SCOUTS EN CERPONZÓNS

Entre os anos 1976/1983 aproximadamente tivemos uns veciños especiais na parroquia, eran un grupo de 125 nenos e nenas cos seus monitores correspondentes e o pai Clemente ao fronte.

Formaban un movemento xuvenil no cal baseábase en aprender por exemplo o respeto, a axuda e a solidariedade, coñecíanse polos Boys Scouts

Para levar acabo isto baseábanse nun método, coñecido por Método Scout, un sistema de auto educación progresiva, a metodoloxía scout baséase na educación en valores e no compromiso con estes.

En resumo, unha filosofía de vida na que se ensina o respecto pola natureza, a tolerancia, a igualdade, o compañerismo, a actividade física e a capacidade de superar adversidades e incomodidades.

Dependendo o país hai organizacións que desenvolven as súas propias bases e directrices, iso si, sempre respetando as regras xerais do escultismo, así que hai organizacións que promoven entre os seus membros o crecemento espiritual e o cumprimento das súas respectivas confesións, no noso caso, os nosos veciños Scouts eran católicos e estudaban no Colexio Sagrado Corazón.

Aquel numeroso grupo de scouts estiveron máis de sete anos visitando e convivindo na nosa parroquia, chegaban no trole ata Alba e despois ían andando en formación ata o que hoxe coñecemos como Casa do Pobo, son muitos os veciños os que os recordan pasar por diante dás suas casas.

O grupo estaba formado en tres subgrupos: un composto por aqueles compoñentes que tiñan entre 8 e 12 anos, o seguinte entre os de 12 a 16 e o terceiro eran de 16 anos en diante.

Acompañando a estes tres grupos uns 8 monitores, co Pai Clemente, fundador do grupo Scout de Pontevedra e relixioso do Colexio Sagrado Corazón,

Excepto o mes de Agosto, chegaban todos os sábados dos demais meses do ano, pasaban todo o día na parroquia, pero ademais unha vez ao mes quedábanse a durmir de sábado a domingo, acudindo ese domingo á misa da parroquia, algunhas veces oficiadas polo cura que os acompañaba.

Ao chegar o mes de Xullo quedábanse en Cerponzóns quince días seguidos de acampada, ao finalizar eses días remataban a súa estancia cunha gran comida, acudindo todos os pais dos scouts, nunca Cerponzóns nos mil anos de existencia tivo tantos médicos, avogados, empresarios etc. xuntos. Ata o presidente da diputación e o Alcalde de Pontevedra estaban presentes, pois os seus fillos tamén eran Scouts.

Os primeiros tempos foron de moito traballo, atopáronse cunha casa completamente en ruínas. O seu primeiro adestramento foi a albañilería, especialidade que podían escoller os nenos, eles foron capaces de levantar os muros e tellaron dous habitáculos.

Integráronse moi ben coa xente da parroquia, participaban en moitas ocasións naquilo que podían acudir.

Os Scouts tiñan un grupo de gaitas denominado RIAS BAJAS, o cal adoitaba percorrer varios lugares da parroquia os días de festa.

O PAI CLEMENTE

Clemente Álvarez (14/07/37/ – 28/09/21).

Pai Clemente Álvarez

Este relixioso do Colexio Sagrado Corazón de Jesús de Pontevedra, foi o fundador dos Scouts de Pontevedra (grupo 286)

Actualmente atopábase en misións en Guatemala desde os anos 90 onde exercía a súa auténtica vocación polos máis desfavorecidos.

Comezou a súa etapa de escultismo nos baixos do colexio, pouco despois nas gradas do pabellón, pasando despois á rehabilitación da coñecida hoxe en día por Casa do Pobo de Cerponzóns, para terminar nun local situado en Moraña.

Son moitos ex alumnos que gardan un grato recordo do Pai Clemente, os campamentos de verán, as acampadas de fin de semana, as celebracións de San Jorge, as expedicións aos Picos, a Pirineos…

A súa dedicación era coordinar o ensino primario, ademais daba clases de pretecnoloxía.

Continuará

COSME DE MÉDECIS PASOU POR CERPONZÓNS.

COSME DE MÉDICIS PASOU POR CERPONZÓNS.
O matrimonio formado por Vittoria della Rovere e Ferdinando II, foi unha rica e poderosa familia italiana, o seu fillo Cosme entre o 25 de Setembro de 1668 e 19 de marzo de 1669, realizou unha viaxe por España e Portugal, naqueles momentos facíao como o herdeiro do Gran Ducado de Toscana.

Aínda que desde moi novo, Cosme foi unha persoa solitaria, na súa viaxe acompañárono o principio un total de 27 membros, aumentando ata 39.

No seu séquito había médicos, sacerdote, mordomo, secretarios, cortesáns…

Cosme foi inculcado pola súa nai baixo unha educación relixiosa, foi de tal xeito que desenvolveu un carácter completamente beato, chegando a pasar a maioría das horas do día á oración e a peregrinar.

A finalidade da viaxe por España e Portugal era a de visitar a tumba do Apóstolo Santiago, acompáñalle un séquito de persoas, entre eles o seu amigo e compañeiro da infancia o marqués Corsini, persoa culta e Conselleiro de Estado. Así mesmo Giovan Battista Gornia, autor dun diario da viaxe e médico do Principe, Magalotti, cronista da viaxe é o pintor de acuarelas e debuxos que plasmou a viaxe (o fotógrafo oficial) Pier María Baldi, os seus debuxos realizados polas principais cidades por onde pasaron consérvanse na Biblioteca Medicea Laurenziana, en Florença.

Unha carroza e varios cabalos foi o medio de transporte que utilizou, para iso tiña na comitiva axudas de cámara, lacayos, cocheros, caballerizos, mozos de cuadra etc.

Adoitaba parar a descansar e pernoctar nas propiedades eclesiásticas, os monxes e o clero dábanlles froitos dos seus hortos, a cambio o príncipe compensábaos con donativos.

Os escribientes do príncipe Cosme fan mención especial en todos os seus escritos á comida española, destacando os ricos carneiros de Toledo, os xamóns dun lugar de Andalucía (Rute), pero levando os mellores eloxios a comida galega.
Falaban que o río Miño era dunha gran abundancia en peixe, o salmón, o sáibao ( moi parecido ao salmón, pero máis pequeno), na desembocadura do río os rodaballos eran enormes, os lenguados moito máis sabrosos que os de Portugal, as ostras etc. e por suposto, de beber destacaban o viño branco co seu sabor exquisito.

Unha das comidas que máis resaltaron foi a que o bispo de Tui ofreceulles, foi a base de confituras e peixe, foi tal a cantidade que quedaron abraíados.

Un dos seus escribientes, Filippo Corsini, que ía na comitiva do duque Cosme de Medicis en peregrinación a Santiago en 1669, tomaba nota de todo, tanto das comidas, como as paisaxes, os lugares…escribe referente á construción das casas, o seguinte : constrúense as casas de Galicia, baixas e construídas con tan grandes pedras que cunhas poucas se podería edificar unha muralla.

Á súa chegada a Pontevedra, o pintor Pier María Baldi, realiza o correspondente debuxo da cidade, en pouco tempo plasma o seguinte :

Atopei nun libro de efemérides que recolleu Modesto Rodríguez Figueiredo, un recordatorio relacionado co paso de Cosme de Médecis por Pontevedra, segundo él a acuarela que realiza Pier María Baldi é o máis antigo testemuño gráfico do conxunto urbano da cidade.

O debuxo é un aguatinta en sepia tomado desde casa situada á esquerda do antigo camiño vello a Santiago, o que hoxe se coñece polo “da Santiña“, alén do río.

A panorámica abarca desde o Castro Mourente aos Montes da Caeira

Mentres, Corsini describe Pontevedra rodeada dunha gran muralla, conta naquel momento con 500 casas, e fala dos seus habitantes como máis cultos que os do resto de Galicia.

O séquito do príncipe segue o seu peregrinaxe, camiño de Santiago, antes pasan por varias parroquias, entre elas Cerponzóns, a súa próxima parada sería Caldas de Reis.

HOMENAXE O TAMBORILEIRO DE AIRES D’A TERRA.

O 30 de Maio do 2021, as 19:30 horas, tivo lugar unha homenaxe en recordo ao Tamborileiro Manuel Castro, veciño que foi da Parroquia de Cerponzóns, membro do grupo Aires d’a Terra (1883/1914).
Consistiu en un Concerto de Música Tradicional a cargo do grupo Os D’algures, unha conferencia a cargo de Juan José Esperon é unha mostra de traxes a cargo do grupo Sete Espadelas.

Comenzou o acto o grupo Os D’algures interpretando a MUIÑEIRA DE POÍO, unha peza coa que o famoso gaiteiro Manuel Villanueva, mestre de Perfecto Feijoo, gañou o concurso de gaitas en Pontevedra no ano 1886.

D. Perfecto Feijoo relataba unha simpática anécdota: Cando sentía que xa comezaba a dominar o instrumento, preguntoulle o seu mestre se o vía capacitado para tocar en público, ao que o bo gaiteiro lle respondeu :

UNS SABEN O QUE TOCAN E OUTROS TOCAN O QUE SABEN.

Escoitamos tamén dúas pezas do repertorio de “Aires d’a Terra”, unha ALBORADA DE PONTEVEDRA é unha FOLIADA das tantas que recolleu D. Perfecto nas romerías é tabernas da bisbarra. Con elas adoitaba o grupo comenzar as súas actuacións.

Para rematar, os D’algures tocaron dúas pezas que non podían faltar nos festexos do Corpus pontevedrés é que adoitaba interpretar outro dos gaiteiros de referencia para Perfecto Feijoo; XAN TILVE, o gaiteiro de Campañó.

Tratouse de unha tonada que acompañaba aos xigantes e o pasacorredoiras co que se retiraban os santos tra-la procesión.

A conferencia relacionada con Manuel Castro, correu a cargo do secretario da Asc de Veciños O Chedeiro de Cerponzóns, J.J. Esperón, donde comentou a creación do grupo Aires d’a Terra, os seus compoñentes, anécdotas etc., falando tamén do motivo polo cual se sabía que Manuel Castro era veciño da parroquia.

Debido a que Castelao formou parte do grupo, entre os anos 1912/13, tivo contacto cos membros de aquel entonces, entre eles Manuel, anos máis tarde no libro Sempre en Galiza, Castelao comenta unha anécdota donde fala de Manuel Castro, o Tamborileiro de Cerponzóns.

Para finalizar o acto unha mostra do vestiario empregado polo grupo de Perfecto Feijoo, Aires D’a Terra , a cargo do grupo Sete Espadelas, un compoñente do grupo explicou todo o relacionado coa vestimenta das mulleres e dos homes que pudo recoller Perfecto Feijoo pola bisbarra de Pontevedra.

O integrante do grupo Sete Espadelas foi expoñendo o traballo que realizou naqueles anos Perfecto Feijoo en busca de como vestía a xente das aldeas, tanto a roupa de diario, a de roupa de ir a misa ou a algún acontecemento é a roupa de gala.

Foi desgranando, coa colaboración das compañeiras e compañeiro de grupo, como estaban confeccionados os traxes, xunto cos adornos.

Confeccionados con hilados de lino e lá, sinalando os nomes correspondentes segundo o tecido en que se realizasen : picote, sanel, nazcote, estopa, lenzo de casa, baeta, estameña… falou dous texidos que chegaron doutros lares e culturas, veludos, merinos, panos de Béjar, sedas etc., tamén comentou os adornos que levan, os panos da cabeza con motivos árabes, as medallas de prata dourada…

Para rematar explicou as partes que conforman o traxe do home, a monteira, a camisa, o chaleco, a chaqueta, as cirolas, a faixa, as polainas…


O lugar onde se celebrou foi nos exteriores do Centro Social, o finalizar o acto, membros da Asc. de Veciños fixeron entrega de varios agasallos os veciños que acudiron o evento, agasallos doados pola Concellería de Promoción Económica que corre a cargo de Yoya Blanco.

O acto contou coa colaboración do Concello é da Deputacion de Pontevedra.

Organizou éste acto a Asc. de Veciños O Chedeiro de Cerponzóns.

MANUEL LÓPEZ ESPERÓN, MANOLO CAMPAÑÓ, 2ª parte

CONSELLO DE GUERRA CONTRA MANUEL LÓPEZ ESPERÓN.
O consello de guerra ordinario tivo lugar en Vigo o trinta de marzo de 1949 para xulgar a causa instruída polo procedemento sumarísimo polo suposto delito de actividades subversivas.
Resultando 1º. Que con motivo de las gestiones llevadas a cabo por Fuerzas de Orden Público y Policía de la vecina ciudad de Pontevedra, se consiguió la detención de un numeroso grupo de individuos que componían diversos Comités de tipo subversivo político, para derrocar el actual Régimen político español, siendo los principales encartados los procesados en estas actuaciones, MANUEL LOPEZ ESPERON [X,X,X…] los cuales formaban el Comité del Partido Comunista de la vecina Ciudad de Pontevedra con el cometido Intercomarcal entre esta población y varios pueblos de la provincia, realizándose por los procesados en cuestión activas gestiones de repartimiento de propaganda subversiva, así como distribución y cobro de sellos de cotización con que el partido comunista que representaban, trataba de recaudar fondos en metálico para ser entregados a los fasmiliares de los presos políticos, ostentándose por el procesado LOPEZ ESPERON, en el Comité mencionado, el cargo de Secretario de Agitación y Propaganda y los Secretariados de organización, finanzas y otros cometidos por el resto de los procesados.

[…]

Resultando 8º. Que por los defensores de los procesados se estimó que por parte de sus patrocinados no se había cometido el delito imputado por el Sr Fiscal, por falta de elementos de juicio para encontrarlos suficientemente acreditados, o bien por no encajar de lleno en la tipificación […] invocándose por los mismos la libre absolución de sus patrocinados o, en caso de que el Tribunal estimase la existencia del delito calificado, se impusiesen penas inferiores a las peticiones por el Fiscal, o en su grado mínimo.

[…]

Considerando 1º. Que los hechos que el Consejo estime como probados son constitutivos de un delito equiparado al de rebelión militar del Artículo primero, apartado segundo de la Ley de dos de marzo de 1943 en relación con los artículos 286 y 291 del Código de Justicia Militar.

[…]

El Consejo FALLA: Que debemos condenar y condenamos al procesado MANUEL LOPEZ ESPERON, como autor del delito que se deja enunciado en el considerando 1º, a la pena de DOCE AÑOS DE PRISION MAYOR con los accesorios de suspensión de todo cargo público, profesión u oficio y derecho de sufragio durante el tiempo de la condena. […]

CARTA DIRIXIDA AO CAPITÁN XERAL DA 8ª REXIÓN MILITAR, RECLAMANDO AS SÚAS PERTENENCIAS :

EXCMO.SR :

Manuel López Esperón, natural de Campañó, vecino de Campañó, 20 años de edad, soltero, profesión mecánico y en la actualidad cumpliendo condena de 12 años de Prisión mayor impuesta por consejo de Guerra Ordinario celebrado en esta Plaza el día 30 de Marzo último en comisión nº 259/48 instruida por el Juzgado Militar nº 2 de Vigo, por actividades subversivas, a V. E. con el mayor respeto y subordinación expone:
Que al ser detenido e ingresado en la Comisaría de Policía de Vigo, le han sido retirados y más tarde depositados en el Juzgado Militar nº 2, en donde se encuentran en la actualidad los objetos siguientes : una chaqueta, una pluma estilográfica, unas gafas y un reloj de pulsera, todos ellos de su propiedad, y como las manifestaciones hechas por el Sr. Juez son de que no podrán ser devueltos mientras no lo ordene esa Superiodidad, es por la que a V. E. con todo respeto y humildad suplica muy encarecidamente, se digne ordenar (si procede) le sean entregados los anteriormente citados objetos.

Es favor que no duda alcanzar de V. E. cuya vida, guarde Dios muchos años.
Vigo a 17 de Mayo de 1949

 Firma………..
Excmo. Sr. Capitán General de la 8ª Región Militar.

Manolo non recibiu as súas cousas, contestáronlle que esas pertenencias conseguiunas con diñeiro procedente de actos ilegais. Un tempo máis tarde os obxectos propiedade de Manolo chegaron a ser poxados, fíxose con eles un home que non teño referencias de quen puido ser, este, sabendo a quen pertencía entregoullos a un veciño de Raxó que coñecía a Manolo, conforme puido foillos a levar a él.

Ao longo destes días sigo recibindo comentarios sobre o acontecido naqueles anos a Manolo e aos seus compañeiros. En moitos comentarios a miña sorpresa foi maiúscula, pois eran comentarios de coñecidos meus, que non sabiamos que nos unía unha relación entre o meu curmán Manuel e os seus parientes.

Unha curmá que vive en Bos Aires escribiume o seguinte :

Juan.

Cuantos recuerdos de los relatos de mi madre vienen a mi memoria

Me decía que, muy jovencita, había pasado una temporada en casa de su abuelo Domingos y sentía mucha tristeza por la muerte de su tía Teresa, madre de Manolo, había fallecido por un cancer de pecho siendo aún muy joven. Y en esos relatos aparecía el nombre de Manolo como motivo de preocupación para nuestro abuelo Ramiro que iba a visitarlo a una cárcel de Vigo

Tendría yo unos diez u once años cuando fallece nuestro bisabuelo Domingos ,1957/1958, no sé precisar el año exactamente

Vivíamos en Villagarcia y mi madre me llevó al velatorio que se hizo en la casa del bisabuelo. Me conmovió muchísimo la tristeza de nuestro abuelo por la muerde de su padre

En cuanto a Manolo, informándome a través de tu nota, todo mi respeto y admiración

Me hubiese gustado conocerlo

Lo has hecho tú y, generosamente transmites aspectos de los valores que él ha sabido cultivar

Donde quiera que esté Manolo sentirá que nada ha sido en vano.

-0-0-0-0

Fernando comentábame que  Manolo López era gran amigo do seu pai, Jesus Carrera Barreiro, represaliado como él, emocionouse cando viu unha foto do grupo de galegos no penal do Dueso, nela está o seu pai, non sabía desa fotografía.

-0-0-0-0-

Mª José díxome que estivera lendo o relato sobre “Manolillo“, na súa casa chamábano así, foi o compañeiro do seu pai e da mesma célula, entraron esposados xuntos na carcel. Ela dime que foron en total 76 os que caeron, saíron do Dueso de milagre. O Dueso era coñecido tamén como La Isla del Diablo, alí había uns 5.000 presos políticos.

Recordo a Manolo desde que nacín, sempre o vía na miña casa, eran moi amigos, teño muitos recordos, muitos…

O último que recordo de Manolo é que non andaba moi ben dos xeonllos e tiña pendente unha operación, normalmente víao tomando o seu café e lendo a prensa ás tres da tarde nunha cafetería que hai cerca do hospital, un día deixei de velo e máis tarde souben que estaba nunha residencia.

Polo meu pai puiden saber moitas cousas daquela época, pasárono moi mal, pasaron muitísima fame e todos os días morrían moitos homes.

Aínda por encima, de non estar alimentados, estaban obrigados a realizar traballos forzosos na Brigadilla de Explanación. Caían como moscas.

Foi horroroso, un día que podamos vémonos e cóntoche máis.

Vin o vídeo que me envías onde sae Juan José Guirao e diríxese aos amigos e familiares de Manolillo, recordo que cando morreu Jesus Carrera, falou Guirao, o meu pai  Fernando Frías López de la Osa e Manolillo, Jesus foi compañeiro deles dous na prisión.

JUAN JOSÉ GUIRADO :

Entraba el año y salía del tiempo Manuel López Esperón. Ayer mismo lo despedía en su aldea un pequeño grupo de familiares, vecinos y amigos. La pandemia que nos aísla impidió acercarse a los camaradas que le habrían rendido el homenaje que siempre mereció y al que nunca aspiró. Muy pocos pudimos estar presentes, muchos más habrían querido estar.
Manolo entendió bien lo poco que valen los aplausos y los homenajes. De ellos solo importa el amor sincero de quienes tienen motivos para rendirlos. Por eso no asistió siquiera al que se rindió a los veteranos del Partido, hace ya años, en Santiago.

Para una publicación que se hizo entonces le pedí algunos datos biográficos. Me contó pocas cosas, y tomé unas notas que conservo. Su laconismo era el resultado de décadas de clandestinidad. Aprendió a callar, incluso sometido a torturas, y no un día, ni dos… El hábito de la reserva lo mantuvo toda la vida.

Solo en tres ocasiones le oí contar algo sobre sí mismo. La primera vez se sinceró, creo recordar que en una conversación de sobremesa, sin más presentes que él, mi compañera Soco y yo mismo. Las otras dos se vio en la obligación de hablar. Fue en el cafetín de la Alameda donde tomé las notas biográficas que me sirvieron para aquella reseña que no encuentro ahora. Más adelante, en el hotel Virgen del Camino en que vivía entonces, le presenté a Pepe Álvarez, el historiador imprescindible para conocer la historia de la represión en Pontevedra, a través de sus libros y del blog Pontevedra nos anos do medo. La charla, me comenta Pepe, fue fructífera, y los archivos consultados le confirmaron lo aportado por Manolo.

Desapareció del hotel y le perdí el rastro. Casi un siglo de vida y mucha experiencia. El ha sido el último de los veteranos, el más joven de ellos. Ya no queda nadie a quien preguntar directamente sobre aquellos años de plomo. Muchos de estos héroes de hierro han vivido un siglo o más, sobreponiéndose a los padecimientos sufridos. Sin duda la fuerza de las convicciones y la salud mental conscientemente cultivada en medio de la adversidad ayuda a mantenerse vivo.

Para conocer la calidad humana del personaje es muy interesante lo que cuenta sobre él Juan José Esperón, hoy mismo en Pontevedra Viva.

Encontré estas notas, creo que corresponden a lo hablado en el cafetín:

Manuel López Esperón (“Manolo Campañó”)

Algunos datos biográficos

Nace en julio de 1924.

Desde niño, durante la república, participa en la Sociedad de Agricultores, en la que eran influyentes el PCE y el PSOE.

Hizo estudios de magisterio.

La SdeA aportaba la visión de los jornaleros en las comisiones de resolución de conflictos.

Participó en las Juventudes Socialista y en la Juventudes Comunistas.

Recuerda cómo en 1936 tuvieron que quemar los libros de la Sociedad.

Sobre su parroquia (Campañó), considera que eran más progresistas algunos de los ricos (cita al padre del suegro de Mariano Rajoy) que la mayor parte de los más pobres.

Al final de la guerra, trabajo clandestino en la ciudad.

Punto de apoyo fue Julio Rey, padre del relojero Arturo Rey.

Unión de Intelectuales Libres.

Juventudes Republicanas.

Recuerda de entonces a Alejandro Gama.

Hacia el año 40 ingresa en el Partido.

Miembro primero del comité local, luego del comarcal, intercomarcal y provincial.

Recuerda que después entró al Partido Carlos Crespo Alfaya.

Secretario de agitación y propaganda y después secretario de organización.

Fue enlace con la guerrilla. Recuerda a Buzarra (?).

Hacia 1945 se trató de reorganizar la UGT.

Fue detenido en Vigo a primeros de junio de 1948, cuando estaba allí destinado para reorganizar el Partido.

También fueron detenidos Alfaya, Carrera, y de la JSU Gonzalo Velasco.

“Fuerzas Armadas de la República Española”.

Detenido en Vigo, estuvo en comisaría. Durante 21 días fue interrogado y torturado.

Entonces llevaba una larga melena y barba. Y empezaron colgándolo de una puerta por el pelo.

Sospecha que finalmente el interrogatorio continuó bajo los efectos de alguna droga.

Los interrogatorios eran supervisados por la guardia civil.

El mejor truco para no contestar era el retraso en las respuestas y tratar de olvidar.

Burlas: lo llamaban “Segundo Cristo” y “Segundo Francisco de Asís”.

Le hicieron la ficha y le cortaron el pelo y la barba.

Todo esto duró más de 40 días.

Pasó a la cárcel incomunicado, pero eso supuso para él un gran alivio, fue el día más feliz el de ir a la cárcel con todos los otros. En una hora la brigadilla lo llevó a La Parda.

Porque había rivalidad entre la policía y la guardia civil.

De la cárcel, tras el proceso, no se podía sacar a nadie para llevarlo a una comisaría o a un cuartelillo.

Consejo de guerra y condena a 12 años.

A Crespo Alfaya y Carrera los condenaron a 10 años. A otros a 8, 6, 4, 2, y alguno salió absuelto.

Los de menos de cuatro años de condena quedaron en Pontevedra, y a los otros los trasladaron al penal del Dueso.

Se redimían penas por el trabajo, en talleres mecánicos, de carpintería, y en otros oficios, ganadería, explanación de tierras, jardines…

Él redimió dos o tres años por dar clases en la escuela y por oficios varios. Aquí recuerda a Fraga, relojero de  Marín.

Permaneció en prisión hasta agosto de 1952, beneficiado por dos indultos.

Quedó en libertad vigilada. La guardia civil pretendía que en 20 o 25 días se le expulsara de España.

Lo detenían por sistema en otras ocasiones, como hicieron durante la visita de Eisenhower a Franco.

Continuó su actividad en el Partido. Recuerda la visita de Antonio Núñez Balsera. Estableció contacto con Manolo Domínguez, Fortes, Brieva (?).

Asistió al V congreso del PCE. Ayudado por un matrimonio francés, cruzó la frontera por Irún.

Fue un largo viaje con etapas de distracción: Limoges, París, donde permaneció 15 días, Niza, Cannes, San Remo, Génova (Milán) Udine…

En Italia estuvo alojado en casa de Giancarlo Pajetta (no anoté bien si fue a la vuelta).

Pasó a Austria campo a través. Tomó un tren a Viena y de allí, en avión, fue a Praga.

Relata varias anécdotas sobre su viaje y sobre el congreso.

Informes de Santiago Álvarez, Moncho de Ferradás, Barreiro…

Vuelve por Venecia, París, Barcelona, Zaragoza, Madrid, a Pontevedra, donde ya lo esperaba la policía.

Otra detención. Justifico que había pasado dos o tres meses en Madrid, Zaragoza, Barcelona. Aun así, pasó 28 días en La Parda.

No recuerda si antes o después estuvo con Antonio Núñez. Luego estuvo con Manolo Barros.

(En algún momento habló de Stalin, los campos de concentración…)

Información sobre o penal de El Dueso :

Fai clic para acceder a 496707.pdf

http://todoslosrostros.blogspot.com/2008/07/slo-en-el-dueso-cantabria-ms-de-1000.html

NICOLA ALBANI, UN PEREGRINO AVENTUREIRO.

En estos días celebrasen  277 anos que pasou por Cerponzóns un dos peregrinos mais coñecidos da historia das peregrinacions xacobeas, Nicola Albani.

Sirviente e secretario de nobres e prelados (Melfi, Italia 1714-?). Peregrina a Santiago en 1743 e 1745. Este animoso italiano, natural da cidade de Melfi, a uns 100 km ao sudoeste de Nápoles, é autor do máis amplo e revelador relato da literatura odepórica xacobea do século XVIII coñecido ata agora. Trátase da Veridica istoria ou´sia Viaggio dá Napoli à San Giacomo dei Galicia -Viaxe de Nápoles a Santiago de Galicia– un manuscrito, no que Albani, metade devoto e sinceiro peregrino, metade aventureiro e pícaro necesitado, narra a súa experiencia peregrinatoria e vital, camiño de Santiago, por Italia, Francia, España e Portugal. Albani parte de Nápoles a principios de xuño do ano 1743, pasa por Roma, onde obtén do Vaticano un pasaporte para o seu peregrinación, e chega a Santiago en novembro dese ano, tras deterse, de camiño, en numerosas cidades e santuarios italianos, franceses e españois. Desde Compostela, continúa a súa viaxe polo Camiño Portugués cara a Lisboa. Volve desde esta cidade á urbe santiaguesa en xaneiro de 1745 para gañar o xubileo -foi ano santo- regresando uns días despois á capital portuguesa desde cuxo porto embarcou para Italia a finais de xuño. 

Moitos peregrinos foron anotando as súas vivencias ao longo do Camiño, son textos de valor incalculable para entender o alcance e o sentido da peregrinación xacobea, os de Nicola Albani son uns deles…

O manuscrito de Albani, dividido en dous tomos, ten máis de 600 páxinas e complétase con varias ilustracións alusivas á viaxe. Escrito con sencillez e gran sentido práctico, resulta imprescindible para entender a continuidade da peregrinación xacobea no século XVIII, malia a súa prolongada crise, xurdida coa expansión europea da Reforma protestante, entre outros poderosos condicionantes aos que o italiano é alleo. Destaca a detallada e emocionada narración que realiza de Santiago durante a súa primeira estancia (1743), resaltando a notable afluencia de devotos de distintas nacionalidades que descobre na cidade e a descrición da catedral e do seu ritual de peregrinos.

 

NICOLA ALBANI comentaba o rematar o libro que quería manifestar claramente algunhas advertencias, que sendo él  un solitario viandante, por si désese o caso de que algún viaxeiro quixésese acompañar coa guía do seu libro, dou unha serie de advertencias, que son as seguintes :

Primera advertencia que os puede dar vuestro viajero Nicola Albano es que ninguno se ponga en viaje tan largo sin ir acompañado de un buen compañero; pero compañero fiel de alma y corazón, de igual opinión, que la guía de un buen compañero ayuda de muchas maneras, y no encontrándolo del gusto del viandante, es mejor ponerse a hacer solo el viaje, porque sabéis el proverbio que dice “que mejor solo que mal acompañado”.

Segunda advertencia: que nadie se ponga en viaje en tiempo de peste o guerra, porque os pueden suceder en vuestro viaje muchas desgracias, como en efecto me sucedieron a mí. 

Tercera advertencia: que nadie se ponga en viaje si no goza de buena salud y fuerte complexión, y que esté acostumbrado a lo malo y a lo bueno, que si tiene poca salud o es de mala complexión no podrá seguir su iniciado viaje; y si no está acostumbrado a lo malo y a lo bueno, ciertamente se morirá por el camino. 

Cuarta advertencia: el viandante debe tener piernas fuertes, y no delicadas, para que pueda siempre con firmeza seguir su viaje, y no debe ser meticuloso en sus comidas, sino que pueda comer todo lo que encuentre, o que se le dé en su viaje, porque si busca delicadeza o limpieza, no lo encontrará ciertamente, y quizás morirá en el camino, o no le faltará cualquier enfermedad. 

Quinta advertencia es que ningún viandante camine por la noche, ni se vaya del lugar en que se encuentre antes de que sea de día por la mañana; y por el camino no se debe nunca acompañar de ninguna persona si no sabe que es buena persona, y que no puede hacerle daño, y teniéndolo que hacer por necesidad, hay que ir cada uno por su cuenta, y al llegar por la noche a alguna pensión u hospital o a cualquier otra casa, no hay que hacerse el gracioso ni charlar, que del dinero cuanto menos se hable, mejor, y monedas de oro o de plata no hay que sacarlas delante de la gente, sino hacer siempre creer que falta algo de vuestra cuenta, ni decir nunca el camino que pensáis hacer a la mañana siguiente, que os pueden suceder rnuchas desgracias, como me sucedieron a mí. 

Sexta advertencia: todos los que se pongan a hacer un viaje tan largo, y sobre todo aquellos que vayan con hábito de peregrino, que vayan a adquirir mérito a los lugares santos, necesitan el santo temor de Dios, que sin éste no se hace nada bueno; en segundo lugar, la persona debe ser hábil, astuta, maliciosa y fina de cerebro, para que no se deje burlar por nadie durante su viaje, y debe ser político, acomodándose siempre al uso del lugar, que si el viandante es importante, debe parecer pobre y si es pobre debe parecer rico, para que se le trate mejor, que si es bobo o papanatas en la conversación o en el trato no le irá bien, y no hay que decir nunca mal de las naciones, y si habla cualquier lengua extranjera será una gran ventaja para el viajero, para entender y hacerse entender; en tercer lugar, debe tener atrevimiento para pedir limosna y no ser vergonzoso, que de lo contrario se morirá de hambre; en cuarto lugar, debe tener buen estómago para soportar y sufrir todos los padecimientos al servicio de Dios, si quiere ser protegido en su viaje.

Nicola Albani tivo continuos problemas cos exércitos, co paso por bosques e montañas terribles e solitarias, cos temporais, co a fame, a sede e o mal durmir. Pasou muitas noites no campo que a cuberto. Comentaba que fora unha viaxe de gran padecimiento e cheo de desgrazas, que pudo morrer en mil lugares.Pero grazas á protección do que cualifica como o seu glorioso Santiago, chegou san e salvo.

Albani resolveu as súas necesidades básicas pedindo esmola, como moitos xacobitas do seu tempo. Consideraba, quizá seguindo a tradición medieval, que a caridade debia ser o principal sustento do peregrino, aforrou muito é de volta a Italia sufriu un ataque donde roubaronlle todo.

O manuscrito da viaxe de Albani, descuberto a principios dos anos oitenta do século XX, publicouse por primeira vez de xeito íntegra en 1993, en italiano e español. 

ESCOLLIN DOUS PERCANCES QUE TIVO NICOLA :

ACONTECEU EN PONTE DA LIMA :

Na seu peregrinaxe tivo un encontro cun facinoroso, provisto de espada, na zona de Ponte de Lima, ao que se enfrontou co seu bordón. Para entón, Nicola era xa un viaxeiro experto e sabía dos perigos do camiño, así que había rematado o seu bordón nun ferro puntiagudo que puidese servirlle en caso de necesidade, como así foi. Os dous homes, ladrón e peregrino, loitaron e, aínda que os dous saíron malparados, a peor parte foi para o bandido que quedou tendido no chan, quizáis morto.


O Miño cruzábase entón en barcas, sen gran dificultade, e entrábase na cidade fronteriza de Tui, onde o peregrino portugués seguía sentíndose como en casa:

A Galiza mai-lo Minho, sao dous amigos leais, bicados pelas mismas aguas, filhinhos dos mesmos pais.

Na verde Galiza, eu sinto-me irmao, na lingua, no abraço, no aperto de mao.

(Grupo Tertulia Guimarães)

ACONTECEU EN REDONDELA :

Cando Nicola chegou a Redondela, acercouse a un pequeno hospital de peregrinos no que se aloxou, e onde lle ocorreu certa aventura que el relatou con sencillez. Éste e un resumen do acontecido :

En cuanto el peregrino Nicola alcanzó Redondela, se dedicó, como hacía habitualmente, a pedir limosna; y la jornada le fue propicia pues recaudó bastante pan y muchos peces parecidos a sardinas. Por la noche se puso a asarlos en el refectorio del hospital, y como le sobraran y hubieran llegado mientras tanto dos peregrinas jóvenes, las invitó a comer de lo suyo. La velada fue distendida hasta que llegado un momento, las bromas fueron subiendo de nivel y, sin muchos rodeos, la más joven y más bella de las dos le manifestó su deseo de pasar la noche con él. Pero Nicola había hecho el inmenso sacrificio de caminar desde su Nápoles natal, con riesgo de su vida, para purificarse y santificarse, y no era cosa de echarlo todo a perder por culpa de una jovencita, así que se opuso en redondo. No obstante, como las bromas aumentaran, el italiano decidió abandonar la reunión y marcharse a la cama.

El día había sido duro, y nuestro italiano no tardó en dormirse. Mas, hete aquí que, en uno de sus movimientos, notó que alguien le acompañaba en la cama. Nicola se sobresaltó y, tras calmarse algo, se dio cuenta de que la hermosa joven estaba a su lado totalmente desnuda. Él la conminó, con voz queda, a que se marchara, pero la muchacha contestaba con sonrisas y bromas. Y Nicola temía que todas las indulgencias ganadas en Santiago con tanto trabajo se le esfumaran en un instante, y no sabía qué hacer, pues la peregrina seguía en sus trece. Tuvo entonces un arrebato napolitano y, sin pensárselo dos veces, llamó al ama, que vino con su hijo, y entre los dos molieron a palos a la ardiente peregrina.

O camiño portugués continuaba por Pontevedra, cidade de gran tradición de peregrinaxe e á que Albani dedica grandes eloxios, ao seu paso pola Vila fala da Virxe do Camiño, da Divina Peregrina…

Quizáis ao pasar por Cerponzóns, camiño de Caldas, ocorreulle algunha nova aventura a Nicola, xa que, non todo no camiño era santidade; recordemos senón as advertencias que xa o Códice Calixtino dedicaba a estes temas: o viño e as mulleres fan apostatar ao sabio.

Agrego unha nova anotación que fixo Rafael Sánchez Bargiela, administrador do grupo de Facebook Camino Portugués.Tui

Tal día como hoy, 24 de enero, pero hace justo 276 años, Nicola Albani, en su segunda peregrinación a Santiago de Compostela en 1745, ahora desde Lisboa, llegó a la ciudad de Tui en su camino a la tumba apostólica.

Su excepcional relato, recogido en su manuscrito Veridica istoria o´sia Viaggio da Napoli à San Giacomo di Galicia -Viaje de Nápoles a Santiago de Galicia, editado por Paulo Caucci aporta esta narración de su segundo paso por Tui:
En la mañana del 24 de enero seguí mi viaje. Sobre las diez de la noche salí del reino de Portugal y entré en el reino de Galicia, llegando ya de noche a la villa de Tui, a cuatro leguas del hospedaje de Lima, donde pasé la noche en un alojamiento no muy cuidado. En la maña siguiente fui a recoger mi limosna con la citada patente de San Francisco, recibiendo otras limosnas que pedí de viva voz la misma mañana. El día 25 seguí mi viaje y llegué por la tarde a Ponte Sampaio, a seis leguas de Tui, donde pasé la noche en un comodísimo hospedaje.
Recordar la figura de Albani es rememorar una de las principales figuras de la literatura odepórica relacionada con la peregrinación jacobea y que testomonia en sus relatos el papel histórico de Tui como la histórica puerta de entrada en Galicia de los caminos jacobeos portugueses.

Nota: Información extraída de Xacopedia, Enxebre orden da vieira é Diario de peregrinos.


MANUEL QUIROGA LOSADA, RAÍCES EN CERPONZÓNS.

LA CIUDAD  OLVIDÓ A QUIÉN FUE DUEÑO DEL MUNDO.

A cidade esqueceu a quen foi dono do mundo, así terminaba Manuel Jabois un artigo sobre Manuel Quiroga.Manuel Quiroga Losada (1892-1964) foi un pontevedrés que xunto a Sarasate, foron considerados os máis grandes violinistas da nosa historia.


Nace o 15 de Abril de 1892, na rúa dos Comercios, hoxe en día denominada Manuel Quiroga. Sendo moi neno xa se lle vía o seu virtuosismo, a súa familia pronto o enviou fóra de Pontevedra a estudar, primeiro a Madrid (en 1904 entrou no Real Conservatorio Superior de Música) e con 17 anos ingresou no Conservatorio de París, accedendo a un curso de estudos avanzados, recibindo alí a influencia de grandes violinistas. É en París, onde coñece e trata a outros importantes músicos como Manuel de Falla, Joaquín Turina ou Pablo Casals.

Un dos seus primeiros logros foi cando contaba 19 anos, gaña o primeiro premio do conservatorio, a súa carreira é meteórica, aos 22 anos estaba facendo carreira entre USA e Europa, os seus éxitos cada vez eran máis soados e por onde pasaba era aclamado, en toda a súa carreira como violinista, axudouse de diferentes violins: Amati, Guadagnini, Stradivarius, Guarnerius…

Ano tras ano ía percorrendo infinidade de países, Francia, Cuba, Arxentina, Uruguay, México…


Aos 46 anos, no mellor da súa carreira, cando logo dun concerto en Times Square, de volta ao seu hotel, un camión atropélao e dánalle gravemente o seu brazo dereito, a súa carreira vese truncada para o resto da súa vida, malia os seus innumerables esforzos por intentar recuperarse xa non puido tocar a nivel concertos, tendo que no resto da súa vida dedicarse á composición musical e pintar lenzos. Faleceu o 19 de Abril de 1961, tras moitos sufrimentos, onde o parkinson tamén lle fixo pegada.

A maioría das súas obras consérvanse no Museo de Pontevedra e foron publicadas en edición facsímil no volume VI de Cadernos de Música en Compostela.

No estreo do documental relacionado con Manuel Quiroga, o noso veciño, o compositor e intérprete Enrique Alvite, compúxolle este tema :

https://youtu.be/r5m5ChSbPV8

AS RAÍCES DE MANUEL QUIROGA LOSADA EN CERPONZÓNS.

A raíz de leer un artigo de Milagros Bará, publicado no Diario de Pontevedra (28/10/2015), donde comentaba o seguinte : El apellido Losada tiene raíces en la zona, de hecho mi familia tenía allí molinos que llegué a visitar en compañía de mi abuela Pilar Quiroga Losada, comenzamos a investigar a relación que podía haber co violinista.

HOXE FAI 100 ANOS DO FALECEMENTO DE PILAR LOSADA VÁZQUEZ, VECIÑA DE CERPONZÓNS.

Así que contactamos con Milagros, ela comentounos que Manuel era fillo de José Quiroga Hermida (coñecido comerciante de panos e tecidos) e de Pilar Losada Vázquez (natural de San Vicente de Cerponzones), tiveron cinco fillos : Carlos, que emigrou a Arxentina, foi un prestixioso radiólogo. José, emigrou tamén á Arxentina, converténdose nun gran empresario. Mentras que Emilio, foi arquitecto no Concello de Pontevedra. O máis famoso foi Manuel, o gran violinista e finalmente, a única muller dos cinco fillos, Pilar.

Pilar Losada Vázquez, nai de Manuel Quiroga.
Recordatorio do falecemento de Pilar Losada.

 

Parte da familia Quiroga Losada.
Foto de Zagala, Carlos, José, Manuel é o seu pai, ano 1896.
Pilar Quiroga Losada, a filla.

Vai camiño de cinco anos que fixen amizade con Carlos, sobriño de Manuel Quiroga, hoxe conta con 97 anos e seguimos tendo contacto. A súa gran ilusión é volver a Pontevedra.

Fai tempo atopei unha foto de Carlos nunha revista, fíxolle moita ilusión :

ARTIGO DE M. JABOIS : Quiroga ensayaba a oscuras. Se recogía en un cuarto a ciegas, levantaba el violín y estudiaba las partituras que tenía grabadas en la cabeza mientras deslizaba el arco interpretándolas. De la ventana abierta de su buhardilla en París brotaba una música ejecutada bellamente, y la gente que pasaba por la calle se paraba absorta, fija en aquel acontecimiento casi endiablado. Era Manolito Quiroga…

Una especie de mirlo

O día 13 de Xaneiro fará 15 anos que se inaugurou esta obra escultorica con Quiroga e un grupo de intelectuais galegos do S. XX , está situada na Praza de San José.

Chégame máis información en relación con Pilar Losada Vázquez :

Ao compartir a noticia da relación de Manuel Quiroga Losada coa nosa parroquia, comezaron a enviarme datos que confirman a noticia. Por unha banda coméntanme que Pilar Losada Vázquez tiña parentesco con dous curmáns, de nome Luciano e Conchita Losada e tamén con outra curmá que se chamaba Amalita Lastra Losada, veciños do lugar de Leborei, con as súas casas á beira unha da outra. Tamén nos indican que Conchita Losada foise a vivir a Madrid, ao distrito de Chamberí, na rúa Ríos Rosas, pero xunto co seu irmán Luciano, adoitaban pasar o verán na súa casa de Leborei.


Daquela era unha casa preciosa, cun enorme terreo, todo axardiñado, había palmeiras, un estanque, para os nenos e nenas era unha zona encantadora, (coméntame unha pariente da familia), ademáis Conchita e o seu irmán Luciano adornaban aquel paraxe con utensilios que prácticamente non eran coñecidos naqueles tempos pola xente do lugar, os familiares máis pequenos daquela época que vivían en Leborei, adoitaban pasar moitas horas naquel lugar, chamábanlles a atención aquelas hamacas que colocaban a inicios do verán e que trouxeran ex proceso de Madrid. Outra cousa que máis lle chamaba a atención era a moto que conducía Luciano, era enorme, parecía unha Harley, coméntame a veciña de Leborei e parente directa deles.

Amalita sempre viviu en Leborei, unha muller con semblante serio, pero moi boa persoa, vivía pegada á casa de Conchita (onde hoxe en día vive Manuela), estaba solteira, seguramente os máis maiores recordarédela con aquel ramo enorme de olivo que levaba o día de Ramos á Igrexa, facéndolle competencia a unha veciña que vivía moi preto súa e que tamén adoitaba levar unha enorme rama de olivo, acordádesvos? Jajajaja.

Casa de Amalita.

Os Losada antiguamente eran donos prácticamente de Leborei, era unha extensa zona do lugar, inclusive as súas propiedades chegaron a varios muiños situados no lugar da Balé (comentario de unha pariente de Manuel Quiroga, de nome Milagros Bará), onde seguramente algún destes antepasados fixeron casa neste lugar, sendo así que aínda hoxe en día habitan descendientes daqueles Losada en dito lugar da Balé. Tamén temos a outra veciña que tiña parentesco directo, unha veciña que tiña por nome Elena Losada Ucha, por certo, que tamén foi unha das parteiras que tivo a parroquia, o seu oficio seguramente foi debido a que o seu pai fose médico, un conocidísimo médico daquel entón, a xente maior recórdao encima do seu cabalo visitando as casas dos enfermos.

Temos datos que no S. XIX, unha xente con un apelido moi coñecido na parroquia, Osorio, sitúanse no lugar de Leborei e enlázanse con dous apelidos moi comúns por aquel entón : Os Losada e Os Ucha.
A relación de veciños co apelido Losada atopámola por exemplo no médico Francisco Losada Iglesias (ciruxán no ano 1842), casado con Josefa Capelo González Osorio, tendo oito fillos, teño os nomes de seis deles : Juan, José, Ángel, Jesusa, Pilar e Custodia. Por parte de Francisco Losada dicir que era natural de Allariz (Ourense), o seu pai tamén profesou o oficio de ciruxán. 

Un dos seus fillos, fora farmacéutico, Ángel Losada Capelo casouse con Amalia García, en 1875, tendo catro fillos entre os anos 1875 e 1882.
Outra das fillas, Pilar Losada Capelo, casouse con Placido Aldao Ucha, en 1869, e tiveron 7 fillos entre 1870 e 1883.

Tamén encontrei algun dato sobre outra das fillas, de nome Jesusa Losada Capelo, seica tivo unha filla, de nome Juana García Losada. 

Doutra banda, atopamos que Hermenegilda Losada García cásase en 1872 cun veciño de Carril, de nome José Lastra García, tendo entre 1899 e 1901 varios fillos, entre eles Amalita Lastra Losada.
En 1872, temos a un veciño de Campañó, Juan Losada Leiro que se casa con Rogelia Ucha Losada (parece ser que tiñan lazos familiares), entre 1891 e 1897, chegando a ter catro fillos.

Tambien quero recordar a Edelmira Barreiro Piedras, nai de Obdulia, que viviron no lugar de A Balé.

Obdulia estaba casada con José Losada, o cal era segundo primo de Conchita e Luciano. A nai de Obdulia ,Edelmira, foi durante moitos anos a criada de Conchita, encargábase do servizo da súa casa na época de verán. Unha boa cociñeira, onde daqueles tempos tiña que servir o almorzo, comida, merenda e cea, cousa que non era habitual nas nosas casas. Conchita e Luciano estaban encantados de como cociñaba Edelmira e non só eles, si non que todos os nenos que se achegaban a xogar aos xardíns da casa, estaban desexando que lles puxesen a merenda, aquelas rebanadas de pan con aceite estaban deliciosas !

Na familia de Conchita e Luciano, José Losada (veciño da Balé), era moi querido. Tal era así, que cando chegaban de Madrid, achegábanse a saudalo á súa casa. Coméntame un fillo de José, que recorda a un fillo e unha filla de Conchita, sobre o fillo dime que se chamaba Ángel  e chegou a ser piloto de aviación, chegando a pilotar avións de IBERIA, estando destinado en Zaragoza.Da filla  non recorda o seu nome, pero si acórdase que o seu oficio foi o de azafata de voo.

Tamén me comenta que Conchita, xunto o seu fillo Ángel, tiñan de afillada a unha filla de José, de nome Patricia, era tal o agarimo que lle tiña que cando fixo testamento deixoulle unha leira na Balé, situada á beira do muiño que teñen preto da vivenda de toda a vida.

Conchita sempre que chegaba de Madrid traíalle roupa a Patricia, era tal o agarimo que lle tiña que chegou a dicir ao pai de Patricia que quería levala con ela para Madrid, cousa que José nunca quixo.

Hai un recordo moi especial por parte dun dos netos de Edelmira, Conchita sempre lle ofrecía para comer na súa casa, pero Edelmira rehusaba a invitación, prefería levar a comida para os seus netos, sempre lle contestaba o mesmo : si non che importa levolle a comida para vos meus netiños, daquela era o agasallo que Edelmira facíalle aos seus netos, eran tempos difíciles.

E así, Edelmira gardaba aquela comida nun cestón de mimbre e poñíao na súa cabeza, baixaba por unha estreita congostra en dirección á súa casa, cruzaba unha pontella e despois pasaba polo muiño dos Fariña, uns metros máis costa arriba xa estaba a súa casa.

Seguirei buscando máis raíces que poidan ir aclarando os familiares directos co noso gran violinista Manuel Quiroga Losada.

Máis información que hai relacionada co apelido LOSADA : https://serpenties.blogspot.com/search?q=LOSADA

ARTIGO DE MILAGROS BARÁ :

https://www.diariodepontevedra.es/blog/milagros-bara/el-puente-de-cerponzons/20151028105627345060.html

FACEBOOK : https://www.facebook.com/ManuelQuirogaLosada/

MÁIS INFORMACIÓN SOBRE MANUEL QUIROGA :

https://es.m.wikipedia.org/wiki/Manuel_Quiroga_Losada

Nota : Fotografías extraídas de Revista Celtiga, Diario de Pontevedra, artículos de Milagros Bará.


AS TROPAS FRANCESAS PASARON POR CERPONZÓNS 

O PASO DAS TROPAS DE NAPOLEÓN POR CERPONZÓNS 

Foron só seis meses os que estiveron as tropas francesas en Galicia, o motivo deste pouco tempo era que ao ser unha rexión periférica non era estratéxicamente de interese para o emperador Napoleón.

O seu paso por esta rexión era dirixirse cara a Portugal, este país si que era un obxectivo primordial e así sufriu desde a nosa terra unha gran embestida.

É no mes de Xaneiro de 1809 cando os franceses diríxense dirección Portugal comandados polo Mariscal Soult ( Nicolas Jean de Dieu Soult (1769-1851), entraron por Astorga, de aí chegaron a Lugo o 9 de Xaneiro, despois dirixíronse a Santiago, Caldas e Pontevedra, era o 20 de Xaneiro cando pasaron por Cerponzóns, seguramente encontraron o Camiño Real no seu esplendor, dado que se rematou no 1804.

Foi neste día do patrón da cidade, cando os veciños de Cerponzóns viron pasar aos soldados da cabalería francesa, procedían de Caldas, a súa función era unha misión de observación.

Eran anos en que a Igrexa e os grandes señores tiñan o control das aldeas, pobos e vilas, foron os que encabezaron de facerlle frente as tropas inimigas, fai un tempo atopei unha referencia nun libro que falaba do Camiño dos Franceses o seu paso por Cerponzóns, poida que teña que ver co paso do Mariscal Soult e as súas tropas.

Que pasaría na nosa parroquia cando pasaron por ela os soldados de Soult ?

Cantos dos nosos veciños sufrirían saqueos ?

Sábese que en moitos libros parroquiales están cheos de testemuños de terror, de mulleres violadas, de homes destripados, casas incendiadas, esnaquizaban as viñas, os hórreos e os alpendres eran saqueados, as plantacions desfeitas…por onde pasaban as tropas francesas non deixaban nin un gran, ata se levaban as olas que utilizaban os nosos paisanos para facer a comida.

Eran miles de soldados os que acompañaban a Soult e tamén ao outro Mariscal, de nome Ney, moitos dos soldados estaban doentes,feridos, incapacitados…pero intentaban que ao seu paso a xente non se decatasen, para non dar síntomas de debilidade, aínda así eran muitísimos os que estaban sans, eran os que ían facendo unha horrorosa matanza e carnicería polos pobos e aldeas de Galicia o seu paso en dirección a Portugal, non é de estrañar que ao pasar polo noso Camiño Real, casa que houbese preto do camiño, casa que sufriría todas estas atrocidades.

Os escritos que fan referencia, como dixen antes, do paso das tropas francesas indícannos que foi o 20 de Xaneiro cando se viron por primeira vez aos franceses, foi unha partida de cabalería que procedía de Santiago, a súa  función era explorar o estado de Pontevedra, no mesmo día volven de novo para o punto de onde partiran.


Despois foi a principios de Febreiro cando pasa o Mariscal Soult con todas as súas tropas camiño de Portugal, ao chegar a Pontevedra deixa na vila unha forte guarnición composta por cabalería e infantería.

Con leste despregue aseguraba a súa comunicación cos outros lugares onde estaban situados os seus homes, Coruña, Santiago e Ferrol.

As guarnicions que quedaron en Pontevedra distribuíronse en columnas con tropas de cabalería e infantería, fóron ocupando todas as parroquias e pobos próximos. Situados nestes lugares obrigaban aos paisanos a que lles entregasen de todo, a gandería , os grans, forraxes… ata diñeiro, deixáronos sen nada.

O día 3 de Febreiro as tropas francesas instalaran un reximento  de dragons imperiales no convento de San Francisco, como se lle había morto un cabalo, decidiron facerlle unhas sacrílegas exequias no mesmo templo.

Para iso valéronse das imaxes que representaban a última cea e algunha outra máis do altar maior, esparciron  os refugallos do animal sobre elas. Para acompañar o festexo os gabachos habían saqueado a bodega dos monxes, cincuenta moyos de viño, outros tantos xamons, touciños e demais viandas que atoparon.

Non deixaban nada en pé, arrasaban por onde ían.

Encontro nun exemplar dedicado ás efemérides de pontevedra varias anotacións, entre elas unha do 15 de Febreiro onde os franceses envían desde Pontevedra uns cantos destacamentos, compostos cada un por vinte e cinco homes, a varias parroquias, a súa única misión era a de facer tropelías .

O 19 de Febreiro e unha data señalada, o convento estaba convertido nun hospital, debido ás guerrillas que viñan sufrindo os gabachos tiñan moitos efectivos malferidos, ademáis tamén trouxeran a peste con eles. Calcúlase que na horta do convento, situada entre as rúas que hoxe en día coñecemos por Aduana e Rúa do Naranxo, enterráronse uns oitocentos homes.

Os veciños estaban aterrorizados, metidos nas súas casas, pero chegou o momento en que decidiron pasar ao ataque, hai unha data sinalada, éste 19 de Febreiro, cando se arman e levántanse contra os franceses, na parroquia de S. Xurxo de Sacos estaban ocupando os franceses a casa do cura, alí comezan as guerrillas…

O método de loita de guerrillas foi mui eficaz, era unha fórmula mui efectiva para poder desgastar os franceses. Para levar a cabo esto constituíanse grupos de pouca xente, que coñocían mui ben o terreo que pisaban, así, hostigaban con rápidos golpes de man as tropas francesas, despois disolvíanse inmediatamente e desaparecían polos montes.

O día 20 son os franceses os que atacan, as guerrillas eran continuas, nos Baños de Cuntis, de Peñaflor i Coto de Amil os veciños por medio das campás e bocinas vanse agrupando e facéndolle a vida imposible aos homes de Soult.

Ese mesmo día en San Jorge de Sacos os paisanos pasan a coitelo aos franceses que estaban naquel lugar, sendo tirados ao río Lérez. En Tenorio e Borela, outro tanto do mesmo, só se salva un gabacho, pois pasou toda a noite nun palleiro, facendo o amor coa criada dun tal Juan Barros.

O 28 de Febreiro é un dos días con accións moi sanguentas, por unha banda os paisanos de Caldevergazo, Cotobade, Mourente, Marcón e Pontevedra, atacan na Porta de Trabancas, mentres que os veciños das parroquias que se atopan polo Camiño Real que leva a Santiago, xunto cos paisanos de Geve, Amil e Peñaflor, penetran pola Ponte do Burgo.

 Producese na ponte do Burgo un duro enfrontamento, onde os caudillos D. Jacobo Varela e D. Apolinar López estaban ao mando dun pequeno exército de homes, a maioría campesiños, por tres veces houbo ataques, onde o caudillo Varela cae mortalmente ferido na contenda, aproveitando dese feito, os franceses emprenden a súa saída da cidade e esténdense pola campiña, matando a todos os campesiños que foron atopando.

Plano de Pontesampaio

Tamén merece facer mención o que encontrei en outra Documentacion, foi o seguinte :

El 4 de Marzo pasó por Caldas un gran carruaje escoltado por 400 hombres de las tropas del mariscal Soult y dos partidas mandadas por el valiente Cadete Literario D. Benito Godoy y Araujo ( muerto después delante de Tuy) han hecho en el Puente-Varosa un terrible estrago al enemigo; a quien han muerto más de 30 hombres, y herido muchos. Todas estas ventajas eran nada para el Señor Brandaris, que deseaba otras de mayor consecuencia y se hubieran verificado si tuviese a sus ordenes 100 soldados de línea que las hiciesen respetar.


O día 7 de Marzo os franceses están tan asustados polos acontecementos,  deciden volver a Santiago en busca de reforzos. O 12 de Abril volven pasar pola nosa parroquia, esta vez veñen con tres mil homes. Por onde pasaban arrasaban, en Campolongo e Ponte Bolera os paisanos fixéronlles fronte, tendo moitas baixas, pero pouco despois os franceses vingáronse, sobretodo en Salcedo, onde saquearon as casas e despois queimáronas.

O 15 de Abril parte das tropas retornan de novo a Santiago, viñan de Tui e o día anterior foran recibidos a base de disparos desde o máis alto de San Cibrán e ata chegar a Pontevedra, alí os franceses resgárdanse no campo de San José. Ao día seguinte marcháronse cedo, ían recollendo ás partidas que estaban apostadas nos lugares habituais, xa tiñan desde o amencer de novo detrás deles aos nosos paisanos, os gabachos largaban dirección Santiago, foron perseguidos ata Padrón, con Morillo á cabeza, sufrindo moitas baixas.

Nos documentos daquela época dicíase que desde a Ponte do Burgo víase moito sangue ao longo do Camiño Real en dirección a Santiago.

Máis tarde, no mes de Xuño, os días do 7 ao 9 de Xuño foi onde se determinou a gran derrota francesa.

Encontramos en unha revista especializada na guerra contra os franceses o seguinte :

24 de Febrero de 1809
Las acciones victoriosas de los maestros en todas las salidas que los franceses osaban hacer fuera de las murallas de la villa , promovieron , buscando una actuación más continuada y económica y la evitación de sorpresas , a la constitución de unas juntas organizadoras , con campañas y batallones estructurados , al mando jerarquizado de cabos , sargentos , oficiales y tres comandantes en cada alarma , uno principal y dos subalternos – ” comandante uno de tres ” , llámanles los papeles de la época -. También en cada una había un grupo de tiradores , que disponían de las pocas armas de fuego disponibles. El resto de los integrantes se contentaban con garrotes , hoces , guadañas y demás instrumentos susceptibles de inferir daño.

Esos eran los medios para contener la intrusión y para expulsar a los ejércitos que pasearan la victoria por toda Europa. Y – milagro de heroísmo- se logró. Con todas armas se formó cerco completo a la villa : por el Levante , desde la altura de Canicouba a la de Berducido y Portela ; por el poniente , desde la Barca de Poyo hasta las inmediaciones de Curro ; por mediodía, desde Marin de arriba a Campolongo. 

La posteridad debe conocer los nombres de los principales dirigentes locales . Don Gregorio García Cordero , alcalde mayor y juez merino , Don Francisco Antonio García , escribano y Don Hilario Martínez , en Cotobad; Don Domingo Suárez , Don Benito González, Don Manuel Fernández y el escribano Don Lucas do Val , en Caldevergazo ; Don Alonso de Soto Y Varela , Don Jacobo Miguez Vortes y Don Luis Camiña , en Montes ; Don Juan Juan Gago , ex-capitán corsario , Don Manuel Alarcon , en Morrazo , con cordones en Salcedo y Lourizan; Don Benito Varela , Juez de Geve ; en Peñaflor , y Coto de Amil ; Don Juan Alsor , abogado en Mourente y Marcon; el franciscano P.Pego en Baños de Cuntis; y DON JOSÉ BENITO ESPERON y el presbítero Don Domingo Freixo , en Campaño.

Ademáis de empuñar un arma, DON JOSÉ BENITO ESPERON, tamén fai unha extensa crónica :

5 de Octubre de 1809 EL IMPERIO NAPOLEÓNICO SE TAMBALEA !

Veciños de GEBE, BORA, TENORIO, SAN JORGE DE SACOS, CAMPAÑÓ, MOURENTE, MARÍN, CANGAS, MOAÑA, BARRO, MORAÑA, CERDEDO, COTOBAD, etc., promueven un

¡ LEVANTAMIENTO !

Contra el pérfido ejército francés !

Crónica en exclusiva del primer reportero de guerra de Galicia.
Carta escrita al redactor del periódico EL SEMANARIO! de A Coruña, y publicada el día 5 de Octubre de 1809, en que se detallan los primeros sucesos de armas de los habitantes de Pontevedra contra los franceses, por D. José Benito Esperón, vecino de Campañó ( Pontevedra ).

Por certo, seguro que todos oístes nalgún momento chamar a un can polo nome de nome Ney, pois foi debido ao mariscal francés. Para os paisanos galegos daquel tempo os franceses invasores eran cans.

Máis Informacion : 

http://www.patrimoniovilagarcia.com/relacion-circunstanciada-de-lo-acaecido-en-villagarcia-desde–el-dia-12-de-mayo-de-1808—periodico-compostelano—17-de-agosto-de-1809_ws190140.wsbl

Museo de Pontevedra

Revista El Centinela

GEORGE BROWN, O SEU PASO POLO CAMIÑO REAL.

GEORGE BROWN PASOU POR CERPONZÓNS 
Hai un tempo que caeu nas miñas mans un libro titulado Cuentos Municipales, con prólogo de Enrique Gil, unha serie de personaxes escriben o seu paso por varias cidades españolas. Referente á nosa cidade de Pontevedra, no libro aparecen dous personaxes, un era Ramón María del Valle-Inclán e o outro, George Borrow, máis coñecido por *Jorgito el Inglés*.

George Borrow naceu en 1803, fillo de militar, pasou a súa infancia entre Inglaterra e Escocia.

Desde moi pequeno douselle moi ben os idiomas, así que ao morrer o seu pai decidiuse por facer carreira en Londres como tradutor, pero a fortuna non lle acompañou.

Con 30 anos, a súa vida dá un xiro, un pastor da Sociedade Bíblica británica, indúceo a que difunda o Novo Testamento por varios países. A súa inusitada capacidade para os idiomas, a súa mocidade , xunto á súa excentricidade e as ganas de aventura que tiña lanzárono a percorrer primeiramente Rusia e despois a España no ano 1836 ata o 1840.

Percorreu aqueles camiños de todas as formas posibles, dilixencia, sobre un cabalo, unha mula, un borrico….Na súa biografía acredita que era un pouco raro, que tiña unha gran capacidade para os idiomas é excepcionais dotes de observación, así o reflicte tempo despois a súa obra La Biblia en España. O escritor Julio Llamazares, tamén viaxeiro, afirmaba hai pouco tempo que George Borrow é “o escritor inglés que máis fondo e detido percorreu os camiños españois ao longo do século XIX”.

Os españois daquela época sempre lembraron con agarimo a Don Jorgito el Inglés, cargado cos seus Novos Testamentos, para ir deixándoos polas librerías por onde pasaba.

Na súa etapa por Galicia, recollín estas anotacións :

Tras quince días en Santiago, Borrow viaxa a Vigo. Pernoita en Padrón e, ao día seguinte, Caldas de los Reyes, ateigada de xente que acudía a curarse coas augas.

Cualifica Pontevedra de cidade monumental. A pesar da suntuosidad dos seus edificios públicos e da riqueza da terra contigua, estima que a cidade está en gran decadencia; quéixase da sucidade, da miseria e do mal xenio da posadera, ademais a pousada era unha miseria, o compañeiro de George, de nome Antonio, queixouse á posadera da calidade dalgúns dos comestibles que lles servía, a posadera na lingua do país, a única que sabía falar, comezou a maldicirlle violentamente e ameazoulle : como tentes producir desorde na miña casa, bótovos á rúa, a ti, aos cabalos e ao teu amo.

En Pontevedra vende os seus Testamentos o notario señor García, un patriota entusiasta da cidade e crítico cos vigueses, que aspiraban a arrebatarlle a capitalidade: unha capital de provincia non ten necesidade de bahía, senón de bos edificios públicos onde poidan reunirse os deputados provinciais a tratar dos seus asuntos, edificios dos que carece Vigo…..

Recolle nas súas anotacións Jorgito que a maior parte dos pobos eran un conxunto de miserables chozas, con teitume de bálago ( Palla longa dos cereais que queda despois de quitarlles a espiga), empapada de humidade e cuberta frecuentemente de vexetación silvestre. Había cheas de esterco diante das portas e abundaban os charcos e lameiras. Como podedes ler, as súas primeiras impresións son case repugnantes.

Ademais, aqueles camiños, especialmente os que unían as capitais do norte de Galicia, estaban en mans de despiadados bandoleiros que non dubidaban en degollar ás súas vítimas. Contra eles, o goberno mandaba aos migueletes, unha especie de Garda Civil (aínda non fora creada) que tiñan tan malas maneiras como os mesmos delincuentes.

Na súa referencia a Pontevedra, comentaba Jorgito, que deixaban atrás a cidade de Caldas de los Reyes, ateigada de xente naqueles días que acudía a curarse coas augas dos mananciais que alí había. Como lle dicían que por este traxecto non había ladróns, viaxaban sós e sen escolta. Refírese ao Camiño Real, que construíra en gran parte o Arcebispo Malvar, como pintoresco e belo, aínda que algo solitario, sobretodo despois de deixar Caldas.

Seguía Jorgito falando sobre o seu paso despois de Caldas : é un camiño montuoso e canso, tivemos moita calor, e as nubes de moscas, unha das pragas de Galicia, molestaban tanto aos nosos cabalos que nos obrigaron a cortar ramas de árbores para protexerlles a cabeza e o pescozo contra os atormentadores aguillóns daqueles insectos sedientos de sangue.

Xa lle advertían que naquela época do ano recomendábanlle que para viaxar en cabalo por Galicia era bo levar unha rede fina para defensa do animal, era un remedio seguro e cómodo, en Galicia este remedio era completamente descoñecido polo que observara, con todo, Jorgito, cría que quizais fose o país do mundo en que máis se necesitaba usar dita rede.

Jorgito ía recollendo a inimizade que había entre Pontevedra e Vigo, a de Santiago coa Coruña, a desconfianza da xente, a superstición, as estradas infestadas de bandidos e moita miseria….

Antes de irse en dirección a Vigo, o notario señor García seguíalle demostrando a gran fobia que tiña cara á veciña cidade de Vigo. «Dígolle a vostede, amigo, que me importaría moi pouco que ardese Vigo con cuantos mentecatos e bribons  encerra.

En Vigo atópase unha cidade vital, cuxas rúas estaban abarrotadas e todo era ruído e xolda, a súa estancia non foi moi afortunada, non dou vendido ningún exemplar do Novo Testamento e ademáis foi tomado por espía cando ascendeu o monte do Castro para ver a ría desde unha perspectiva privilexiada.
Ref. Cuentos Municipales  é La España de las  aventuras de George Borrow (Ana Moreno)

O PASO DO BARÓN LEÓN DE ROSMITHAL POR CERPONZÓNS.

O BARÓN LEÓN DE ROSMITHAL ENFRONTADO COS VECIÑOS DE LEBOREI



León de Rosmithal de Blatna
foi un nobre de orixe checo, naceu sobre o ano 1425 e a súa morte produciuse en 1486. A súa fama debeuse a que realizou unha viaxe por toda Europa co obxectivo de estudar as disciplinas militares dos paises por onde pasaba e ademáis analizar as costumes relioxas que había en cada un dos lugares por onde foi pasando, visitando templos e interesándose por aqueles santos máis milagreiros, o inicio desta viaxe comézao saíndo desde Praga alá polo ano 1465 e chegando a España en 1466, na súa viaxe viñan con él unhas corenta persoas e cincuenta e dous cabalos.

Era unha época na que era pouco frecuente realizar este tipo de excursións, debido a que ofrecían moitísimas dificultades e perigos, unha destas situacións sucedeulle o Barón León de Rosmithal  na nosa parroquia de Cerponzóns, concretamente polo lugar de Leborei.

Un dos seus desexos nesta longa viaxe era ir a Santiago, naquela época era un das viaxes máis importantes que se podían facer, xunto á peregrinación a Xerusalén. Ao chegar a España visita varias cidades e despois encamíñase cara a Portugal, onde chega en balsa a través do Río Douro, o primeiro pobo que visita é Freixo dá Spada, atópase co Rei de Portugal Alfonso V, para o cal lle tiña unhas cartas da irmá Leonor, casada co o emperador alemán Federico III.

O Rei recibiuno con todas as honras e ofreceulle de todo, cousa que o Barón declinou, pois a saída da súa terra era sen ánimo de lucro, a súa idea era a de gañar honra e ademáis instruírse.

O único que lle pediu ao Rei foron dous negros e un gimio, o cal lles fixo entrega.

O Barón Rosmithal prosegue co seu séquito a viaxe, penétrase de novo no reino de Castela, está vez por Galicia, camiño de Santiago.

De novo comezarán os traballos e perigos para todos eles, aos poucos días perden ao cociñeiro, ven obrigados a desollar calquera animal e cociñalos eles mesmos, teñen que segar para dar para comer aos cabalos… van pasando por Tui, Redondela, Pontevedra.

En Pontevedra onde observan un pobo grande e rico que ten unha ponte longa que cercan o pobo por unha banda, ao pouco de pasar pola ponte do Burgo, deciden ir uns doce homes a pé, tamén de cando en vez fai o mesmo o Barón, así van un pouco dacabalo e outro pouco a pé, desta maneira chegan a Alba, exactamente á Granxa de Alba, o trazado do camiño lévaos a San Caetano e despois a Leborei, a estas alturas atópanse un bosque de castiñeiros, nese momento, un raparigo, paxe do Barón, ía cunha vara golpeando pedras, o vira facer aos habitantes do lugar que tiraban desa forma as pedras moi alto e moi lonxe, e quixo imitalos, ninguén da expedición reparou en que o paxe puidese facer dano a ninguén, pero unha das pedras que lanzou feriu imprudentemente a un dos aldeáns, a pedrada foi de consideración e fíxoo sangrar abundantemente, o home todo fora de si , insultounos con ira.

Na expedición iba un home, un tal Herold, que coñecía o idioma galego e contestoulle ao paisano : Non te indignes tanto por este suceso, bo home, o mozo non che viu e fíxoo sen intención.

O paisano contestoulle e ameazándoos a todos dirixiuse a Herold dicíndolle que habían de pagar eles a culpa, marchou pa casa, a curarse das feridas, mentras que a expedición seguía o seu camiño, pero xunto ao lugar dos feitos había unha pousada, onde era habitual que se detivesen os camiñantes para comer e beber, porque despois en cinco millas non había nin pousada nin castelo, e quedaron a comer. Despois de comer seguiron o camiño ata chegar a Santiago, alí tamén pasaron as súas adversidades que non veñen eiqui o conto.

Seguramente o noso paisano mentres se ía para a súa casa todo ensanguentado ía pensando en vingarse de toda aquela tropa de xente que lle fixeran aquela ferida. É de supoñer que alguén estaría á espera controlando desde algún punto estratéxico para dar aviso de que chegaban (quizáis fose con axuda do repenique das campás) para que no momento que pasasen por Leborei estivesen todos os veciños no lugar previsto con tempo para facerlle a espera.

Así uns días despois, cando volvían de Santiago, camiñando da misma maneira, uns a pé e outros dacabalo, ao chegar á pousada onde estiveran á ida, atopáronse con preto de cen homes, que congregará o paisano que fora ferido polo paxe, estaban armados de espadas, picas e ballestas, a intención era matalos….

Herold púxose á fronte da expedición e falándolle outra vez en en galego, díxolles :

 -Por vingar unha ferida tan leve queredes matarnos a todos ?

-Ignorades que este señor é de alta e nobilísima alcurnia e que vai peregrinando para ver as córtes dos Reis como á tal varon cumpre ? Por tanto, sabede que se nos matades tan sen causa, non quedaredes impunes.

Oído isto, separáronse a metade dos veciños para consultar entre eles que medidas ían tomar, mentres tanto os outros cincuenta mantiñan rodeados aos homes do Barón, incluido él.

Nisto que o Barón lles dicía aos seus homes : Queridos amigos, estade atentos a si estes homes determinan a nosa destruccion, e se así fose, será mester que lles resistamos e defendámonos con bizarría, porque as súplicas non serán de proveito; así que si é preciso o caso acometereilles, e vós imitarme e seguídeme en todo; e se perecemos no trance, o noso nome quedará perenne e glorioso polo valor que mostremos no noso fin.

Pero despois de que falaron entre si os veciños, quizais fose o impoñente discurso de Herold, ou ben pola disposición mostrada polo Barón, a cuestión é que chegou a calma, así que tras parlamentar durante un tempo achegáronse a Herold e dille un deles : Dille a ese ilustre Señor que non queremos facerlle forza nin a él nin aos seus compañeiros; que esquecemos o acontecido e que se o desexa estamos ao seu servizo para acompañarlle ata o lugar onde vaia a descansar.

Desta forma tranquilizáronse todos e sen outro contratempo fóronse marchando do lugar.

Datos recollidos no Museo de Pontevedra (La gran obra de los Caminos de Santiago, de Francisco Rodriguez Iglesias).

OS INGLESES LEES, RELACIÓN CON CERPONZÓNS.

RELACIÓN DOS INGLESES LEES CON CERPONZÓNS.

Era finais do ano 1793 cando os irmáns Lees obteñen un real permiso para establecerse en Pontevedra, a súa idea era montar unha fábrica de emborrar, cardar, hilar e tecer la e algodón.


Desde a súa orixe, a humanidade estivo ligada á utilización dunha vestimenta. O uso de elementos textiles sobre o corpo debeuse, nun principio, á necesidade de protexerse fronte ás adversidades climáticas. Así que cada sociedade ou grupo, dependendo onde vivisen, as súas roupas confeccionábanse con tecidos artesanaís específicos da zona onde se habitaba. En referencias que temos sobre as primeiras culturas, por exemplo, na época castrexa e románica, as peles era a base da vestimenta, despois co paso do tempo o liño é a la foron os máis usados, máis adiante, o algodón e outras fibras.

Pontevedra, dada a súa situación foi un lugar en que o seu porto xeraba moito negocio, a comercialización de tecidos foi un dos puntos máis importantes da economía local que houbo no século XVIII.

OS IRMÁNS BENJAMÍN E JUAN LEES HOLDEN.

Benjamin e Juan Lees Holden dedicábanse inicialmente a practicar o comercio de importación, pero tiñan unha idea en mente, a de crear unha factoría de tecidos, arriban a Galicia, fixando a súa residencia en Pontevedra, procedían do Condado de Lancaster. Foi a principios da última década diechiochesca, era o 17 de Outubro de 1793 cando a coroa aproba o permiso para establecerse en Pontevedra, prométeselle aos irmáns Lees unha axuda de 100.000 reais.

As condicións son que teñen que ser eles os que atopen un edificio ben proporcionado para o que eles queren montar, ademáis a coroa ofrécelle un bo número de aprendices….

O edificio escolleito para tal menester era o antigo Colegio de Jesuitas, desocupado prácticamente a raíz de ser expulsada de España a Compañía de Jesús no ano 1767. Logo de varios litixios os irmáns Lees ocupan todo o edificio, era o ano 1798.

A fábrica funciona moi ben, contaba con 100 telares e chegou a ter 300 empregados (entre os anos 1804/1807). Os seus salarios eran bos para aquela época ( A maioría dos tecedores  adoitaban gañar un salario duns dez reais, as filandieras, entre cinco a sete, e os aprendices, percibían dous reais), todo iba ben, pero a invasion francesa fai que comece o declive da fábrica.

RELACIÓN CON CERPONZONS.

Corría o ano 1809 cando os fillos dun dos irmáns Lees tiña aos seus fillos Juan e Santiago axudando na fábrica, estaban en plena adolescencia, contaban 18 e 16 anos. Eles estaban incluídos no Municipio entre os mozos alistados durante a Guerra da Independencia, segundo consta nunha certificación que fora expededida pola Real Junta de Agravios de la Coruña, estes foran declarados libres e exentos do servizo de Milicias e do Exército.

Pero no sorteo de 1823 ” tocou a sorte do soldado” a Juan Lees, quen tivo que pasar á caixa de quintos de Vigo para ser filiado. Entón o pai de Juan entablou conversación con Tomás López (veciño de Cambados), chegaron a un trato….

Tomás tiña un fillo de nome Manuel López, residía na parroquia de Cerponzones e atopábase en disposición de servir voluntariamente, dado que se librou de sorteos anteriores, así que supliu no servizo militar a Juan Lees, previo pago de 3000 reais, así foi coma Juan Lees pudo seguir traballando na fábrica.

En 1826 a Junta Militar de Pontevedra excluíu a Juan Lees por alegar un defecto físico visible, en cambio, non foi así co seu irmán Santiago, que se marchou para Inglaterra.