na taberna, tantos que de pasar a uns clientes como outros calquera pasaron a ser os nosos amigos, sempre que nos visitaban traían algún detalle para Maricarmen e para min.

Nesta fotografía foi o día que lle trouxeron de agasallo a Maricarmen un mandil de Portugal, eu son o que está sentado nas escaleiras.


De agasallo de Reis chegaronme duas fotos desde Australia, un rapaz da parroquia que traballaba en CLERSA, a ver que o coñoce…


Nesta fotografía non aparece ninguén da parroquia, pero ten un porqué poñela, quen non bailou ao son de OS LIRIOS ?Cantos anos viñeron á nosa parroquia este grupo ? Cando os da comisión de festas non recaudaban moito sempre botaban man destes músicos, contrataban unha boa orquesta e nos descansos eran OS LIRIOS os que reenchíanos aquelas verbenas tan añoradas.



Esta foto supoño que vos traerá aos máis maiores moitos recordos, por un lado porque está un veciño, por outro porque está Finoca…

Hai está Finoca ! quen non coñecía nos anos setenta a Finoca a de Marín! 

Eu aínda teño presente un ano nas festas de Peregrína, nas atraccións daquel ano había un caixón enorme que entrabamos se cadra cincuenta persoas ou máis, comezaba a balancearse dun lado a outro, o asunto era que tiñas que intentar non caerte…e Finoca estaba en fronte nosa, conforme o caixón subía ao lado de Finoca, ela non se suxeitaba…e pasaba o que estades pensando, viña encima nosa jajajaja, xa podedes imaxinar a escena : Finoca esmagábanos a todos e quedabamos debaixo dela jajajaja.


Fai uns días enviáronme unha fotografía que seguro a maioría do grupo ides saber quen é esta familia. Unha familia procedente de Arzúa e que foron durante anos os…


Dúas novas fotos novas, nunha delas podemos ver a D. Demetrio ( avó do Concelleiro Demetrio Gómez) Nesa foto, xunto ao mestre están…


Na outra fotografía, pódense ver ás nenas coa a mestra Doña Alicia, están á beira da casa dos mestres situada onde hoxe é o Centro Social.

Con Doña Alicia están…Imos ver si alguén recoñoce algun neno ou nena. Si non, poñerei algúns próximamente.



As seguintes fotos fixeronse fai 52 anos. No encerado podemos observar nun recuadro o día que era 17 de Decembro 1968. Un grupo de rapazas uniformadas con un mandilón de cor verde, estaban facendo uns centros de Nadal para levar a súas casas, a súa mestra Alicia deixou gratos recordos. A Escola estaba situada en Pidre, frente mismo a Fonte de Pidre.

Entre estás nenas están Divina, Maria Luisa, Otilia de Leborei, Tila, Fina a Churrera, Grina, Milagros, Rosita Outon, Rosita Aboal (o pai traballaba en Crespo), Fina de Prado, Margarita, Rosita,  Fina e Mari Carmen de Albino, Remedios que vivía o carón da casa de Germán, o músico, Mari Carmen e Marilo, Mari Carmen Cochon, Mercedes do Bravo e tamén Elisa, non recordo máis nomes.

Tamén hai no encerado unha frase, que debemos ter en conta todolos días das nosas vidas :

LO QUE NO QUIERAS PARA TI, NO LO QUIERAS PARA OTRO.

NICOLA ALBANI, UN PEREGRINO AVENTUREIRO.

En estos días celebrasen  277 anos que pasou por Cerponzóns un dos peregrinos mais coñecidos da historia das peregrinacions xacobeas, Nicola Albani.

Sirviente e secretario de nobres e prelados (Melfi, Italia 1714-?). Peregrina a Santiago en 1743 e 1745. Este animoso italiano, natural da cidade de Melfi, a uns 100 km ao sudoeste de Nápoles, é autor do máis amplo e revelador relato da literatura odepórica xacobea do século XVIII coñecido ata agora. Trátase da Veridica istoria ou´sia Viaggio dá Napoli à San Giacomo dei Galicia -Viaxe de Nápoles a Santiago de Galicia– un manuscrito, no que Albani, metade devoto e sinceiro peregrino, metade aventureiro e pícaro necesitado, narra a súa experiencia peregrinatoria e vital, camiño de Santiago, por Italia, Francia, España e Portugal. Albani parte de Nápoles a principios de xuño do ano 1743, pasa por Roma, onde obtén do Vaticano un pasaporte para o seu peregrinación, e chega a Santiago en novembro dese ano, tras deterse, de camiño, en numerosas cidades e santuarios italianos, franceses e españois. Desde Compostela, continúa a súa viaxe polo Camiño Portugués cara a Lisboa. Volve desde esta cidade á urbe santiaguesa en xaneiro de 1745 para gañar o xubileo -foi ano santo- regresando uns días despois á capital portuguesa desde cuxo porto embarcou para Italia a finais de xuño. 

Moitos peregrinos foron anotando as súas vivencias ao longo do Camiño, son textos de valor incalculable para entender o alcance e o sentido da peregrinación xacobea, os de Nicola Albani son uns deles…

O manuscrito de Albani, dividido en dous tomos, ten máis de 600 páxinas e complétase con varias ilustracións alusivas á viaxe. Escrito con sencillez e gran sentido práctico, resulta imprescindible para entender a continuidade da peregrinación xacobea no século XVIII, malia a súa prolongada crise, xurdida coa expansión europea da Reforma protestante, entre outros poderosos condicionantes aos que o italiano é alleo. Destaca a detallada e emocionada narración que realiza de Santiago durante a súa primeira estancia (1743), resaltando a notable afluencia de devotos de distintas nacionalidades que descobre na cidade e a descrición da catedral e do seu ritual de peregrinos.

 

NICOLA ALBANI comentaba o rematar o libro que quería manifestar claramente algunhas advertencias, que sendo él  un solitario viandante, por si désese o caso de que algún viaxeiro quixésese acompañar coa guía do seu libro, dou unha serie de advertencias, que son as seguintes :

Primera advertencia que os puede dar vuestro viajero Nicola Albano es que ninguno se ponga en viaje tan largo sin ir acompañado de un buen compañero; pero compañero fiel de alma y corazón, de igual opinión, que la guía de un buen compañero ayuda de muchas maneras, y no encontrándolo del gusto del viandante, es mejor ponerse a hacer solo el viaje, porque sabéis el proverbio que dice “que mejor solo que mal acompañado”.

Segunda advertencia: que nadie se ponga en viaje en tiempo de peste o guerra, porque os pueden suceder en vuestro viaje muchas desgracias, como en efecto me sucedieron a mí. 

Tercera advertencia: que nadie se ponga en viaje si no goza de buena salud y fuerte complexión, y que esté acostumbrado a lo malo y a lo bueno, que si tiene poca salud o es de mala complexión no podrá seguir su iniciado viaje; y si no está acostumbrado a lo malo y a lo bueno, ciertamente se morirá por el camino. 

Cuarta advertencia: el viandante debe tener piernas fuertes, y no delicadas, para que pueda siempre con firmeza seguir su viaje, y no debe ser meticuloso en sus comidas, sino que pueda comer todo lo que encuentre, o que se le dé en su viaje, porque si busca delicadeza o limpieza, no lo encontrará ciertamente, y quizás morirá en el camino, o no le faltará cualquier enfermedad. 

Quinta advertencia es que ningún viandante camine por la noche, ni se vaya del lugar en que se encuentre antes de que sea de día por la mañana; y por el camino no se debe nunca acompañar de ninguna persona si no sabe que es buena persona, y que no puede hacerle daño, y teniéndolo que hacer por necesidad, hay que ir cada uno por su cuenta, y al llegar por la noche a alguna pensión u hospital o a cualquier otra casa, no hay que hacerse el gracioso ni charlar, que del dinero cuanto menos se hable, mejor, y monedas de oro o de plata no hay que sacarlas delante de la gente, sino hacer siempre creer que falta algo de vuestra cuenta, ni decir nunca el camino que pensáis hacer a la mañana siguiente, que os pueden suceder rnuchas desgracias, como me sucedieron a mí. 

Sexta advertencia: todos los que se pongan a hacer un viaje tan largo, y sobre todo aquellos que vayan con hábito de peregrino, que vayan a adquirir mérito a los lugares santos, necesitan el santo temor de Dios, que sin éste no se hace nada bueno; en segundo lugar, la persona debe ser hábil, astuta, maliciosa y fina de cerebro, para que no se deje burlar por nadie durante su viaje, y debe ser político, acomodándose siempre al uso del lugar, que si el viandante es importante, debe parecer pobre y si es pobre debe parecer rico, para que se le trate mejor, que si es bobo o papanatas en la conversación o en el trato no le irá bien, y no hay que decir nunca mal de las naciones, y si habla cualquier lengua extranjera será una gran ventaja para el viajero, para entender y hacerse entender; en tercer lugar, debe tener atrevimiento para pedir limosna y no ser vergonzoso, que de lo contrario se morirá de hambre; en cuarto lugar, debe tener buen estómago para soportar y sufrir todos los padecimientos al servicio de Dios, si quiere ser protegido en su viaje.

Nicola Albani tivo continuos problemas cos exércitos, co paso por bosques e montañas terribles e solitarias, cos temporais, co a fame, a sede e o mal durmir. Pasou muitas noites no campo que a cuberto. Comentaba que fora unha viaxe de gran padecimiento e cheo de desgrazas, que pudo morrer en mil lugares.Pero grazas á protección do que cualifica como o seu glorioso Santiago, chegou san e salvo.

Albani resolveu as súas necesidades básicas pedindo esmola, como moitos xacobitas do seu tempo. Consideraba, quizá seguindo a tradición medieval, que a caridade debia ser o principal sustento do peregrino, aforrou muito é de volta a Italia sufriu un ataque donde roubaronlle todo.

O manuscrito da viaxe de Albani, descuberto a principios dos anos oitenta do século XX, publicouse por primeira vez de xeito íntegra en 1993, en italiano e español. 

ESCOLLIN DOUS PERCANCES QUE TIVO NICOLA :

ACONTECEU EN PONTE DA LIMA :

Na seu peregrinaxe tivo un encontro cun facinoroso, provisto de espada, na zona de Ponte de Lima, ao que se enfrontou co seu bordón. Para entón, Nicola era xa un viaxeiro experto e sabía dos perigos do camiño, así que había rematado o seu bordón nun ferro puntiagudo que puidese servirlle en caso de necesidade, como así foi. Os dous homes, ladrón e peregrino, loitaron e, aínda que os dous saíron malparados, a peor parte foi para o bandido que quedou tendido no chan, quizáis morto.


O Miño cruzábase entón en barcas, sen gran dificultade, e entrábase na cidade fronteriza de Tui, onde o peregrino portugués seguía sentíndose como en casa:

A Galiza mai-lo Minho, sao dous amigos leais, bicados pelas mismas aguas, filhinhos dos mesmos pais.

Na verde Galiza, eu sinto-me irmao, na lingua, no abraço, no aperto de mao.

(Grupo Tertulia Guimarães)

ACONTECEU EN REDONDELA :

Cando Nicola chegou a Redondela, acercouse a un pequeno hospital de peregrinos no que se aloxou, e onde lle ocorreu certa aventura que el relatou con sencillez. Éste e un resumen do acontecido :

En cuanto el peregrino Nicola alcanzó Redondela, se dedicó, como hacía habitualmente, a pedir limosna; y la jornada le fue propicia pues recaudó bastante pan y muchos peces parecidos a sardinas. Por la noche se puso a asarlos en el refectorio del hospital, y como le sobraran y hubieran llegado mientras tanto dos peregrinas jóvenes, las invitó a comer de lo suyo. La velada fue distendida hasta que llegado un momento, las bromas fueron subiendo de nivel y, sin muchos rodeos, la más joven y más bella de las dos le manifestó su deseo de pasar la noche con él. Pero Nicola había hecho el inmenso sacrificio de caminar desde su Nápoles natal, con riesgo de su vida, para purificarse y santificarse, y no era cosa de echarlo todo a perder por culpa de una jovencita, así que se opuso en redondo. No obstante, como las bromas aumentaran, el italiano decidió abandonar la reunión y marcharse a la cama.

El día había sido duro, y nuestro italiano no tardó en dormirse. Mas, hete aquí que, en uno de sus movimientos, notó que alguien le acompañaba en la cama. Nicola se sobresaltó y, tras calmarse algo, se dio cuenta de que la hermosa joven estaba a su lado totalmente desnuda. Él la conminó, con voz queda, a que se marchara, pero la muchacha contestaba con sonrisas y bromas. Y Nicola temía que todas las indulgencias ganadas en Santiago con tanto trabajo se le esfumaran en un instante, y no sabía qué hacer, pues la peregrina seguía en sus trece. Tuvo entonces un arrebato napolitano y, sin pensárselo dos veces, llamó al ama, que vino con su hijo, y entre los dos molieron a palos a la ardiente peregrina.

O camiño portugués continuaba por Pontevedra, cidade de gran tradición de peregrinaxe e á que Albani dedica grandes eloxios, ao seu paso pola Vila fala da Virxe do Camiño, da Divina Peregrina…

Quizáis ao pasar por Cerponzóns, camiño de Caldas, ocorreulle algunha nova aventura a Nicola, xa que, non todo no camiño era santidade; recordemos senón as advertencias que xa o Códice Calixtino dedicaba a estes temas: o viño e as mulleres fan apostatar ao sabio.

Agrego unha nova anotación que fixo Rafael Sánchez Bargiela, administrador do grupo de Facebook Camino Portugués.Tui

Tal día como hoy, 24 de enero, pero hace justo 276 años, Nicola Albani, en su segunda peregrinación a Santiago de Compostela en 1745, ahora desde Lisboa, llegó a la ciudad de Tui en su camino a la tumba apostólica.

Su excepcional relato, recogido en su manuscrito Veridica istoria o´sia Viaggio da Napoli à San Giacomo di Galicia -Viaje de Nápoles a Santiago de Galicia, editado por Paulo Caucci aporta esta narración de su segundo paso por Tui:
En la mañana del 24 de enero seguí mi viaje. Sobre las diez de la noche salí del reino de Portugal y entré en el reino de Galicia, llegando ya de noche a la villa de Tui, a cuatro leguas del hospedaje de Lima, donde pasé la noche en un alojamiento no muy cuidado. En la maña siguiente fui a recoger mi limosna con la citada patente de San Francisco, recibiendo otras limosnas que pedí de viva voz la misma mañana. El día 25 seguí mi viaje y llegué por la tarde a Ponte Sampaio, a seis leguas de Tui, donde pasé la noche en un comodísimo hospedaje.
Recordar la figura de Albani es rememorar una de las principales figuras de la literatura odepórica relacionada con la peregrinación jacobea y que testomonia en sus relatos el papel histórico de Tui como la histórica puerta de entrada en Galicia de los caminos jacobeos portugueses.

Nota: Información extraída de Xacopedia, Enxebre orden da vieira é Diario de peregrinos.


AS FESTAS DO PATRÓN 

AS FESTAS DO PATRÓN, OS MEUS RECORDOS DOS ANOS 60
Puxenme a escribir este relato fai uns anos, foi no día da celebración das festas patronais, vendo a escasa participación dos veciños nos actos que se realizaron ao longo dos tres dias, comentáballe a D. Manuel (Q.E.P.D.) que tiñamos un problema, tanto para a Igrexa como para os demáis actos que se realizaron neses días, nin xente na misa, nin na sesión vermouth, nin na verbena…

E vendo a situación púxenme pola tarde a recordar aqueles anos sesenta, comenzando así :
Esta noite pasada non durmín nada , pensando no día de hoxe toda a noite , son as festas da miña parroquia e os nervios invádenme. Teño no armario a miña roupa recentemente mercada, está a esperar o momento para que sexa lucida polo campo da festa, e tamén ante as posibles ” noivas ” que trataría de conquistar para a verbena da noite, por certo a roupa de estreno usaba en días determinados, unha boda, outra festa…a maioría das veces cando volvía a poñela xa iba as medras…

Prepárome mui cedo e axudo a miña nai na taberna, os días de festa eran mui axetreados, dado tamén que había máis xente que habitualmente, ainda estaban na parroquia os veciños que estaban emigrados en Francia e Suiza principalmente. Sobre as  once da mañán chegaba a banda de música a taberna, alí a comisión de festas convidados a uns viños con un pouco de tetilla e chourizos, seguidamente tocaban un par de pezas e fora da taberna un da comisión prendía o chisqueiro e enviaba o ceo un par de foguetes.

O acercarse a hora da misa, e tamén coma un foguete do día, ía correndo camiño da igrexa, era subir as escaleiras e parecía outro mundo ! Alí xa estaba esperándonos co seu posto preparado aquela señora de Campañó, a que viña coas rosquillas e cos xoguetes, cos chicles Cheiw, os palotes, as pipas e tamén, por suposto, cos petardos que mercábamos para ir facéndonos provisión deles para estar preparados para a noitiña e así facer un pouco de barullo contra as paredes da Igrexa, tamén o posto de meu pai, que estaba no mesado que hai o carón da Igrexa, dous garrafóns de viño, dúas ducias de tazas, unha xarra e xunto con unhas cuantas caixas de refrescos era do que dispoñia para o día, ao carón do muro había unha destartalada furgoneta co tiro o pichón, enfrente a furgoneta, na entrada o cementerio estaban colocadas as barcas. 

Tamén xa estaba no sitio de costume, a señora Hermosinda, ela levaba unha cesta cunhas mazás chiquitiñas que estaban riquísimas, recordo de comprarlle sempre mandarinas, por certo que as mazás sabían mellor cando visitabamos ás agachadas os seus  frutais jajaja. A señora Hermosinda subía desde a súa casa con aquela cesta na cabeza, axudándose dun molido, unha das mans suxeitaba a cesta e a outra a levaba ocupada cunha pequena banqueta que usaba para estar sentada durante todo o día.

Acólleume xa tamén no adro o nutrido grupo de músicos pertencentes á Banda de música de Lantaño, comenzando a  alegrarnos o día de novo co seu pasodoble Suspiros de España, Airiños Aires é tamén non podía faltar La Picara Molinera.

Todo era ledicia, máis ainda si salían os días bos, e decir, sin que chovera, porque o frío corríase a primeira hora da mañán con unha boa taza de caldo chea de pan. Daba gusto ollar o adro da Igrexa con tanta xente da parroquia e cos seus convidados , muitos veciños saudando os que estaban emigrados, outros que volvían a parroquia de novo debido a que casaron e foron a vivir lexos…

De seguido a gran misa oficiada polo cura párroco D. Benito xunto outros tres curas máis (creo recordar que eran de Alba, Lérez e Xeve), que tempos aqueles que había curas dabondo ! Agora D. Herminio anda él solo de unha parroquia a outra, facendo filigranas para poder dar misas e contentar os feligreses.

Como de costume os nenos estabamos no altar rodeándoo a D. Benito é os curas convidados á cerimonia, a veces calquera de nos poñiase a facer algunha mueca é todos comenzábamos a rir, o momento recibíamos unha mirada de D. Benito que xa poñiámosnos calados de novo. Se o tempo permitíao os homes e as mulleres sacaban en procesión aos tres santos que festexamos na parroquia, facendo o percorrido de costume arredor da igrexa, recordo que daquela ainda existía o muro que separaba a Igrexa da Casa do Pobo.

Año 1923, procesión pasando pola parte de atrás da Igrexa, pódese observar a ezquerda o muro.

Ao recollerse a procesión soaba de novo a banda e seguidamente os foguetes facían acto de presenza no ceo de Cerponzóns. Aí empezaba a algarabía para nós, pois empezabamos unha especie de competencia para ver quen collia máis canas con carrete, era un ir e vir, escaleiras abaixo e arriba, pola casa do señor cura, nas leiras etc.

O rematar a tirada de fogos de seguido iamos para casa, alí esperábanos unha comida especial que nos preparaban as nosas avoas e nais, a miña avoa Ramona, xunto a miña nai Carmen e a miña irmá tiñan todo preparado, miña irmán Maricarmen era, e sigue sendo, unha especialista en sobremesas e coles de Bruxelas, adoitabamos ter sempre algún invitado, a maioría de convidados era casi sempre a familia de Campaño, os meus avós, tíos e curmáns.

Todo era ledicia, pero ás cinco da tarde a miña cabeciña xa estaba pensando no Chan do Monte , era o día do PARTIDO ! , o momento que estabamos a esperar todos ! Tiñamos que gañar sexa como fora ese partido ! Os de Campaño sempre tiñan un gran bloque, pero nós non quedabamos atrás, polo menos en ganas e ilusión.

Nun bolso de Adidas (que tiña preparado desde a noite anterior) xa tiña roupa calzado e o linimento preparado. Alá ía correndo costa arriba para chegar puntual, estreabamos equipacion, a do atlético de Madrid, mercada por nós mesmos, daquela non tiñamos axudas ningunha.

Xa estaban todos, os irmáns Losada, os Barragans, os do Caseiro, os Fariña, os García, Rogelio, Pepe O Chelo, Lito Porto, Juan José Cochon, Danielito, Juan o da Boca, Cambón…..e muitos máis. Os de Campañó tamén, con todas as súas figuras, si, non tiñán ningunha baixa, ata estaban Os Tumbalobos.

Lito é J.J. Cochón.

Partido de poder a poder, patadas tamén hubo, recordo que daquela os laterais do campo estaban invadidos de toxos e unha patada con caída entre eles deixábanche a marca da derrota ou vitoria para lucila pola noite na verbena e quedar como un campión. Remataba o partido e dependía o resultado íbamos exultantes ou insultando os rivaís por todo o acontecido ao perder o partido.

AS VERBENAS

Recordo que uns días antes de ser as festas, un grupo de veciños colaboraban cos que ese ano formaban a comisión de festas. Todolos anos había que montar o palco, alí estaban Adonis e Marcelino, Moncho o Jaxe, os fillos do Caseiro, os Losada etc., uns ían ao monte a por madeira e codeso,  outros comezaban a poñer os puntais, outros viñan co plástico para poñer de teito, o electricista era o último en colocar o cableado e aquelas bombillas de cores, de paso aproveitaban e colocaban as banderitas que ían de extremo a extremo do campo da festa, que traballo levaban ! Ainda recordo coma si fose hoxe aquel día en que co temporal vou o palco e foi parar a casa do Raposo.

Temos algunha fotografía onde podemos ollar a un grupo de músicos que amenizaban nos anos vinte as festas patronais , era o que había naquel entón xunto aos gaiteiros. Co paso do tempo chegaron as bandas de música e anos despois grazas á radio é escoitando os novos estilos musicais que se estaban levando polo mundo enteiro, as bandas comezaron a incorporar novos instrumentos musicais, dando paso a charangas e orquestillas, foron aos poucos copando as verbenas de todas as parroquias, a década máis prolifera de orquestas foi precisamente nos anos sesenta.

Ano 1923, festa na aldea.


E é que aquelas orquestas que comezaron unha nova etapa fixo que as verbenas estivesen ata os topes, escoitar á Orquesta Florida, La Palma, Los Satélites, París de Noya….co seu amplo repertorio de rumbas, cumbias, pasodobles, vals, baladas ou rancheras, por poñer un exemplo, era unha gozada.

Hai pouco veume á mente aquel recordo en que o cantante da Orquesta La Palma sacaba do peto uns cantos billetes de mil pesetas e comezaba a cantar : billetes, billetes verdes, pero que bonitos son, enseña billetes verdes y te darán la salvación…creo que era así a canción , corrixirme si non é así.

Orquesta La Palma, creada no 1952

Aquelas verbenas ! Aqueles anos 60/70/80… seguro que os que estades lendo lestes recordos teredes os vosos tamén, cada un terá os seus, e tamén as súas cancións favoritas daqueles anos.

Cancións de Andrés do Barro ou de Juan Pardo.

Quen non bailou nalgún momento o tema dos Brincos : Lola, ou a de Adamo : y mis manos en tu cintura…

Por non dicir aquela de Julio Iglesias : la vida sigue igual ou yo soy aquel de Raphael…

Orquesta Florida, con dous dos seus compoñentes veciños da parroquia, Sabino Chan é Manolo Alvite.

E as orquestas foron modernizándose, novos instrumentos, captando os mellores cantantes, por certo que ao principio non había mulleres ata uns anos despois.

E as comisións de festas tiveron que adaptarse tamén aos tempos, e aqueles palcos tan pequenos e simples, onde os músicos pasaban frío e collían algunha que outra molladura, tiveron que pedir axuda ás Comunidades de Montes para que se fixesen uns palcos adecuados aos tempos e ao material que traían as orquestas.

Aínda así, os palcos foron quedando pequenos, incómodos e as orquestas comezaron a traer os seus propios coches palcos, sendo novidade no ano 1975 cando apareceu a orquesta La Palma como pionera do que hoxe en día teñen todas e cada unha das orquestas.

Integrantes de unha Comisión de Festas.

UNHA NOITE NA VERBENA

Volvía para casa despois do partido e preparábame para a gran noite, o meu baño, a miña colonia Varón Dandy e a miña roupa especial “ligo esta noite ” .

Amenizaban a verbena Orquesta  Florida e Los Chicos del Jazz, ollo ! de lo mejorcito que había naquel momento, con aquelas luces espectaculares que traían para poñer no palco, eran semeñantes os semáforos, pero con máis potencia.

Era saír de casa e xa empezaba a escoitar a música da orquesta, o meu corpo empezábase a estremecer, escoitaba a canción que estaban a tocar e dábame rabia non poder estar xa no adro á bailar, pero ao chegar alí todo cambiaba, xa me relaxaba , aquelas lámpadas , aquel palco feito de piñeiros e ramas que cubrían os laterais e o teito cunha gran lona negra, a xente en vez de bailar, miraba, parecía como hoxe en día cando van a ollar a Panorama, en vez de bailar, estaban abraiados co poderío de luces vermellas, verdes e amarelas que traían Los Chicos del Jazz e que colocadas nas esquinas do palco daban unha espectacular vistosidade.

Pero antes de comenzar a bailar había que tirar uns poucos de petardos contra as paredes da Igrexa, tamén era momento de subirse nas barcas que había na entrada do cemiterio, unhas barcas que tirando daquelas cordas tratabas de balancearte máis que os adversarios da beira e poder chegar o máis alto posible, o dono das barcas de cando en vez metía o freno, daba a impresión que en algún momento podíamos sair voando jajaja.

Veciñas da parroquia co neno na barca.

Veciños no posto de Tiro.

Seguidamente, era o momento de comenzar a procura da veciña que máis che atraía para estar a bailar, e así empezabas o baile con as mozas da parroquia, por certo, eran as máis guapas do mundo , atabiadas con fermosos vestidos que daquela estaban de moda, un dos vestidos que mais me gustaba era o que tiña M.N. , era estampado de frores, que fermosa estaba aquela noite. Foi vela e ir a toda prisa a pedirlle de bailar, esperando que me dixera que sí, había veces que un andaba toda noite dando voltas polo campo da festa pedindo de bailar, e non había forma chico ! Daquela cando lle pedin de bailar e dixo que sí, xa non bailei nos tres dias de festa con naide máis ! Quedei prendado !

Cando estaba canso, de cando en vez achegábame ao posto que tiña pegado á igrexa meu pai e botaba un grolo ao Fis Fas de laranxa. Desde o seu posto era un sitio idóneo para botar unha visual, había que estar atentos para ver quen estaba esperando a que alguén a sacase a bailar ou no meu caso que non fosen a pedirlle baile a miña parella… 

Era media noite e de repente o cantante da Orquesta Florida anunciaba o resultado do partido celebrado na Chan do Monte, si era que habíamos ganado a xente aplaudía a rabiar, e si era o contrario ali estaban os de Campaño para facer eles barullo, que enoxo me daba cando perdíamos !

Pero tamén é de recordar as pelexas que se armaban nas festas, por que si nunha festa non había pelexa, non era festa. Alí aparecían a pandilla dos da Seca, ou os de Campañó, ou uns de Lérez que viñan buscar a uns veciños que a armaron boa nas festa de San Salvador…sempre acaba algún sangrando ou tirado polo muro que dá á casa dos Caseiros, e daba igual a parella da Garda Civil, que metía un respeto de dous pares, os folloneros sempre esperaban a que se marchasen ou ben antes de que viñesen xa a tiñan montada. E a festa parada, ata que todo volvía a normalidade.

E así peza tras peza, con aquelas orquestras pasaba a noite, despois o finalizar a verbena baixabas cos veciños da Rons, de Pidre e de A Mean, ainda con ganas de facer algunha troulada polos camiños por donde pasábamos para casa, pensando o ben que o pasaba e esperando con ganas inusitadas a festa do Santísimo para poder revivir o acontecido estos tres dias de festa e volver a bailar coa rapariga do vestido estampado…

Por certo…

Mentres bailabamos un agarrado escoitábase a un home : Está noche a clavaaaar

Seguro que moitos sabedes o motivo polo cal dicía esa frase, os demáis si queredes sabelo teredes que preguntar jajaja.

Cartaz da festividade do Santísimo, cando fixen a Primeira Comuñón.




O NOSO MONTE, FONTE DE VIDA.

Con motivo da celebración no día de hoxe do DÍA DO MONTE, quero contribuir con éste artigo con todos vos.
No ano 1992 durante a Conferencia das Nacións Unidas sobre Medio Ambiente e Desenvolvemento, empézaselle a dar máxima importancia aos montes, había que crear conciencia sobre a importancia dos montes para coas nosas vidas.

Foi no ano 2002 cando a Asemblea Xeral da Organización das Nacións Unidas declara ese ano como Ano Internacional dos Montes e a cada 11 de Decembro DÍA INTERNACIONAL DOS MONTES a partir do 2003.
No DOG da XUNTA de GALICIA, correspondente o 20 de Maio do 2020, no apartado de Disposicións xerais, no capítulo 1, fala do decreto que ten por obxecto a regulación dos aproveitamentos madeireiros e leñosos, de cortiza, de pastos, micolóxicos e de resinas en montes ou terreos forestais de natureza privada xestionados por persoas físicas ou xurídicas de dereito privado no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia.

Máis adiante, no artigo 2, define os aproveitamentos forestais que teñen como base territorial o monte.

Aproveitamentos madeireiros e leñosos, donde incluen a biomasa forestal é os que non son madeireiros, coma a cortiza, os pastos, a caza, os froitos, os fungos, as plantas aromáticas e medicinais, os produtos apícolas etc.

Despois sigue éste artigo definindo un por un dos aproveitamentos antes citados.


O MONTE, O SUSTENTO DOS NOSOS

Hoxe quero falar do Monte e da importancia que tivo durante muitos anos como sustento para muitas das nosas xentes, quizáis muita xente nova cando lle falas do monte pensa que está alí para ir a dar unha volta coa bicicleta ou andando un domingo a mañán.

Así que non está mal, que no día de hoxe, poñamos uns cuantos exemplos do aproveitamento que os nosos antepasados utilizaban para a súa subsistencia grazas ao monte :

PIÑAS : Froito das árbores coníferas, formado por unha especie de escamas unidas arredor dun eixe. Feixes e feixes teñen levado as nosas veciñas de Cerponzóns a Vila de Pontevedra, a xente da Vila usabas para acender as cociñas, cos cartos que facían, por exemplo a miña avoa Ramona traía un pouco de peixe para casa. 

TOXO : Arbusto espiñento da familia das leguminosas, de follas alternas cando é novo, que logo son substituídas por espiñas verdes, e flores amarelas, do que existen varias especies en Galicia.

Uns cuantos carros de toxo axudei a meu pai a levar para casa, utilizando para facerlle a cama o gando.

 FOLGADAS : Terreo de cultivo que se deixa en descanso durante certo tempo. Cando tiñamos herba verde no verán para o gando.

PEDRA : Materia sólida máis ou menos dura e compacta, que se atopa no interior ou na superficie da codia terrestre. Cantos veciños botaron man das pedras do monte para facer casas, postes para as viñas, hórreos, graneiros etc.

LEÑA : Conxunto de pólas, toros de árbores cortados en rachas ou madeira de calquera clase que se utiliza para facer lume. 

Hoxe en día prácticamente non hai cociñas de ferro, antes estabas casi todolos días escoitando a túa nai : Hai que ir por leña ao monte, había que cociñar e de paso quentarse.

Tamén era das cousas que máis se levaba a Vila, quen recorda aquelas mulleres co feixe de leña andando ata a Praza da Leña de Pontevedra ? Ramona era unha delas.

 MADEIRA : Materia compacta e dura que está debaixo da casca das árbores e doutras plantas. Que decir da materia prima máis importante do noso monte, utilizada para elementos da construción e venta da mesma.

 AUGA : Líquido do que están compostos os mares, lagos e ríos, incoloro en pequenas cantidades, inodoro e insípido.

Minas de auga para regar as veigas, fontes para beber, traídas de auga para as nosas casas, innumerables o uso da auga, sin éste apreciado líquido non estaríamos vivos.

COSCO : Envoltura que recobre o froito dos cereais, os legumes, a liñaza e outros froitos como a castaña, utilizandoa para facer esterco.

LANDRAS : Froito do carballo, da aciñeira e da sobreira, de forma oval, cuberto por unha casca dura e unido á árbore por unha especie de caparucho que o cobre pola parte de atrás. Os mellores porcos eran os que se alimentaban de landras, sin duda algunha.

 CAROCHAS : Vaíña que cobre a espiga do millo. Usadas para acender o lume cando no había piñas, tamén recordo de pequeno que a miña cama tiña o colchón feito de carochas.

CASULOS : Envoltorio ou tea vexetal onde están as sementes de certas plantas, como as fabas, chícharos, millo etc. Utilizados para os braseiros, tamén había quen tiña os colchóns feitos con casulos de millo.

 XESTAS : Arbusto bravo da familia das leguminosas, con moitas pólas delgadas e flexibles, follas pequenas e escasas, e flores amarelas ou brancas, do que existen varias especies. Naqueles terreos sin cultivar íbamos a buscar xestas para facer vasoiras.

CODESOS : Arbusto da familia das papilonáceas, con ramas estriadas, follas trifoliadas, flores amarelas e froito en legume. Tamén era propio para facer vasoiras. 

CARQUEIXAS : Arbusto silvestre da familia das leguminosas, con moitos ramallos, flores amarelas e unha especie de alas que percorren o talo e que forman en cada nó tres pequenos dentes, ao cal se lle atribúen moitas propiedades medicinais. Recordo que ao arder estralaban, utilizabas meu pai para chamuscar o porco.

TROBISCO : Arbusto da familia das timeláceas que pode alcanzar un metro de altura, con follas lanceoladas e velenosas, flores en acio de cor abrancazada e froitos en baga, de cor encarnada, tamén velenosos.

Debía de estar erradicado, o trobisco é un arbusto, que inda hoxe se utiliza como veleno activísimo. As follas machacadas son velenosas para as troitas e peixes. Con este arbusto fixéronse auténticas salvaxadas nos regatos de montaña.

 CARRASQUIÑA : Arbusto da familia das ericáceas, que pode alcanzar un metro de altura, de follas perennes e lanceoladas e flores en acio de cor púrpura, rosácea ou branca, do que existen varias especies. Cando San Xoán, para facer o cacho iba polos carreiros, alí era por donde máis medraban.

Continuará…


SANTA LUCÍA 

Hoxe e o día de Sta. Lucía, invítovos a coñecer un pouco da súa historia e da relación que ten a miña parroquia de Cerponzóns con a festividade de dita Santa.

Fai uns anos, o noso párroco D. Manuel (Q.E.P.D.) escribia un artigo sobre as imaxes que hai no altar da nosa Igrexa.

Comezaba do seguinte xeito :

ALTARES E IMÁGENES DE LA IGLESIA DE SAN VICENTE

Se trata de exponer brevemente algunos datos históricos- artísticos sobre nuestras imágenes y su significado. De este modo los vecinos podrán conocer mejor lo que pensaban y sentían nuestros antepasados.

EL ALTAR MAYOR.

Estilo neoclásico. Siglo XIX.

Según los datos del archivo este retablo es el tercero de los que conocemos. El primer retablo conocido fue desmontado y cedido a la iglesia de Berducido hacia el año 1700 para hacer en S. Vicente otro de mayor tamaño. Del segundo retablo nada se conserva hoy en día. Seguramente debió deteriorarse por la humedad o las termitas, de tal modo que hace poco más de cien años debieron pensar que era preferible encargar uno nuevo. Este es el retablo actual. Después del Concilio Vaticano II .Se hizo un altar de piedra para decir la misa cara al pueblo. Hace unos cinco años se sustituyó este altar de piedra por otro de madera en el mismo estilo del resto del retablo, procurando que en este conjunto se mantenga la unidad de estilo.

El centro del retablo lo ocupa lógicamente la imagen del patrono, San Vicente. Es una talla de madera maciza del siglo XVIII. El Santo aparece vestido de diácono, con la cruz en una mano y el libro de los Evangelios en la otra, a sus pies figuran un perro con gesto amenazador y un ave de rapiña.
El aspecto del Santo es juvenil y vigoroso. Las dimensiones son 100 por 50.

STA LUCIA


A la izquierda de S. Vicente está la imagen de esta Santa. Es de la misma época y seguramente del mismo autor que la de nuestro patrono. También es de madera maciza. Lleva en una mano la palma del martirio y en la otra un plato con ojos. Esta es la representación tradicional pues a Santa Lucía le encomendamos la protección contra las enfermedades de los ojos.

Este es sin duda el motivo por el que su devoción se ha mantenido on gran fervor hasta nuestro tiempo, dimensiones : 120 por 36

Santa Lucía nació en Siracusa (Sicilia) por la misma época que S. Vicente y fue víctima de la misma persecución, siendo martirizada el 13 de diciembre del año 304. Es patrona de Sicilia y Santa muy generada desde siempre.

En Galicia es raro encontrar una iglesia en la que no haya una imagen de esta Santa.


OS MEUS RECORDOS :

Santa Lucía quizáis sexa a Santa máis querida por todos nós, eu desde pequeno sempre lle tiven muito agarimo, quizáis porque desde ben pequeno tiven problemas nun dos meus ollos e a miña nai sempre lle rogaba a Sta. Lucía que me curase. Sta. Lucía era moi encomiada, non había día en que escoitases a alguén da miña casa ou algunha veciña que viñese ao ultramarinos e que pedía á Santa por alguén.

E é que a quería todo o mundo, un exemplo témolo no señor Albino, os anos que estivo facéndolle a festividad do seu día ! (celebración que se lle fai no mes de Xaneiro na nosa Parroquia). Tamén facer mención os seus compañeiros : Honorio e Maquieira, dous homes que sin a súa  colaboración non se podrían chegar a facer aquelas festazas.

Das tres celebracións (San Antonio, San Vicente e Sta.Lucia) a que máis recaudaba e a que mellores orquestas tiña era Sta. Lucía, esa festividade era a máis comentada cando finalizaban os tres días festivos.

Recordo cando viña Albino á taberna para falar coa miña nai para contratar a cea das orquestas :

Carmen, tes que buscar sitio para darlle para comer a esta xente, hai que tratalos o mellor posible !

Vas ter na túa casa o mellores músicos de Galicia ! E a ver que prezo me vas poñer ! 

A miña nai con toda a súa calma comentáballe a Albino que xa sabía que as veces que tiña dado para cear aos compoñentes das orquestas nunca saían disgustados da Rons. Así que xa vos podedes imaxinar á miña nai preparando o menú, que si uns embutidos de principio, unhas ensaladas, a merluza rebozada, o cordeiro coas patacas…os viños da casa, algo de postre caseiro, os cafés e algunha copa de Ponche Cuesta e coñac Veterano tamén caían…e como tocaban despois!!!

O que menos me gustaba das festas era que cando a miña nai tiña que darlle de cear aos músicos, eu tiña que deixar de bailar coa miña “noiva” e baixar a lume de carozo para a Rons, tíñalle que axudar á miña nai servíndo a cea, despois, cando a primeira orquesta marchaba, había que preparar todo de novo para a segunda, e ao finalizar era cando volvía correndo costa arriba para seguir bailando, ganas non me faltaban !

IMPRESIÓNS DOS VECIÑOS :

Funlle preguntando a algúns veciños por si tiñan algunha anécdota que contarme relacionada co día de Sta. Lucía, co día da festa etc. foronme contando…

Antes comenzo recordando ao señor Albino, a súa longa vida facendolle a festa a Santa:

Ao pouco tempo de estar traballando na fábrica da Cross, Albino comezou a súa afección e devoción por facer as festas da parroquia, sobretodo a do día adicado a Sta. Lucia.

Quizáis lle pasou a Albino que ao regresar do servizo militar designóuselle o organizar as festas, antiguamente as comisións de festas formábana veciños que eran designados polo cura, ou ben lles tocaba aos recentemente casados ou os que volvían da mili como Albino, hoxe en día son veciños os que se ofrecen voluntarios para este traballo.

Fai un tempo, Albino comentoulle a periodista na entrevista que lle fixeron en La Voz de Galicia, as súas andainas o longo de tantos anos:

Resulta que él empezó organizando las celebraciones de Cerponzóns a mediados de los 50. Llevó a su tierra, durante décadas a las mejores formaciones, desde la mítica Poceiro a la Sintonía de Vigo, París de Noia o Manolito el Pescador. Antes de contratarlas, iba a echarles un ojo allí donde tocasen. Y, atención, se plantaba en las verbenas en bicicleta. «Moitos quilómetros fixen», recuerda con sonrisa, dejando atrás el enfado a cuenta de la sordera que tanto le incomoda.

——

Outro veciño coméntame que o día de Sta. Lucía, exactamente o 13 de Decembro do 1990 fora un día muy triste para él e a súa familia, ese día finaba a súa avoa, sigue contándome que fora unha noite mui longa e mui triste, mañán precisamente cumpre 30 anos. Pero non queda ahí a cousa, e que a súa avoa e o seu avó habían casado o día de Sta. Lucía, fai mañán 74 anos.

—–

Unha veciña contéstame que o día de Sta. Lucia era o día que máis lle gustaba.

Recorda que o señor Albino por nada do mundo quería deixar de facerlle a festa a Sta. Lucía, pero ela tamén recordaballe que tamén había que facerlla o Patrón, que S. Vicente non ía ser menos.

—-

Outra veciña coméntame que as festas en por sí son importantes que se fagan, claro que a de Sta. Lucía ten muitos recordos mui bonitos.

E parte de eses recordos que lle quedaron grabados para siempre foi grazas o señor Albino, que festazas facía !

Mira Juan, as festas en honor a Sta. Lucía eran unha maravilla, tamén as de San Vicente e San Antonio, pero o día de Sta. Lucía era unha pasada. Por contarche algo direiche que recordo un ano que foi espectacular, o señor Albino contratou tres orquestas ! Tres orquestas que daquela era de lo mejorcito, as tres para o día de Sta. Lucía !

Ainda recordo cales foron : Orquesta Gran Casino, Orquesta Compostela é Orquesta Novacabana. Para poder traer estas tres orquestas puxeronse a pedir non sólo pola parroquia, foron por tódalas parroquias da contorna, pero ainda máis, chegaron a Cuntis, Moraña…e máis lexos todavía! Honorio chegou a pedir para Sta. Lucía en Vigo !

E que che vou a contar da tirada de fogos ! Miña naiciña ! Aqueles fotos eran do mellorciño ! Muito mellores que os que botaban en Pontevedra…A festa coas tres orquestas celebrouse no adro da Igrexa, daquela ainda non estaba preparado o aparcamento novo.

Foi o no va más, así como cho conto.
HISTORIA DA SANTA :

A finais do século III, no ano 281, vén ao mundo en Siracusa (capital de Sicilia en Italia) unha nena á que bautizan co nome de Lucía e que, desde moi pequena, destaca pola súa fervor e piedade cristiáns.

Os seus pais, Lucio e Eutiquia, pertencían á nobreza de Siracusa. Lucía perde ao seu pai sendo ela aínda unha nena de 5 anos. A súa nai, Eutiquia, educou a Lucía no cristianismo e desde que era unha adolescente, decide consagrar a súa vida a Deus e rexeita a proposición de matrimonio de varios mozos siracusanos.

A súa nai, enferma desde facía varios anos, pediu á súa filla Lucía que a acompañase a visitar o sepulcro de Santa Águeda, en Catania (outra rexión de Italia), para pedirlle a súa curación. Mentres Lucía oraba no sepulcro, aparecéuselle Santa Águeda, rodeada de anxos, e díxolle: Lucía, virxe de Deus, por que me pides o que ti mesma podes facer?. A túa fe alcanzou resposta e a túa nai está curada. Lucía contou á súa nai a visión que había ter e desde entón

Eutiquia non volveu insistir na voda da súa filla. Eutiquia, a petición da súa filla, vende todos os seus bens e repárteos entre os pobres. Isto fai sospeitar que é cristiá; sospeita que logo confirma a denuncia, por despecho, do seu prometido ante Pascasio, gobernador de Diocleciano en Sicilia. Pascasio mandouna chamar e, vendo que ela se negaba a adorar aos Deuses Romanos, ordenou que fose levada a un prostíbulo. Con este propósito puxeron a Lucía nun carro, pero os bois que tiñan que tirar do carro non lograron movelo do sitio. Entón, o Gobernador Pascasio, cheo de odio, manda que queimen viva á moza Lucía, pero as chamas da fogueira non lle fan dano.

Ao ver este tipo de cousas milagrosas que sucedían, moitas persoas convertíanse ao cristianismo e entón, o Gobernador, mandou que lle sacasen os ollos pero ela seguía vendo e ao final ordena ao verdugo que lle cortase a cabeza. O martirio de Lucía produciuse o 13 de decembro do ano 304. Foi enterrada nas catacumbas de Siracusa e desde alí as súas reliquias distribuíronse a distintas igrexas do mundo.

Represéntaselle normalmente cunha espada que lle atravesa o pescozo, unha palma, un libro, unha lámpada de aceite e en ocasións tamén con dous ollos nun prato e, desde tempos inmemoriais, considéraselle patroa dos cegos e avogada dos problemas da vista e tamén dos pobres e dos nenos doentes. Actualmente os seus restos venéranse na súa Igrexa de Venecia á que acoden cada ano miles de peregrinos.

O corpo de Lucía foi depositado nas Catacumbas de Siracusa e desde entón consideróuselle unha Santa Mártir. O seu culto foise estendendo a outros lugares, de América, África, Europa e España.

É a patroa da vista, dos pobres, os cegos, dos nenos doentes e das cidades. É patroa dos campesiños, electricistas, modistas, choferes, fotógrafos, afiadores, cortadores, cristaleiros , xastres, fontaneiros e escritores.


Nota: Información de D. Manuel Miguez, La Gaceta, JJ Esperon.

D. MANUEL MIGUEZ REDONDO, PÁRROCO DE CERPONZÓNS E BERDUCIDO.

Manuel Miguez Redondo, sacerdote
 

De todo o que levo escrito no meu blog, este é o artigo que non me gustaría redactar, debido ao falecemento do noso párroco D.Manuel Miguez Redondo.

Pero a vida é así.

Don Manuel Miguez Redondo naceu en Pontevedra , o 16 de Decembro do ano 1942, pronto cumpriría os 78 anos de idade. Os seus pais chamábanse Manuel e Paz ( máis coñecida por Pacita). Manuel era propietario dun ultramarinos situado moi preto da Praza da Verdura de Pontevedra, e a súa esposa foi mestra. Manuel tivo dous irmáns, Cándido é Pilar(+).

Recollendo datos de un artigo do blog do párroco Don Víctor M. Sánchez Lado desde a parroquia de San Cayetano, situada na Rúa de Otero Pedraio (Archidiócesis de Santiago de Compostela) irei comentando o escrito por Don Víctor, xunto con datos que fun buscando da vida de D. Manuel. O falecemento de D. Manuel prodúcese o 6 de decembro de 2020, día de San Nicolás e moi preto da festividad da Inmaculada. A súa ordenación sacerdotal levouse a cabo na parroquia de Seixo (Marín), era o 4 de Abril do ano 1968, dita ordenación foi a cargo do cardeal Quiroga Palacios, a prensa daquel entón facíase eco da noticia e comentaba que o cardeal Quiroga fora recibido polo pobo de Seixo con moitísimo agarimo e atencións.

O Cardenal Quiroga ordenando sacerdote a D. Manuel
D. Manuel Miguez, 4/4/1968

Se conservan as palabras da homilía que son ben significativas. Estas foron as palabras que se recordan, en una crónica de ese día:

Nos ruega (el sr. Cardenal) que recemos por los presbíteros y por él, que es un sacerdote más. Que pensemos en la dignidad sobrenatural del sacerdocio cristiano. “Es el sacerdote -nos dice- un Ángel de Dios que enseña a los hombres dónde está el camino”. Nos recuerda que el gobierno en la Iglesia no es autoritario, es amistad. ” La voz del sacerdote es la de Cristo, que es quién realiza los sacramentos”. Continúa su Eminencia con frases de cariño para esta Parroquia de Seijo. Dice que les deja un regalo de parte de Dios. Un nuevo sacerdote. Termina felicitándole y dice que lo recibe con los brazos abiertos.

En parte do artigo que se pode ollar no seguinte enlace : https://roquecerponzons.wordpress.com/2020/07/12/ordenacion-sacerdotal-de-d-manuel-miguez-redondo/

Don Manuel respondía en un momento determinado de esta maneira :

Desde hoy, por la gracia de Dios, seré sacerdote para siempre.

-Don Manuel, díganos sus impresiones, cuéntenos todo lo que quiera. No le vamos a interrumpir. Queremos escucharle.

-Quiero resaltar el cariño de la gente de Seijo. Día tras día, a la vuelta del trabajo estuvieron ensayando para la ceremonia. La Parroquia hizo cosa suya mi ordenación. Incluso los no practicantes se sumaron unidos como un solo cuerpo. No sé cómo agradecerlo. Los marineros desconocían el uso del palio, pero todos ellos quisieron ensayar con el “velamen”. A nadie cedieron el honor de llevarlo. Es curioso observar el cariño de esta gente de Seijo. No han querido que nadie pague los gastos de la ordenación. Ellos lo son todo. Tampoco permitieron coros extraños. Cantarán con alegría. Y a fe que lo hacen bien.

A parroquia de Seixo foi o seu primeiro destino, alí tivo ao seu primeiro mestre de pastoral, o párroco D. José Benito Sainz, con él aprendeu a ter contacto cos mariñeiros, con outras comunidades cristiás, non católicas, e a amizade con outros sacerdotes que foi coñecendo.

Igrexa de Seixo.

Logo dun tempo en Seixo, D. Manuel foi a facer estudos a Pamplona, e logo dun tempo lonxe de terras galegas, ao regresar, propóñenlle un novo destino : San Vicente de Cerponzones, parroquia onde estivo a maior parte da súa vida, xunto á parroquia de San Martín de Berducido, anexa a Cerponzóns.

Igrexa de Cerponzóns
Igrexa de Berducido.
En estás dúas parroquias foi onde desempeñou case toda a súa vida pastoral, a súa conexión cos feligreses de ambas parroquias foi perfecta, chegou e comezou a animar e apoiar distintas iniciativas, a principal foi a festa de Corpus, onde se realizan desde a chegada de D. Manuel, as alfombras de flores monumentales.

D. Manuel Miguez.

Estaba sempre apoiando todo aquilo que tivese un único fin : a unión dos veciños, excursións, obras de teatro, os coros, participaba en todo aquilo que tivese interese xeral, sempre estaba disposto a oír e dar a súa opinión, compartía coas directivas da Comunidade de Montes, das Asociacións de Veciños e Culturais, das Comunidades de Augas, dos equipos de fútbol…

EFEMÉRIDES : O 10 de Abril de 1974, D. Manuel bendíce as instalacións do Club de Mar de Aguete, inaugurándose o 14 de Setembro de 1974

No ano 2018, D. Manuel cumpre 50 anos desde que foi ordenado sacerdote, xunto con él celebraron éste momento os seguintes sacerdotes :

BODAS DE ORO SACERDOTALES (ORDENADOS EN
1968): 

BLANCO GONZÁLEZ, JENARO (Párroco de Sta. María de
Añá y Unidas). 

BOULLÓN GONZÁLEZ, MANUEL (Párroco de Sta. María
de Torás (Laracha) y Unidas). 

CAMPOS SUÁREZ, RAMÓN (Párroco Sta. Cristina de Vea e
Unidas). 

CERDEIRIÑA VÁZQUEZ-ULLOA, VICENTE (Párroco do
Divino Salvador de Poio).

GIGIREY NIETO, MANUEL (Párroco de Sta. María de
Restande y Unidas). 
IGLESIAS COSTAS, JOSÉ (Párroco Emérito Sta. María do
Porto de Marín). 

LÓPEZ LÓPEZ, GONZALO (Profesor de religión jubilado).

MÍGUEZ REDONDO, MANUEL (Párroco de S. Vicenzo de
Cerponzóns). 

PONTE RODRÍGUEZ, DANIEL (Capellán Castrense en la
reserva). 

TEJERINA MARCOS, FELIPE (Vicario Parroquial de la
Divina Pastora de A Coruña) 

VARELA RAMA, LUIS (Párroco Emérito de Santiago de
Mens). 

VÁZQUEZ CABARCOS, JOSE ANTONIO (Administrador
Parroquial de la U. P. de Abegondo; Director del Hogar Sta.
Margarita de A Coruña). 

VÁZQUEZ LANDEIRA, JOSÉ (Párroco de Sta. María de
Pastoriza).

Debido á falta de párrocos os últimos anos D. Manuel tívose que facer cargo de impartir o labor pastoral nas parroquias de Santa María de Xeve e San Martín de Agudelo.

Igrexa de Sta. María de Xeve.
Igrexa de Agudelo.

D. Manuel era moi afeccionado aos libros de historia e ás vidas dos santos, o seu descanso utilizábao para ler e tomar notas, son inmensas as anotacións que ten, libretas con fichas de todo tipo, primeiro escritas manualmente e despois pasadas unha por unha ao ordenador. A súa preocupación e interese por estudar a orixe e infinidade de datos recolleitos sobre as parroquias da diócesis levouno a escribir un libro cunha extensisima documentación. Un exemplo é a historia de Cerponzóns, grazas aos seus estudos logrou atopar un documento onde aparece o nome da parroquia con data de 30 de Marzo do ano 1019, efemeride que dou lugar a celebración do Milenario da Parroquia de Cerponzóns.


Pasou a maior parte da súa vida en Cerponzóns, ata que se xubilou por enfermidade e foi residir na casa Sacerdotal na rúa Valle Inclan 7 , de Santiago. Na Casa Sacerdotal nunca deixaba a Visita ao Señor na capela e concelebraba todos os días cos demais sacerdotes residentes, sempre que puido.

Levaba todos os días o xornal a un sacerdote que tiña pouca movilidade e estaba case sempre na habitación pero que lle gustaba moito lelo. Tamén puxo de moda os paseos polo xardín da casa. El facíao fumando e lendo o xornal ou sentado ao sol. Con tal motivo outros se foron animando a pasear ou rezar o rosario, ao calorciño do sol.

Faleceu no Clínico, habendo recibido as visitas da súa familia e de os sacerdotes amigos e compañeiros. Foi atendido espiritualmente e recibiu a Santa Unción pouco antes de morrer.

Don Víctor M. Sánchez Lado, remata o seu artigo , decindo :

El funeral fue en la iglesia de S.José de Pontevedra que fue presidido por el Sr.Arzobispo, Mons.Julián Barrio y concelebrado por unos 25 sacerdotes. entre ellos el Vicario del Opus Dei en Galicia y el vicario de pastoral de Pontevedra .

En la homilía dijo el Sr Arzobispo que D.Manuel supo intuir a donde iba y que trató de vivir la fidelidad al Señor.

Descanse en paz.



Salida do féretro.

NOTA :

Enlaces relacionados con D. Manuel :

https://www.diariodepontevedra.es/gl/articulo/pontevedra/morre-manuel-miguez-redondo-cura-parroco-cerponzons-xeve-verducido/202012071016301116384.html

https://www.crtvg.es/tvg/a-carta/pazos-e-c-a-4489244

https://roquecerponzons.wordpress.com/2017/09/24/historia-de-cerponzons-autor-d-manuel-miguez-redondo/

Fotografías : Wikipedia, D. Víctor M. Sánchez  ,J.J. Esperón.

DOCUMENTAL CERPONZÓNS A MIL

Con motivo da celebración dos 1000 anos da parroquia estrenouse no Teatro Principal un documental, os veciños e veciñas da Parroquia de Cerponzóns foron os protagonistas:

Cúmprense nestes días dous anos en que comezabamos desde a Asociación de Veciños O Chedeiro os preparativos do que ía ser o Documental Cerponzóns a Mil.

Dous anos desde o primeiro contacto que tivemos co director do documental en que lle expuxemos a nosa idea por facer unha grabación con vistas a celebrar os mil anos da parroquia, despois viñeron días de reunións propoñéndolle ideas, reunións visitando lugares da parroquia, máis reunións para escoitar a súas propostas , etc. etc…ata a última reunión en que nos entregou o orzamento.

O primeiro paso xa estaba, tiñamos o proxecto en marcha, despois viña o máis complicado, que nos apoiasen desde o Concello para levar a cabo este proxecto. Mentras tanto máis reunións cuns e con outros, por fin vemos o noso soño cumprido, avísannos que o Concello asumía totalmente o orzamento que lle presentamos.

De novo outra reunión máis co director, falamos dos pasos que tiñamos que seguir, de organizarnos, de reunirnos cos veciños e veciñas, de buscar lugares e de tempo…había que programar todo de tal xeito que tiñamos que estrear no ano do milenario.

E viñeron máis reunións, creamos un grupo de traballo, máis reunións e máis ideas en como sería a grabación, que si a historia dun mozo que volve á parroquia logo duns anos emigrado, que si facer unha grabación con voz en off que fose comentado historias…pero nada diso, a idea xurdiu debido ao apoio que tivemos por parte da veciñanza.

Fixéronse varias reunións, invitouse a todos aqueles veciños e veciñas da parroquia, fosen ou non socios da asociación de veciños, queriamos saber si apoiábannos e resultou un éxito a participación.

E así, cos nervios a flor de pel, foron pasando os días, todo atado e ben atado e desexando que chegase o día da grabación, así foi, coa sorte de acompañarnos o bo tempo, os veciños foron verdadeiros actores, portáronse de marabilla, cada un deles estiveron desde o primeiro momento atentos ás indicacións que se lle facían ( días antes estivemos con eles reunidos, recollendo os seus datos, teléfonos, recordos etc).

Rematamos a grabación cunha actuación musical e un pincho, dándonos as felicitacions e desexando ver o documental, quedaba en mans do director de preparalo, el sería o que tería que buscar os mellores momentos de tantas horas de grabación e resumilas en 40 minutos, muitos momentos grabados quedaron sin poder ver, pero algún día podremos velos, estou seguro.

Así foi que logo da espera de preparación, logo de máis reunións para falar onde se faría a proxección, barallando varios lugares e chegando á conclusión de que o Teatro Principal era o sitio idóneo, só faltaba que chegase o día…

O 20 de Xuño de 2019 , o documental Cerponzóns a Mil estreábase ante todos os veciños e veciñas da parroquia e curiosos que se achegaron a velo. Para a ocasión, o Concello de Pontevedra cedeu o Teatro Principal, «Ovo Publicidade» encargouse da posta en escena, e Beatriz Ciscar da fotografía do evento.

Un teatro principal cheo ata a bandeira era o escenario perfecto para un documental que aínda non vira ninguén e que xeraba expectación desde o seu grabación.

O acto abríase coas palabras de Liliana Casas, presidenta da A.V de O Chedeiro, continuando coa introdución de Pablo Cacheda, director do documental, e para rematar o alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores.

Tralo documental, cun público moi agradecido co resultado, todos querían facer fotos cos verdadeiros protagonistas do día, os veciños e veciñas de Cerponzóns.

NA PRODUCTORA VOLVEMOS A PRIMERA ENCONTRAMOS O SEGUINTE :

CERPONZÓNS A MIL (2019)

Todo comezaba con un grupo de wasap, o se nome era «Cerponzóns a Mil».
A A.V de O Chedeiro quería conmemorar os mil anos da parroquia de Cerponzóns, desexo do párroco Don Manuel de fai xa uns anos atrás. Un libro e un audiovisual eran os desexos do entusiasta grupo de veciños promotores. Amparados en milleiros de informacións de blogs, apuntamentos e información sobre a parroquia de tantos anos, o proxecto audiovisual era demasiado complicadopara contar. No proceso de recabar información os habitantes de Cerponzóns acabaron sendo o propio documental. O que comezaba como unha peza sobre os mil anos da parroquia rematou sendo unha homenaxe ás historias e vivencias dos veciños e veciñas dos diferentes lugares de Cerponzóns.

Ficha Técnica:

Promotor: Asociación de Veciños de O Chedeiro y Concello de Pontevedra

Dirección: Pablo Cacheda

Ayudantía de dirección y producción: Jorge Fernández

Ayudante de Producción: Juan José Esperón

DOP: Diego Doger

Sonido: Pablo Viña

Operador de cámara: Adrián González

Montaje: Pablo Cacheda

Música: Antilia

Postproducción de sonido: Pablo Viña

Documentación: Pablo Cacheda, Juan José Esperón

Así fue el rodaje:

https://volvemosaprimeraproducciones.com/2019/04/01/rodaje-documental-cerponzons/

Así fue el estreno:

https://volvemosaprimeraproducciones.com/2019/06/24/estreno-cerponzons-a-mil-en-teatro-principal-de-pontevedra/

Éste é o enlace dónde podemos ver o documental :

https://youtu.be/1luxFQ5FLu0

O QUE DIXO A PRENSA :

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/pontevedra/pontevedra/2019/06/19/documental-libro-celebrar-cerponzons-cumple-mil-anos/0003_201906P19C10991.htm

https://www.diariodepontevedra.es/articulo/pontevedra/cerponzons-repasa-mil-anos-historia-documental-30-minutos/201902261251401024282.html

https://www.pontevedraviva.com/cultura/55545/cerponzons-libro-documental-historia-celebracion-milenio/?lang=es

https://www.farodevigo.es/portada-pontevedra/2019/06/21/vecinos-protagonizan-documental-1000-anos/2127578.html

VALADOS, MUROS E MARCOS, PATRIMONIO MATERIAL E CULTURAL.

OS VALADOS

RAG : Construción vertical non moi alta, de pedra, arame, paus, terróns ou outro material, coa que se cerra ou delimita un espazo.

OS MARCOS 

RAG : Pedra cravada no chan que sinala os lindes dunha terra.

OS MUROS 

RAG: Construción vertical de pedras, terróns e outros materiais, que se levanta para cerrar un espazo, para soster algo de modo que non caia etc.

Cerponzóns, paixase de valados.
Galicia conta con milleiros de valados, que fan deles un dos elementos estruturais da nosa paisaxe, desgraciadamente a modernidade fai que se estea perdendo a utilización dos materiais que se usaban habitualmente dependendo da zona, polo tanto estase a perder un patrimonio material e cultural.

Unha terra coma nosa, invadida de fincas de multitude de donos, fixo que as separacións entre unhas e outras delimitaranse cos míticos marcos, despois en muitas fincas foron aparecendo os peches tradicionais, que dependendo do material podían levar anos en facerse, agora son os muros prefabricados os que cada vez máis se utilizan.

Un marco de limitación da parroquia.

Cando algún de nós esteamos dando un paseo pola parroquia e atopémosnos un muro ou un valo antigo, pensemos nos nosos antepasados, naqueles veciños que traballaron de sol a sol para realizar os límites de cada unha das súas propiedades, días e días marcando e delimitando o de cada un, sen os avances de hoxe en día , só coas súas mans.

E é que de sempre o sentido de propiedade, o querer á terra herdada, o marcar onde empezaba e onde remataba a leira, era unha continua fonte de conflitos, os litixios e os preitos polas terras deron moito diñeiro a avogados e xuíces, aínda hoxe en día séguense dando casos. A Lei dos marcos sempre foi en grao sumo arraigado entre nós, quen non viu chegar ás mans a veciños por mover os marcos ?

Lugar de Leborei.

PATRIMONIO DA HUMANIDADE

Quen non ten o carón da súa casa un peche de arame ou de estacas de salgueiro ?

Quen recorda ao seu avó facer un peche de sebes (Valo feito con varas e estacas cruzadas, arbustos como o mirto, buxo, loureiro, silvas, ramas etc.) agora unha gran maioría feitos con tuias.

Facer un valado ou un muro naqueles tempos era cuestión de maña, os nosos antepasados superon colocar en perfecta harmonía pedra a pedra, tanto a lousa como os cantos rodados ou seixo, facianno para que durase muitisimos anos. Tal e así que os valados ou muros de pedra seca foron declarados pola UNESCO no 2018 Patrimonio da Humanidade en España e sete países máis.
Esta declaración foi debido por ser “un exemplo de relación equilibrada entre o ser humano e a natureza”. Recordar que os muros de pedra seca desempeñaron un papel esencial na prevención de corrementos de terras, inundacións e avalanchas.

A UNESCO, en relación a este tipo de muros, publicaba o seguinte :

Estas estruturas non fan dano ao medio ambiente e son “un exemplo de relación equilibrada entre o ser humano e a natureza”. Ademais de servir na prevención de desastres naturais, tamén contribúen a loitar contra a erosión e desertificación, a mellorar a biodiversidade e a crear condicións microclimáticas propicias para a agricultura.

A PEDRA SECA, PRIMEIRO BEN GALEGO DO PATRIMONIO INMATERIAL DÁ UNESCO

Muitas construccións como muros, pombais, muiños, graneiros etc. seguen aguantando ano tras ano.

A nosa parroquia ofrécenos en cada unha desas construcións unha arte milenario, o cal debemos coidar e respetar.

Unhas construcións realizadas pedra sobre pedra, totalmente rudimentarias a súa realización, sen ningún tipo de material de cimentación, soamente o uso de pedras de distintos tamaños, algunhas delas traballadas de tal forma  que encaixasen unhas sobre outras. 

Pombal da Casa Rectoral
Muro do Adro

Fai uns días parte do muro do adro derrubouse, debido a un cúmulo de cousas, coma o paso do tempo, a falta de drenaxe, as raíces das árbores…

O noso cura párroco Don Herminio xa está desde o primeiro momento realizando as xestións necesarias para arranxalo canto antes.

.

MANUEL QUIROGA LOSADA, RAÍCES EN CERPONZÓNS.

LA CIUDAD  OLVIDÓ A QUIÉN FUE DUEÑO DEL MUNDO.

A cidade esqueceu a quen foi dono do mundo, así terminaba Manuel Jabois un artigo sobre Manuel Quiroga.Manuel Quiroga Losada (1892-1964) foi un pontevedrés que xunto a Sarasate, foron considerados os máis grandes violinistas da nosa historia.


Nace o 15 de Abril de 1892, na rúa dos Comercios, hoxe en día denominada Manuel Quiroga. Sendo moi neno xa se lle vía o seu virtuosismo, a súa familia pronto o enviou fóra de Pontevedra a estudar, primeiro a Madrid (en 1904 entrou no Real Conservatorio Superior de Música) e con 17 anos ingresou no Conservatorio de París, accedendo a un curso de estudos avanzados, recibindo alí a influencia de grandes violinistas. É en París, onde coñece e trata a outros importantes músicos como Manuel de Falla, Joaquín Turina ou Pablo Casals.

Un dos seus primeiros logros foi cando contaba 19 anos, gaña o primeiro premio do conservatorio, a súa carreira é meteórica, aos 22 anos estaba facendo carreira entre USA e Europa, os seus éxitos cada vez eran máis soados e por onde pasaba era aclamado, en toda a súa carreira como violinista, axudouse de diferentes violins: Amati, Guadagnini, Stradivarius, Guarnerius…

Ano tras ano ía percorrendo infinidade de países, Francia, Cuba, Arxentina, Uruguay, México…


Aos 46 anos, no mellor da súa carreira, cando logo dun concerto en Times Square, de volta ao seu hotel, un camión atropélao e dánalle gravemente o seu brazo dereito, a súa carreira vese truncada para o resto da súa vida, malia os seus innumerables esforzos por intentar recuperarse xa non puido tocar a nivel concertos, tendo que no resto da súa vida dedicarse á composición musical e pintar lenzos. Faleceu o 19 de Abril de 1961, tras moitos sufrimentos, onde o parkinson tamén lle fixo pegada.

A maioría das súas obras consérvanse no Museo de Pontevedra e foron publicadas en edición facsímil no volume VI de Cadernos de Música en Compostela.

A raíz do estreo do documental relacionado con Manuel Quiroga, o noso veciño, o compositor e intérprete Enrique Alvite, compúxolle este tema :

https://youtu.be/r5m5ChSbPV8



AS RAÍCES DE MANUEL QUIROGA LOSADA EN CERPONZÓNS.

A raíz de leer un artigo de Milagros Bará, publicado no Diario de Pontevedra (28/10/2015), donde comentaba o seguinte : El apellido Losada tiene raíces en la zona, de hecho mi familia tenía allí molinos que llegué a visitar en compañía de mi abuela Pilar Quiroga Losada, comenzamos a investigar a relación que podía haber co violinista.

HOXE FAI 100 ANOS DO FALECEMENTO DE PILAR LOSADA VÁZQUEZ, VECIÑA DE CERPONZÓNS.

Así que contactamos con Milagros, ela comentounos que Manuel era fillo de José Quiroga Hermida (coñecido comerciante de panos e tecidos) e de Pilar Losada Vázquez (natural de San Vicente de Cerponzones), tiveron cinco fillos : Carlos, que emigrou a Arxentina, foi un prestixioso radiólogo. José, emigrou tamén á Arxentina, converténdose nun gran empresario. Mentras que Emilio, foi arquitecto no Concello de Pontevedra. O máis famoso foi Manuel, o gran violinista e finalmente, a única muller dos cinco fillos, Pilar.

Pilar Losada Vázquez, nai de Manuel Quiroga.

Recordatorio do falecemento de Pilar Losada.

Parte da familia Quiroga Losada.

Foto de Zagala, Carlos, José, Manuel é o seu pai, ano 1896.
Pilar Quiroga Losada, a filla.

Vai camiño de cinco anos que fixen amizade con Carlos, sobriño de Manuel Quiroga, hoxe conta con 97 anos e seguimos tendo contacto. A súa gran ilusión é volver a Pontevedra.

Fai tempo atopei unha foto de Carlos nunha revista, fíxolle moita ilusión :

ARTIGO DE M. JABOIS : Quiroga ensayaba a oscuras. Se recogía en un cuarto a ciegas, levantaba el violín y estudiaba las partituras que tenía grabadas en la cabeza mientras deslizaba el arco interpretándolas. De la ventana abierta de su buhardilla en París brotaba una música ejecutada bellamente, y la gente que pasaba por la calle se paraba absorta, fija en aquel acontecimiento casi endiablado. Era Manolito Quiroga…

https://www.jotdown.es/2017/01/una-especie-mirlo/?fbclid=IwAR06gcqUzTU8MKrp7hVZ1yrFozW6UE45svZODDFgQRdy4oEpVdrQr5suO54

O día 13 de Xaneiro fará 15 anos que se inaugurou esta obra escultorica con Quiroga e un grupo de intelectuais galegos do S. XX , está situada na Praza de San José.

Chégame máis información en relación con Pilar Losada Vázquez :

Ao compartir a noticia da relación de Manuel Quiroga Losada coa nosa parroquia, comezaron a enviarme datos que confirman a noticia. Por unha banda coméntanme que Pilar Losada Vázquez tiña parentesco con dous curmáns, de nome Luciano e Conchita Losada e tamén con outra curmá que se chamaba Amalita Lastra Losada, veciños do lugar de Leborei, con as súas casas á beira unha da outra. Tamén nos indican que Conchita Losada foise a vivir a Madrid, ao distrito de Chamberí, na rúa Ríos Rosas, pero xunto co seu irmán Luciano, adoitaban pasar o verán na súa casa de Leborei.


Daquela era unha casa preciosa, cun enorme terreo, todo axardiñado, había palmeiras, un estanque, para os nenos e nenas era unha zona encantadora, (coméntame unha pariente da familia), ademáis Conchita e o seu irmán Luciano adornaban aquel paraxe con utensilios que prácticamente non eran coñecidos naqueles tempos pola xente do lugar, os familiares máis pequenos daquela época que vivían en Leborei, adoitaban pasar moitas horas naquel lugar, chamábanlles a atención aquelas hamacas que colocaban a inicios do verán e que trouxeran ex proceso de Madrid. Outra cousa que máis lle chamaba a atención era a moto que conducía Luciano, era enorme, parecía unha Harley, coméntame a veciña de Leborei e parente directa deles.

Amalita sempre viviu en Leborei, unha muller con semblante serio, pero moi boa persoa, vivía pegada á casa de Conchita (onde hoxe en día vive Manuela), estaba solteira, seguramente os máis maiores recordarédela con aquel ramo enorme de olivo que levaba o día de Ramos á Igrexa, facéndolle competencia a unha veciña que vivía moi preto súa e que tamén adoitaba levar unha enorme rama de olivo, acordádesvos? Jajajaja.

Casa de Amalita.

Os Losada antiguamente eran donos prácticamente de Leborei, era unha extensa zona do lugar, inclusive as súas propiedades chegaron a varios muiños situados no lugar da Balé (comentario de unha pariente de Manuel Quiroga, de nome Milagros Bará), onde seguramente algún destes antepasados fixeron casa neste lugar, sendo así que aínda hoxe en día habitan descendientes daqueles Losada en dito lugar da Balé. Tamén temos a outra veciña que tiña parentesco directo, unha veciña que tiña por nome Elena Losada Ucha, por certo, que tamén foi unha das parteiras que tivo a parroquia, o seu oficio seguramente foi debido a que o seu pai fose médico, un conocidísimo médico daquel entón, a xente maior recórdao encima do seu cabalo visitando as casas dos enfermos.

Temos datos que no S. XIX, unha xente con un apelido moi coñecido na parroquia, Osorio, sitúanse no lugar de Leborei e enlázanse con dous apelidos moi comúns por aquel entón : Os Losada e Os Ucha.
A relación de veciños co apelido Losada atopámola por exemplo no médico Francisco Losada Iglesias (ciruxán no ano 1842), casado con Josefa Capelo González Osorio, tendo oito fillos, teño os nomes de seis deles : Juan, José, Ángel, Jesusa, Pilar e Custodia. Por parte de Francisco Losada dicir que era natural de Allariz (Ourense), o seu pai tamén profesou o oficio de ciruxán. 

Un dos seus fillos, fora farmacéutico, Ángel Losada Capelo casouse con Amalia García, en 1875, tendo catro fillos entre os anos 1875 e 1882.
Outra das fillas, Pilar Losada Capelo, casouse con Placido Aldao Ucha, en 1869, e tiveron 7 fillos entre 1870 e 1883.

Tamén encontrei algun dato sobre outra das fillas, de nome Jesusa Losada Capelo, seica tivo unha filla, de nome Juana García Losada. 

Doutra banda, atopamos que Hermenegilda Losada García cásase en 1872 cun veciño de Carril, de nome José Lastra García, tendo entre 1899 e 1901 varios fillos, entre eles Amalita Lastra Losada.
En 1872, temos a un veciño de Campañó, Juan Losada Leiro que se casa con Rogelia Ucha Losada (parece ser que tiñan lazos familiares), entre 1891 e 1897, chegando a ter catro fillos.

Tambien quero recordar a Edelmira Barreiro Piedras, nai de Obdulia, que viviron no lugar de A Balé.

Obdulia estaba casada con José Losada, o cal era segundo primo de Conchita e Luciano. A nai de Obdulia ,Edelmira, foi durante moitos anos a criada de Conchita, encargábase do servizo da súa casa na época de verán. Unha boa cociñeira, onde daqueles tempos tiña que servir o almorzo, comida, merenda e cea, cousa que non era habitual nas nosas casas. Conchita e Luciano estaban encantados de como cociñaba Edelmira e non só eles, si non que todos os nenos que se achegaban a xogar aos xardíns da casa, estaban desexando que lles puxesen a merenda, aquelas rebanadas de pan con aceite estaban deliciosas !

Na familia de Conchita e Luciano, José Losada (veciño da Balé), era moi querido. Tal era así, que cando chegaban de Madrid, achegábanse a saudalo á súa casa. Coméntame un fillo de José, que recorda a un fillo e unha filla de Conchita, sobre o fillo dime que se chamaba Ángel  e chegou a ser piloto de aviación, chegando a pilotar avións de IBERIA, estando destinado en Zaragoza.Da filla  non recorda o seu nome, pero si acórdase que o seu oficio foi o de azafata de voo.

Tamén me comenta que Conchita, xunto o seu fillo Ángel, tiñan de afillada a unha filla de José, de nome Patricia, era tal o agarimo que lle tiña que cando fixo testamento deixoulle unha leira na Balé, situada á beira do muiño que teñen preto da vivenda de toda a vida.

Conchita sempre que chegaba de Madrid traíalle roupa a Patricia, era tal o agarimo que lle tiña que chegou a dicir ao pai de Patricia que quería levala con ela para Madrid, cousa que José nunca quixo.

Hai un recordo moi especial por parte dun dos netos de Edelmira, Conchita sempre lle ofrecía para comer na súa casa, pero Edelmira rehusaba a invitación, prefería levar a comida para os seus netos, sempre lle contestaba o mesmo : si non che importa levolle a comida para vos meus netiños, daquela era o agasallo que Edelmira facíalle aos seus netos, eran tempos difíciles.

E así, Edelmira gardaba aquela comida nun cestón de mimbre e poñíao na súa cabeza, baixaba por unha estreita congostra en dirección á súa casa, cruzaba unha pontella e despois pasaba polo muiño dos Fariña, uns metros máis costa arriba xa estaba a súa casa.

Seguirei buscando máis raíces que poidan ir aclarando os familiares directos co noso gran violinista Manuel Quiroga Losada.

Máis información que hai relacionada co apelido LOSADA : https://serpenties.blogspot.com/search?q=LOSADA

ARTIGO DE MILAGROS BARÁ :

https://www.diariodepontevedra.es/blog/milagros-bara/el-puente-de-cerponzons/20151028105627345060.html

FACEBOOK : https://www.facebook.com/ManuelQuirogaLosada/

MÁIS INFORMACIÓN SOBRE MANUEL QUIROGA :

https://es.m.wikipedia.org/wiki/Manuel_Quiroga_Losada

Nota : Fotografías extraídas de Revista Celtiga, Diario de Pontevedra, artículos de Milagros Bará.


OFICIOS DOS VECIÑOS (XVIII) CAPADOR

OFICIOS DOS VECIÑOS, CAPADOR
Persoa que por oficio se dedica a capar animais. O capador viña polo camiño tocando o chifre. (RAG).

Hoxe tócanos o oficio de capador ou castrador, que era sumamente imprescindible fai anos nas aldeas.

A gran maioría dos veciños da parroquia de Cerponzóns criaban polo menos un porco na súa casa, era unha das bases donde xiraba durante todo o ano ter comida no salgadoiro, a non dispoñer de frigoríficos. Normalmente dabanlle de comer as lavaduras, algúns tamén aproveitaban e botábaselles no cortello, na maseira landras , mazás, castañas, nabos, verzas, patacas, millo etc. Deste xeito o porco tardaba sobre un ano e medio en engordar, listo para sacrificar.

A maioría da parroquia cando criaban o porco para despois consumir na casa, capaban o porco. Esa costume viña de muitos anos atrás, seica que o capalos, os porcos engordaban máis rápido. Hoxe en día sábese que os porcos sen capar medran e engordan mellor. Tamén o feito de capar os porcos era debido a que a carne sabía mellor, seica aqueles porcos que non eran castrados a súa carne tiña un sabor a mexo é o cheiro desa carne era desagradable.

Esto era debido a que nas partes grasas e nas glándulas salivares os porcos acumulan androsterona, producida nos testiculos. Así muitos dos paisanos preferían engordar unha femia, porque a súa carne sabía mellor…

Meu pai tivo durante muitos anos unha granxa de porcos, él,seguindo a tradición, capaba todolos porquiños machos, sendo eu o seu axudante. Daquela tiña muitos clientes carniceiros, que dispoñían de posto de venta na Praza de Abastos de Pontevedra, cando viñan a mercarlle os porcos, todos eles querían que estivesen capados, si estaban sin capar non os querían.

Os carniceiros sempre lle decían que non querían a carne que supese a “bravío “.

Recordo pasar pola miña casa o capador, eran os anos sesenta e setenta, pasaba en cabalo e levaba un chifre ou asubío, o cal cada certo tempo é donde había casas, comenzaba a chifrar ou asubiar para que a xente supese que xa estaba o capador polo lugar, esto xa se perdeu, agora xa non asubían, nin veñen a cabalo, agora dan aviso co claxon da furgoneta, tanto o butanero como o que ven co pescado, é a veces, cada seis meses ou máis, pasa motorizado un descendente de aqueles paragüeiros tocando o chifre e anunciando que afila coitelos, pero como digo, de vez en cando.

Recordo que a época de castrar era entre os meses de febreiro a xuño como moito, cando o castrador viña polo lugar de Pidre e comezaba o seu aviso co chifre, os veciños da Rons xa o escoitabamos, o seu son indicábanos que era o castrador, tiña un son distinto ao paisano que arranxaba os paraguas, recordo de algún neno que se escondía cando viña o capador, dado que unha das formas que había daquela para asustar os máis pequenos, despois de facer unha trastada, era a de decirlle que cando viñera o capador ían facerlle o mismo que aos porcos…jajaja.

Na parroquia había varios veciños que tiñan habilidade suficiente para capar eles mismos, un de eses veciños era o señor José o da Rons, o muiñeiro, foi o que lle enseñou a meu pai a capar. O señor José tiña as súas tradicións e formas de facer a hora de capar, a máis curiosa era que para desinfectar a ferida que lle facía o porco, lavaba con viño tinto quente, e seica lle resultaba, nunca lle morreu ningún porco que pasou polas súas mans para capar.

Falando con varios veciños e veciñas sobre os seus recordos sobre este oficio, un deles recorda a un veciño da parroquia que facía a función de capador en varias casas, era o señor Lorenzo, O Mandila. Comenta este veciño que sendo pequerrecho na súa casa comprábanse todos os anos dous porquiños, ao cabo duns días chamaban O Mandila para que viñese a capalos.

O señor Lorenzo era un paisano de carácter tranquilo, as cousas facíaas pausadamente, os recordos sobre él son bos, aínda que quen me estivo contando este recordo dicíame que lle daban pena escoitar os gritos dos porquiños cando os capaba. Ségueme comentando que ao finalizar a faena a súa avóa ofrecíalle ao señor Lorenzo unha boa cunca de viño e un pouco de xamón, seguidamente sentábase á beira da palleira e coa súa forma pausada que tiña para todo, comezaba a falar do tema do día mentres comía e bebía sen présa ningunha.

Outro veciño que tamén realizaba este labor era do lugar de Meán, coñecido por todos como O Moreno. Tamén estaban os Cochón de Leborei.

Unha veciña ao preguntarlle polos capadores que viñan doutros lugares,recorda a varios, un deles de apelido Quintela, vivía na Cross. Despois viña un capador que tiña un gran porte, era alto e sempre levaba un chapeu de ala ancha, coñecíano como o Capador de Cuntis. Outro era un irmán de Agustin, o cuñado da Petela, non recorda o seu nome, pero si que sempre chegaba a parroquia en bicicleta.

A maioría dos capadores dispoñían de ferramentas para desarrollar o seu traballo, meu pai non precisaba delas, con unha folla de afeitar, unhas tesoiras, un coitelo e un bote de desinfectante era suficiente, eso sí, sempre co cuidado de que as ferramentas estivesen desinfectadas…

Moito antes de que houbese o spray morado que usaba meu pai, os que se dedicaban a este oficio tiñan as súas preferencias para desinfectar as partes cortadas, así o señor José facíao co viño, outros lles botaban auga con sal e había quen tiña un po branco, que se mercaba nas farmacias.

O paisano que desempeñaba o oficio de capador non era ben visto polos veterinarios, decían que non estaban aptos para levar a cabo esa función, mentras que os capadores comentaban que eran os veterinarios os que non tiñan idea de castrar. Estaban ben vistos polos paisanos, os veciños chamaban sempre os capadores, ata que pouco a pouco os veterinarios foronse facendo con éste traballo.

Hai que recoñocer que as formas en que tiñan de castrar eran un pouco salvaxe…pero para os que facían ese traballo era do máis normal, eu tamén o miraba así, mameino desde que nacín.

Normalmente o capador empregaba unha navalla adecuada para tal menester, xunto coa agulla e máis o fío para coser despois a ferida. Pero había algúns, dependendo a zona, que usaban o sistema do mazo. Segundo Sotelo Blanco, usaban ese sistema poñendo os xenitais do animal encima da temoncela ( pao longo que forma parte do carro) e golpealos cun mazo, desta maneira esmagaba o nervio. Tamén había a maneira de estrangular cos dedos o nervio, logo ataban os xenitais cunha corda para que fosen mirrando.

Cando era a época de capar os porcos que tiñamos na granxa pasabamos varios días capando, podiamos capar uns cincuenta ao día. A min tocábame suxeitar ao porco, tiña que coller coas miñas mans as dúas patas traseiras, mentres que as dianteiras metíaas entre as miñas pernas e cruzábaas. Era un momento onde tiña que usar toda a miña forza para suxeitalo de tal forma que non se movese, mentres o meu pai estaba listo, primeiro botaba alcohol nos xenitais, despois facía o corte e retiraba primeiro un testiculo e despois outro corte e retiraba o segundo testiculo, remataba a faena rociando co spray   especial para desinfectar, aínda parece que estou notando o cheiro que expulsaba ese desinfectante de cor morado. 

Nada máis terminar soltabámolo o porco,  en poucos días xa tiña as feridas cicatrizadas.

Ao ter unha granxa como a nosa, cunha media de 500 porcos todolos dias do ano, a castración tiña outras vantaxes, ao ter os porcos en cuadras onde habían machos e femias, castrandos prevíñase a reprodución non desexada, reducíase a agresividade e consecuentemente as feridas e as condutas de monta.

Daquela non tiñamos libros para estudar éste oficio, aprendin mirando, escoitando as explicacións de meu pai, despois practicando, o principio cos berros do meu pai decindome que así non rapas ! Fai coma che dixen ! 

Hoxe en día xa hai pouca xente que ten porco para criar, e quen ainda o ten, a hora de mercarlo xa lle ven capado, polo tanto xa non teñen que chamar o capador, ainda así, si necesitades unha man que o faga, as mañas non as perdin…

Nota: Fotografías de noticiascyl.