CERPONZÓNS NO CANCIONEIRO MUSICAL DE GALICIA (Parte 1ª é 2ª)

CERPONZÓNS NO CANCIONEIRO MUSICAL DE GALICIA (Parte 1ª)

Fai uns días unha veciña pasábame unha anotación relacionada co Cancionero musical de Galicia, unha recolleita realizada por Casto Sampedro y Folgar (1848/1937). Trátase dunha recopilación de música do folclore galego (letras e bailes), que contou coa axuda de destacados musicólogos da época, entre os que se atopaban Ramón Arana, Víctor Said Armesto e Santiago Tafall.

Fai anos, pola época dos nosos avós e bisavós, tíñase costume de estar cantando mentres se realizaban as faenas do campo, tamén á noitiña, cando a xente reuníase nalgún lugar que tiñan para verse e comentar o día a día, por exemplo nun lugar de Pidre que se coñocía como a Praza da Estrela.

E cantábanse alalás,espadeladas, cantos de pandeiro, cantos de cego, cantos de canteiros… é romances como os que imos ver.
RECOLLEMOS DO CANCIONEIRO DOUS ROMANCES QUE SON OS QUE TEÑEN RELACIÓN COA PARROQUIA, O PRIMEIRO E UN ROMANCE NOVELESCO DE ASUNTO PENINSULAR.

TÍTULO : O SEITOR (Doña Inés y el Segador)

RECITADO Y CANTADO POR : Florentina Casás (Labradora, contaba 18 anos)(Cerponzóns) (Tamén era modista, según me dixo a compañeira de directiva da Asc. de Veciños, Ángeles T., dado que Florentina era a súa bisavoa).

ANO: 1905

Miña nai mandoume á fonte, á fonte do salgueiriño, ¡ay! á fonte do salgueiriño, mandoume lava-la ola

con fror de romeu frorido , ¡ay! con fror de romeu frorido.


O emperador de Roma, ten unha filla bastarda ,¡ay! ten unha filla bastarda; condes, duques a pretenden,

caballeros d’a alta fama; pero ela como era rica, a todo-los desdeñaba, ¡ay! a todo-los desdeñaba.


Unha mañán madrugou , e asomuos’a unha ventana, ¡ay! asomous’a unha ventana, a peitear seu pelo d’ouro

a lavar su linda cara, ¡ay! a lavar su linda cara.

Vira andar tres seitorcillos, segando’n unha seara…

Esto é parte do romance que recita é canta a nosa veciña Florentina Casás, conta con máis de cen versións que están recompiladas en rexións da península ibérica, incluíndo Portugal, ademáis en Canarias, Hispanoamérica e na tradición sefardí.

Atopamos nun blog da asociación de amigos da gaita galega de Estremadura unhas cantas explicacións sobre este romance :

A primeira versión di que o romance trata de unha dama bastarda que despreza os seus pretendientes nobres, asómase a unha fiestra é ve a tres segadores, quedando namorada dun deles, que nalgunhas versións vai ricamente ataviado. Pídelle á súa criada que mande chamar ao segador. Ela insinúaselle e, aínda que nun principio el négase, ao final accede aos seus desexos a cambio dunha suculenta paga.
Hai versións donde a dama, que está encerrada nun convento en contra da súa vontade, asómase á fiestra da súa celda, desde onde se dirixe directamente ao segador. Unha vez o segador cumpriu o seu traballo, a muller ofrécelle unha gran suma de diñeiro envolvida nun rico pano de holanda e pídelle que volva ao día seguinte. Con todo, esa mesma mañá as campás repican pola morte do segador, que faleceu extenuado.
Noutras versións, o pai da dama sorpréndeos na cama, polo que o segador vese obrigado a fuxir pola fiestra. A dama arróxalle o diñeiro envolto nun pano.

Escollín unha das versións con diversas connotaciones eróticas, en que se basea o romance para comparar o que recitaba é cantaba Florentina :

 LA BASTARDA :

El Emperador de Roma tiene una hija bastarda.
La quiere meter a monja y ella quiere ser casada.
La traen condes y marqueses y ninguno le agradaba.
La ha encerrado en su palacio por tenerla resguardada.

Con los calores que hacían se asomaba a la ventana.
Ha visto tres segadores que venían de sus casas.
Uno de los segadores gasta ropa muy profana.
Gasta dediles de oro y el entrepecho de Holanda,
la manija de metal y la hoz de rica plata.

La bastarda, que lo vio, del segador se prendaba
 y le ha mandado llamar con una de sus criadas:
-Diga usted, buen segador, que lo llama a usted mi ama.
El segador, obediente, se fue tras de la criada:

-¿Qué me quiere usted, señora, que tan de prisa me llama?
-Diga usted, buen segador, ¿puede segar mi senara?
-Esa senara, señora, ¿dónde la tiene sembrada?
-No está en cerro ni está en bajo ni en callejón ni en cañada,
que está entre dos columnas que la sostiene mi alma.
-Esa senara, señora, no es para mí el segarla,
es para duques o marqueses de los más ricos de España.
-Siégala, buen segador, que yo te daré la paga.

A la una de la noche a echado mano a segarla.
-Diga usted, buen segador, ¿qué tal vamos de senara?
-Ya llevo siete gaviyas y ahora voy con la manada.
El padre, que esto escuchó: -¿Con quién habla esta muchacha?
-Padre, usted estará soñando, yo hablo con mi criada.

El segador, al oir esto, se ha tirado de la cama.
Como ignoraba los pasos, daba vueltas por la sala.
-Oiga usted, buen segador, que se va usted sin la paga.
La he dado dos mil doblones en un pañuelo de Holanda
que valía más el pañuelo que el dinero que llevaba.

-Oiga usted, buen segador, vuelva por ahí mañana.
Sí, señora, volveré, pero serán las espaldas.

Y al otro día, de mañana, por el segador doblaban…
Nota : Información extraída no Museo de Pontevedra, Asc. Amigos Gaita Gallega Extremadura.

Recomendable :

http://xn--revistadefilologiaespaola-uoc.revistas.csic.es/index.php/rfe/article/download/1274/1564/1559

CERPONZÓNS NO CANCIONEIRO MUSICAL DE GALICIA (Parte 2ª)

O SEGUNDO ROMANCE QUE ENCONTRAMOS NO CANCIONEIRO TRATA DE UN ROMANCE RELIGIOSO.

(Éste romance tamén foi recollido por Casto Sampedro).

TÍTULO: MARCELINO

RECITADO Y CANTADO POR : Florentina Casás (Labradora, 18 anos, Cerponzóns).(Tamén era modista, según me dixo a compañeira de directiva da Asc. de Veciños, Ángeles T., dado que Florentina era a súa bisavoa).

ANO: 1905

Embarcóse Marcelino, día de Nuestra Señora, pensando de navegar

el día y la noche toda. Se armó una grande tormenta, en el canal de Lisboa,

lloraban los marineros, lloraba la gente toda. No lloraba Marcelino

porque era noble persona. Cogiendo un libro en las manos, clamaba a Nuestra Señora :

-¡Virgen del Puerto, valedme, valedme, Reina y Señora !

Respondióle el enemigo, del otro lado del mar :

-¿Tú qué me das, Marcelino ? yo te libraré del mal 

-Yo te daré mis navíos, cargaditos de oro y plata.

-No te quiero tus navíos, ni tu oro ni tu plata , quiero que cuando te mueras

a mí me entregues el alma.

……………………………………….]
Versións en catalán, portugués, bosnio.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s