D. HERMINIO SANDE LADO, PÁRROCO DE CERPONZÓNS E VERDUCIDO.

CON MOTIVO DO 54 ANIVERSARIO DA ORDENACIÓN SACERDOTAL DE D. HERMINIO SANDE LADO.



O 23 de Xullo de 1967 é ordenado sacerdote D. Herminio Sande Lado, foi ordenado polo Emmo.Rvdmo. Cardenal Quiroga Palacios.

D. Herminio naceu no ano 1942, no municipio coruñés de Carnota, fillo de pais labradores, os cales tiveron sete fillos : Josefa, Fernando, Domingo, Manuel, José, María e Herminio.

Cando contaba con 11 anos, os seus pais mandárono a estudar ao seminario de Santiago, de alí saíu cos estudos de Humanidades, Filosofía e Teoloxía, pouco despois licencióuse en Estudos Eclesiásticos pola Universidade Pontificia de Salamanca (05/12/1997).

O seu comezo exercendo o labor sacerdotal foi sendo coadxutor de Sta. María de Beluso-Bueu en 1968, dous anos despois encargouse de Meira-Moaña, corría o ano 1970.

Entre 1971-1991 estivo de coadxutor en Lérez.

Foi nomeado administrador parroquial de San Andrés de Xeve en 1986, onde segue actualmente.

Entre os anos 1987/1991 asistiu pastoralmente a parroquia de Sta. Mariña de Fragas-Campo Lameiro.

Desde o 2001 asiste tamén á parroquia de San Lourenzo de Almofrei.

A falta de sacerdotes e a ausencia de D. Manuel debido a temas de saúde, fixo que no ano 2019 fixésese tamén cargo das parroquias de Cerponzóns e Verducido.

Tamén estivo exercendo de capelán e profesor de Relixión no Colexio Santiago Apóstolo da ONCE de Pontevedra (1986)

Exerceu o profesorado tamén no Instituto Politécnico de Pontevedra (1990 ata a súa xubilación), algún dos nosos veciños foron alumnos seus.

Aínda que o seu hobby é a pesca, logo de xubilarse como mestre comezou no seu tempo libre a súa labor de investigador, así é que xa leva escrito tres libros relacionados con Xeve, a súa intención é a de dar a coñecer aos seus veciños cousas da historia da súa parroquia e que seguramente non as sabían.

No mes de maio do 2017, con motivo da celebración da festividad de San Juan de Ávila, patrón do clero secular español, a Diócesis de Santiago aproveitou ese día para homenaxear aos sacerdotes que celebraban as vodas de ouro con motivo do súa ordenación sacerdotal, un deles foi D. Herminio.

Juan Manuel Ruibal Silva, no prólogo do libro escrito por D. Herminio : Xebe 1700-1944, enxalza o seu arduo traballo, a súa paciencia, constancia e coraxe, poñendo en valor engadido o seu tempo e o seu diñeiro.

Co pouco tempo que D. Herminio leva na nosa parroquia, podo confirmar que é verdade o que di o señor Ruibal, pois demostrado está o feito ata o momento na nosa parroquia de Cerponzóns.

As súas PUBLICACIÓNS :

ANO 2010 publicou o libro “XEVE EN EL SIGLO XVII”

No prólogo do seu primeiro libro (XEVE no século XVII), Juan Manuel Ruibal Silva refírese a D. Herminio como unha persoa que sente curiosidade pola historia e ademais cun enorme desexo e ansias de sacar á luz e dar a coñecer os seus feligreses a historia da parroquia de Xeve.

ANO 2014 publicou o libro “XEBE 1700-1944”

No segundo libro que presenta D. Herminio ( Xebe 1700-1944), comenta Juan Manuel Ruibal Silva no seu prólogo : continúa D. Herminio con este novo libro desempolvando documentos que se atopan encerrados en diferentes arquivos.

Nesta obra tivo que desprazarse en innumerables ocasións para buscar documentación, un arduo traballo o realizado por D. Herminio.

ANO 2015 publicou o libro “OS ORGANEIROS DE XEVE”

O terceiro libro, D. Herminio introdúcese de cheo en sacar á luz a historia de tres veciños que foron organeiros, tres personaxes que deron gran prestixio e honra á parroquia de Xeve.

IN MEMORIAM DE D. MANUEL SACERDOTE

Hoxe sábado 12/06/2021 oficiouse a misa funeral por D. Manuel, sacerdote da parroquia de San Vicente de Cerponzóns ao longo de máis de 36 anos, na homilía que levou a cabo D. Herminio quédome cunhas cantas frases que dixo recordando a D. Manuel Sacerdote, frases que deberían darnos que pensar é utilizar no noso día a día.
-SIEMPRE TIENE QUE HABER ALGUIEN QUE NOS VAYA MARCANDO CON MAYOR ACIERTO, SIEMPRE CON UN OBJETIVO CLARO, EL DE LLEGAR A LA META INDICANDO LOS PASOS QUE HAY QUE DAR Y COMO HAY QUE DARLOS.
-CON UN OBJETIVO, EL BUEN PASTOR.
-SOMOS CAMINANTES, SOMOS PEREGRINOS DE LA VIDA.
-SOMOS UN PUEBLO QUE CAMINA.
Antes de dar comezo a misa funeral por D. Manuel Sacerdote, a nosa veciña Merchi Cochón Vieitez, pronunciou unhas palabras en memoria del :
En el año 1982, llegó a esta parroquia un joven párroco que venía cargado de ideas e ilusión por dinamizar esta parroquia que iba a ser la suya. 

Pronto descubrimos que era un hombre inquieto del que brotaban ideas con el objetivo de crear unión entre los vecinos y hermanar a los habitantes de Cerponzóns y Verducido, parroquias que el tutelaba. 

Fuimos descubriendo que le apasionaba investigar en la historia de esta parroquia, así, con el paso de los años, y mucha constancia, se hizo con abundante documentación que relataba nuestra historia desde siglos atrás, y con su ayuda conseguimos dar a conocer la historia milenaria de nuestro pueblo. 

Debido a su gran formación como archivista tenía un control asombroso del registro histórico y actual de los habitantes de la parroquia, de modo que con darle unos apellidos y una fecha conseguía rápidamente localizar la persona que se buscaba fuese del año que fuese, así, muchos descendientes de Cerponzóns en la diáspora consiguieron encontrar sus raíces con su ayuda.
Cuando Don Manuel llegó aquí, comenzó a realizar actividades para los jóvenes de esta parroquia y los de la parroquia de Verducido con la idea de que nos conociésemos ya que somos parroquias hermanas. Así, tuvimos un montón de excursiones y otras actividades en común promovidas por Don Manuel.
También con los mayores intentó fomentar la unión entre vecinos, si había que ir a hacer el Camino de Santiago en 1 día, se hacía, con él a la cabeza, si había que hacer la peregrinación a los Milagros de Amil en una noche, se hacía, y el a la cabeza, si al llegar a Amil, después de escuchar la misa, había que hacer una comida de confraternidad con café, copa y chistes de curas, nuestro Don Manuel, era el primero.

En el momento que nuestro vecino José Ángel, le propone la idea en el año 1994, para formar un coro parroquial, ahí nuevamente estuvo Don Manuel, animando, coordinando y dirigiendo.

Nuestro párroco, revolucionó la parroquia, que, pasó de hacer los típicos pasillos de espadaña y fiuncho en Corpus, a diseñar alfombras florales creadas con materiales recogidos en nuestros montes y en nuestros jardines, realizadas con el trabajo en común de los vecinos que quisieron participar cada año, y todo con el mismo objetivo que tenía siempre Don Manuel, fomentar los lazos de unión entre los vecinos. 

Nuestras alfombras, a día de hoy, 39 años desde que se comenzaron a elaborar, son nuestro orgullo, y conocidas ya en muchas partes.
Don Manuel, supo conectar con los vecinos de todas las edades, incluyendo a los niños que acudían a catecismo encantados, por que nuestro párroco consiguió que se divirtiesen mientras aprendían.

El día de Reyes, siempre había un regalo para cada niño que sus Majestades los Reyes Magos dejaban a su paso por la iglesia. 

Las homilías de Don Manuel eran especiales, ya, que debajo del mensaje principal, siempre había un mensaje oculto que te hacía darle al “coco”, como decía, toda la semana.
Desde que Don Manuel llegó a esta parroquia, nos adoptó a todos y todos lo adoptamos, de modo que el se sintió y fue uno mas de nuestra querida parroquia, “SU CASA”.

Él nos conocía bien a todos, uno a uno, cuando hizo falta unas palabras de ánimo ahí estuvo para cualquiera que lo necesitase, pero, cuando alguno de nosotros necesitó un coscorrón para aclarar ideas también estuvo ahí.

A Don Manuel le gustaba su parroquia en fiestas, celebraciones, comidas vecinales, etc. Y en esos momentos, se quedaba unos minutos a lo lejos observando lo que más le gustaba, vecinos juntos compartiendo momentos felices, eso, en especial, lo hacía feliz.
Seguro que ahora desde donde esté nos observa por una ventanita que habrá abierto ahí arriba entre las nubes y estará orgulloso de su parroquia y sabrá que lo quiso y lo recordará siempre, con cariño, como un gran hombre y una buena persona. 

Hasta siempre Don Manuel…

NOTA :
Ao finalizar a misa, D. Herminio comentou que D. Manuel transmitiulle unha serie de desexos, dous deles foron a donación de un cáliz, devandito cáliz é o que utilizara D. Manuel na súa primeira misa oficiada na parroquia.

A segunda pediulle a D. Herminio que había que encargar un palio novo, e así o fixo D. Herminio, hoxe o palio estaba xa preparado para a celebración no día de mañá do Día de Corpus.

AS COFRADÍAS DE CERPONZÓNS 

AS COFRADIAS AO LONGO DA HISTORIA DE CERPONZONS.
No periodo central da época medieval xorde o asocianismo relixioso, tanto nas cidades como nas comunidades do rural. Os dominicos e os franciscanos son os artífices de levar unha intensa labor creando fundacions, para iso contaron coa colaboración dos curas párrocos, a partir dese momento as cofradías fóronse arraigando entre os campesiños, eran momentos en que a Igrexa usas como recurso para loitar contra a herexía e de paso para difundir a doutrina.

No libro que leva por título XEVE, escrito por D. Herminio Sande Lado, cura párroco de varias parroquias, entre elas a de Cerponzóns, dinos que as cofradías tiñan gran importancia naqueles tempos porque marcaban o baremo-social dunha parroquia e a tendencia a seguir ante determinados acontecementos.

Segue D. Herminio comentando que sen chegar a profundizar na maior ou menor influencia da vivencia relixiosa, si que era moi importante pertencer a algunha cofradía porque, salvo anomalías, tíñase garantido o enterramento dentro da igrexa e a consideración de bo cristián e ademáis as honras fúnebres máis ou menos solemnes en función da capacidade económica.

Tamén hai que resaltar a participación dos bispos, eles tamén promoven as fundacions de cofradías, dado que tiñan grandes vantaxes desde o punto de vista doctrinal e pastoral. Era un xeito de impulsar é de estimular a participación da veciñanza nos actos de culto, de paso dábase máis difusión e consolidaba as devocións por unha Igrexa renovada.Ademáis  garantíase o aseo e mantemento das igrexas, a dotación dos obxectos litúrxicos, os adornos nos altares é imaxes etc.

Aínda así, a mediados do S. XVI, cando comezan a verse os primeiros efectos da creación de cofradías, a súa progresión é lenta, existen moitas dificultades, dado á pasividade de parte do clero parroquial e a rudeza dos fieis, houbo momentos que chegaban a desesperar aos bispos.

Polo que puiden comprobar a etapa comprendida entre 1630 e 1740 debeu ser a máis fecunda na historia das cofradías, dado unha serie de circunstancias que non vou entrar agora. Entre eses anos créanse as cofradías de Cerponzóns, buscando datos atopei que o total foron 353 cofradías na diócesis de Santiago.

En Cerponzóns creáronse tres cofradías: SANTÍSIMO SACRAMENTO (1688), S. ANTONIO ABAD (1632) é S. ROQUE (1650).

Hai que recoñecer que non todas as hermandades foron obxecto do mesmo interese por parte do clero á hora de apoialas, sempre intentaron darlle maior interese á de Santísimo Sacramento (que sería a que se encargaría do culto eucarístico), a do Rosario ( que sería a que fomentaría o culto mariano estimulando o rezo do rosario) e a das Ánimas do Purgatorio ( dedicada ás oracións polos defuntos).

Coa creación das cofradías vaise incrementando a frecuencia de misas e vaise impoñendo a práctica piadosa da lumbre do Santísimo, é dicir, a colocación dunha lampara de aceite que estaría acesa dia e noite, por certo que era moi custoso o seu mantemento, tamén as cofradías contribuíron a solemnizar a liturgia do Xoves e Venres Santo, costear a cera etc.

Tamén fora do templo levábanse a cabo celebracións, por exemplo a de Corpus Christi, a comezos do S. XVII as parroquias involúcranse a celebrar o día de Corpus, manifestándose de diversas formas : música, danzas, alfombras…

A presenza das cofradías chega ata mediados do século XX, pero a decadencia advírtese na segunda metade do S. XIX, debido a unha serie de causas. Aínda así a súa pegada non desaparece radicalmente, séguese realizando actividades lúdicas na parroquia ( verbenas, comidas comunitarias…), tamén se seguiría denominando determinados cargos responsables de organizar as actividades, ou de pasar o ramo aos novos maiordomos…

D. Herminio recórdanos que cada cofradía tiña un maiordomo, o cal tiña como obrigación atender a parte do culto que lle correspondía, celebrar as festas relixiosas, organizar a comida popular, recaudar a achega dos cofrades, realizar o petitorio na misa de cada domingo e render contas ao párroco cada un ou dous anos ou ata que se nomease a outro.

Seguramente, como ocorría noutras parroquias, aqueles veciños que pertencían a unha cofradía estaban incluídos a un grupo social que tiña preferencia a ser enterrado dentro da igrexa, uns tiñan sepultura propia, outros, os que económicamente non podían tela non tiñan un lugar preferente, pero abonando previamente unhas taxas de uso de enterramento dentro do templo, tiñan dereito a ser enterrados.

Logo había un último grupo, os pobres de solemnidade, normalmente eran enterrados no adro, excepto aqueles que por varias razóns ( algún veciño que pagaba as taxas, ou ben por pertencer a unha cofradía e ter recibidos todos os sacramentos) eran tamén enterrados dentro da Igrexa, era unha maneira de premiar ao difunto por ter boa condición relixiosa.

Na nosa parroquia, as dúas cofradías que se constituíron, separadamente da do Santísimo, a de San Roque e a de San Antonio Abad, seguramente foron creadas en honor a estes santos debido a que naqueles anos a presenza da peste era tal que se constituíron por ter fé neles.

Corría o ano 1962 cando é o último ano que se rendían contas relacionadas coas cofradías.

A COMIDA DOS COFRADES

No blog da nosa veciña Ana ten todo detallado en relación ás cofradías da parroquia, por exemplo comenta aquelas comidas dos cofrades ( recórdanme ás que se realizan nestes últimos anos nalgúns aspectos).

Comenta Ana que nunha das comidas realizadas no ano 1646, cunha cantidade de cofrades aproximadamente de 230, consumiron 120 Kg. de pan, 568 sardiñas e 129 litros de viño, outro exemplo é o do ano 1650, este ano deron conta dunha vaca, cuxo valor foi de 99 reais.

Pero no ano 1660, deberon de aumentar en consideración os cofrades, dado que se chimparon dúas vacas, bebéndose 193 litros de viño. Para rematar, no ano 1669, consumíronse, nin máis nin menos , que 4000 sardiñas.

Pero estas comidas non sempre acababan ben, moitos dos cofrades non eran precisamente uns “santos” e pasaba o que vos imaxinades….

Chegou un ano, 1712, en que se ordena que non se fagan máis comidas dos cofrades ” debido ás desordes, excesos e inquietudes” que se producían. Esta prohibición deu paso a que moitos cofrades abandonasen a cofradía á cal pertencían, máis tarde, sobre o 1721 moitos daqueles que se deron de baixa volvían integrarse de novo, seguro que de novo había comida…

NOTA : Para máis información: XEVE en el siglo XVII (Herminio Sande Lado), Las cofradías en la formación religiosa, de Domingo González Lopo

http://serpenties.blogspot.com/search/label/LAS%20COFRADIAS%20EN%20LA%20HISTORIA%20DE%20CERPONZ%C3%93NS

PARROQUIAS CON SAN VICENTE DE PATRÓN.

Levaba tempo que quería saber algo máis referente ao noso Patrón, púxenme a pensar en cantas parroquias habería en Galicia que tivesen a San Vicente/Vicenzo como Patrón. Na crenza relixiosa, un Santo patrón é un santo que ten unha afinidade especial cara a unha comunidade ou a un grupo específico de persoas.

Gustaríame  saber o porqué do motivo se escolleu a San Vicente como Patrón da nosa Parroquia, cal foi o motivo, si foi por haber sucedido algun feito no lugar, tamén si se pensou en outro Santo ou Santa coma Patrón ou Patrona.

 Xosé Manuel González Reboredo, coordinador del Instituto de Estudos das Identidades del Museo do Pobo Galego, dice no seu libro ¨Os Santos titulares de Parroquia en Galiza¨, que boa parte dos santos elixidos foron antes do S. VIII.

O noso Patrón San Vicente é o máis difundido dos mártires hispanos antigos, hai escritos que indican que o inicio do proceso de constitución das parroquias clásicas é o final da Alta Idade Media, máis o investigador Ermelindo Portela considera que no S. XII-XIII é o momento de consumarse en Galiza un poboamento disperso que favorece a consolidación da parroquia rural.

A medida que se iban formando as comunidades cristians,  van escollendo o seu santiño, donde muitos deles siguen sendo os mismos patróns na actualidade, esto foi debido a que en Galiza non tivo lugar o proceso de islamización que hubo en outras partes do Estado.

A miña curiosidade fixo que estivese buscando as parroquias que comparten o mismo Patrón ca nos, e aquí as tedes, para os que teñan tamén interese por saber cantas hai.

PROVINCIA DE LUGO :

1–San Vicente de Lagoa é unha das nove parroquias do concello lugués de Alfoz.

2–San Vicente de Pena é unha parroquia que se localiza no concello de Begonte.

3–San Vicenzo de Ver é unha parroquia que se localiza no concello de Bóveda, Pertence ó arciprestado de Santalla de Rei. 

4–San Vicente de Argozón é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Chantada.

5–San Vicente da Grade é unha parroquia do concello lugués de Chantada na comarca de Chantada.

6–San Vicente da Sariña é unha parroquia do concello de Chantada.

7–San Vicente de Vilamor é unha parroquia do concello de Folgoso do Courel na comarca de Quiroga.

8–San Vicenzo das Negradas é unha parroquia situada ó sur do concello de Guitiriz.

9–San Vicenzo dos Vilares é unha parroquia do concello de Guitiriz.

10–San Vicente de Vilamerelle é unha parroquia do concello de Guntín.

11–San Vicenzo de Rubián de Cima é unha parroquia do concello do Incio na comarca de Sarria.

12–San Vicente de Carracedo é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria.

13–San Vicente de Toldaos é unha parroquia do concello de Láncara na comarca de Sarria.

14–San Vicente de Trigás é unha parroquia do concello de Mondoñedo na comarca da Mariña Central.

15–San Vicente de Candai é unha parroquia do concello de Outeiro de Rei.

16–San Vicenzo de Ambreixo é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa.

17–San Vicente de Ulloa é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa.

18–San Vicente de Deade é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos.

19–San Vicente de Pombeiro é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos.

20–San Vicente de Castillón é unha parroquia do concello de Pantón na comarca da Terra de Lemos.

21–San Vicente de Paradela é unha parroquia do concello de Paradela na comarca de Sarria.

22–San Vicente de Gondrame é unha parroquia do concello do Páramo.

23–San Vicente da Regueira é unha parroquia do concello da Pastoriza na comarca da Terra Chá.

24–San Vicente de Lousada é unha parroquia do concello lucense de Pedrafita do Cebreiro, na comarca dos Ancares.

25–San Vicente de Vilameá (do latín Villam Medianam, ‘vila situada no medio’) é unha parroquia do concello lucense da Pontenova, na comarca da Mariña Oriental.  

26–San Vicente do Burgo é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo. 

27–San Vicente de Coeo é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo

28–San Vicente de Pedreda é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.

29–San Vicente de Pías é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.

30–San Vicente de Rábade é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Lugo. 

31–San Vicente do Veral é unha parroquia do concello de Lugo na comarca de Lugo, na provincia de Lugo.

32–San Vicente de Covelas é unha parroquia do concello lugués de Ribadeo na comarca da Mariña Oriental.  
33–San Vicenzo de Betote é unha parroquia rural do concello de Sarria.

34–San Vicenzo de Froián é unha parroquia rural do concello de Sarria.

35–San Vicente de Eirexafeita é unha parroquia do concello do Saviñao na comarca da Terra de Lemos.

36–San Vicente de Pinol é unha parroquia do concello de Sober, na comarca da Terra de Lemos.

37–San Vicente de Mourulle é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada.

PROVINCIA DE CORUÑA :

1–San Vicente de Fervenzas é unha parroquia que se localiza no ooeste do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. 

2–San Vicente de Caamouco, é a parroquia máis oriental do concello coruñés de Ares.

3–San Vicenzo de Burres, é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Arzúa na comarca de Arzúa.

4–San Vincenzo da Baña é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés da Baña na Comarca da Barcala.

5–San Vicente de Moruxo é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Bergondo.

6–San Vicenzo de Arceo, é unha parroquia que se localiza no noroeste do concello de Boimorto na comarca de Arzúa.

7–San Vicenzo de Cespón, é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Boiro, na comarca da Barbanza. 

8–San Vicente de Boqueixón, é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Boqueixón, na comarca de Santiago.

9–San Vicente de Regoela é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cabanas.

10–San Vicente de Vigo é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Carral.

11–San Vicente de Armea, é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Coirós.

12--San Vicenzo de Cuns, é unha parroquia que se localiza no suroeste do concello coruñés de Coristanco na comarca de Bergantiños. 

13–San Vicenzo de Duio, é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Fisterra. 

14–San Vicente de Vitiriz é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Melide na comarca da Terra de Melide.

15–San Vicente de Meá é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Mugardos. 

16–San Vicenzo de Aro, é unha parroquia situada ao leste do concello coruñés de Negreira, na comarca da Barcala. 

17–San Vicenzo de Carres, é unha parroquia que se localiza no concello de Oza-Cesuras.  

18–San Vicenzo do Pino é unha parroquia que se localiza no centro do concello do Pino. 

19–San Vicenzo da Graña, é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Ponteceso na comarca de Bergantiños.  

20–San Vicente de Noal é unha parroquia situada ao norte do concello coruñés de Porto do Son, na comarca de Noia.  

21–San Vicente de Augasantas, é unha parroquia que se localiza no centro do concello coruñés de Rois, na comarca do Sar.  

22–San Vicente de Arantón, é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Santa Comba.  

23–San Vicente de Marantes é unha parroquia que se localiza no concello de Santiago de Compostela. 

24–San Vicenzo de Ribadulla é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Santiso. 

25–San Vicenzo de Bama, é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Touro na comarca de Arzúa. 

26–San Vicenzo de Vilouchada é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Trazo. 

27–San Vicente de Niveiro é unha parroquia que se localiza no leste do concello de Val do Dubra.  

28–San Vicente de Rial é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Val do Dubra. 

29–San Vicente de Meirás, antigamente San Vicenzo de Meirás, é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Valdoviño.  

30–San Vicente de Vilaboa é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Valdoviño na comarca de Ferrol.

31--San Vicenzo de Curtis é unha parroquia que se localiza no nordés do concello de Vilasantar. 

32–San Vicenzo de Vimianzo é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. 

PROVINCIA DE OURENSE :

1–San Vicente de Coucieiro é unha parroquia do concello de Baños de Molgas na comarca de Allariz-Maceda.

2–San Vicenzo de Carballeda é unha parroquia que se localiza no oeste do concello ourensán de Carballeda de Valdeorras na comarca de Valdeorras.

3–San Vicente de Pepín é unha parroquia do concello ourensán de Castrelo do Val na comarca de Verín.

4–San Vicenzo de Paradela é unha parroquia do concello de Castro Caldelas na comarca da Terra de Caldelas.

5–San Vicente de Lobeira é unha parroquia do concello de Lobeira, na comarca da Baixa Limia.

6–San Vicente dos Abeledos é unha parroquia do concello ourensán de Montederramo na comarca da Terra de Caldelas.

7–San Vicenzo de Infesta é unha parroquia do concello ourensán de Monterrei na comarca de Verín.

8–San Vicente de Coucieiro é unha parroquia do concello de Paderne de Allariz na comarca de Allariz-Maceda.

9–San Vicente de Graíces é unha parroquia pertencente ao concello da Peroxa.

10–San Vicente do Navallo é unha parroquia do concello ourensán de Riós.  

11–San Vicenzo de Espiño é unha parroquia que se localiza no concello da Veiga.  

12–San Vicenzo de Fradelo é unha parroquia do concello de Viana do Bolo na comarca de Viana.

13–San Vicenzo de Vilaseco da Serra é unha parroquia do concello de Viana do Bolo na comarca de Viana.

14–San Vicente de Reádegos é unha parroquia do concello de Vilamarín, na comarca de Ourense.

15–San Vicente de Leira é unha parroquia que se localiza no centro do concello de Vilamartín de Valdeorras.

16–San Vicente de Vilar de Cervos é unha parroquia do concello de Vilardevós na comarca de Verín.

17–San Vicente da Abeleda é unha parroquia do concello ourensán de Xunqueira de Ambía na comarca de Allariz-Maceda.

PROVINCIA DE PONTEVEDRA :

1–San Vicenzo de Oubiña é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Cambados.

2–San Vicenzo de Berres é unha parroquia que se localiza no concello pontevedrés da Estrada.

3–San Vicente de Oitavén é unha parroquia que se localiza no concello de Fornelos de Montes.

4–San Vicente de Mañufe é unha parroquia que se localiza no concello de Gondomar.

5–San Vicente do Grove é unha parroquia que se localiza no concello do Grove. 

6–San Vicente de Nogueira é unha parroquia que se localiza no concello de Meis.

7–San Vicente de Cerponzóns é unha parroquia situada ao norte do concello de Pontevedra. 

8–San Vicente de Trasmañó é unha parroquia que se localiza no concello de Redondela.  

9–San Vicente de Rodeiro é unha parroquia que se localiza no concello de Rodeiro. 

10–San Vicente de Soutelo é unha parroquia que se localiza no concello de Salceda de Caselas. 

11–San Vicente de Barrantes é unha parroquia do concello de Tomiño.

TOTAL : 97

Nota : Espero que non quedase ningunha atrás, éste traballo foi grazas a Wikipedia é o Arzobispado de Santiago.

AS SANTAS MISIÓNS

Fai pouco encontrei uns documentos donde aparecía unhas noticias relacionadas coa nosa parroquia, trataba da época das Santas Misións…

MOVIMIENTO CATÓLICO 22/08/1895
PONTEVEDRA.
DENTRO DE BREVES DÍAS VENDRÁN A PONTEVEDRA LOS RR.PP. SANTOS Y CONDE, DE LA COMPAÑÍA DE JESÚS, CON OBJETO DE PREDICAR UNA SANTA MISIÓN EN LA VECINA PARROQUIA DE CERPONZONES.

PUBLICACIÓN DE : EL MOVIMIENTO CATÓLICO.

29 AGOSTO 1895

En la parroquia de Cerponzones ha despertado verdadero entusiasmo la llegada de los RR. PP. Santos y Conde, de la Compañía de Jesús. Son muchísimas las personas que participan de los privilegios de la Santa Misión concurriendo procesionalmente a los sagrados ejercicios. En una hermosa robleda se ha levantado un altar, donde en las primeras horas del día celebraban misa los Padres Misioneros, asistiendo algunos vecinos de Geve, Alba y Berducido.

Seguramente os máis novos preguntáronse algunha vez o significado da cruz que hai no exterior da igrexa (fai no día de hoxe 80 anos que está colocada), situada encima da porta pequena de entrada á nosa igrexa. Tamén os máis maiores recordarán algunha cruz, creo recordar unha de madeira, de cor negra, situada no interior.Estás cruces foron o símbolo dunhas xornadas espirituais que denominaron “Santa Misión “, xornadas que tiveron o seu auxe nos anos posteriores á guerra civil, desaparecendo estas xornadas nos anos sesenta.
Mentres os máis novos sentirán curiosidade por saber como eran aquelas xornadas, os máis maiores seguramente non terán muitos recordos por ser uns raparigos,  estás xornadas estaban impostas cunhas estritas normas debidoa época na que se vivía.

Etimolóxicamente podemos definir ” misión” como a acción de enviar a predicar o evanxelio de Xesús por todo o mundo, pero nesas datas o que máis se buscaba con estas misións era realizar unha conversión emotiva e vibrante dos cristiáns, en especial entre aqueles máis díscolos ou rebeldes…

Segundo estudiosos da materia,os galegos de fai 200 e 300 anos eran máis cristiáns que católicos. Para o vulgo ( parte máis numerosa dos cidadáns), as relacións ilícitas, as blasfemias ou a inasistencia aos actos litúrgicos non eran considerados atentados á moral relixiosa. Os bispos e os párrocos das feligresías esforzábanse en balde por endereitar  as desviacións da fe. Así xorden as Santas Misións para estender e adoutrinar aos creyentes.

Ao espírito altruísta, docente e evanxelizador das primeiras Misións, seguiulle ao remate da guerra civil, unha nova andanada que foron concibidas polo réxime franquista como un medio de atraer ao seo da igrexa á xente afastada da relixión católica.

Si nos interesa o tema e consultamos os libros de historia, resultaranos máis fácil comprender a orixe destas Santas Misións. Xa no século XIII, prodúcense os primeiros intentos evanxelizadores por parte da Igrexa Católica, Apostólica e Romana, da man dos dominicos e franciscanos fundamentalmente que percorren pobos e cidades predicando o evangelio.

Pero coa dictadura de Franco as Misións tiñán unhas maneiras de “atraer” a xente que non era do gusto de todos…

Buscábanse varios obxectivos, pricipalmente instruír ao pobo, para iso servíanse de sermóns,conferencias, estudo do catecismo, tanto para nenos como para adultos (normalmente os adultos se lle impartía polas tardes, despois do traballo). Tamén había outros obxectivos, solucionar problemas entre veciños, atender escolas, potenciar cofradías etc. Con todo esto ó obxectivo final era principalmente un : a confesión xeral.

Logo da guerra civil había que ofrecer algo á xente, o pobo estaba deprimido, había necesidade de transmitir que había que ter fe , para iso era necesario que acudisen ás igrexas, unha necesidade por parte da igrexa é por parte da autoridade civil, que colaboraba en moitas ocasións de malos xeitos, inclusive chegaban a anunciar catástrofes de todo tipo.

O medo estaba asegurado, os bispos anunciaban as xornadas da “Santa Misión” e aproveitaban para anunciar as indulgencias que chegarían a alcanzar si participasen nelas. Non había unha data exacta para a realización das xornadas, cando chegaban á parroquia os misioneros eran recibidos con mostras de alegría e agarimo polos aldeanos.

Había muitísimos actos : o rosario da aurora, o sermón da mañá, cataquesis, confesións, comuñóns…todos estes actos levábanse a cabo, daba igual o tempo que fixese.

As oracións que se utilizaban eran o Padrenuestro, o  Ave María, o Credo é Eu Pecador. Na Santa Misión rezábase pola paz e pedíase a intervención de todos os santos: rezábase á Santísima Virxe, ao Anxo Custodio, ao Patrono do pobo…

Para os misioneiros era de suma importancia que a xente do pobo salvase a súa alma, para iso recorrían a manifestar o perigo de caer no pecado mortal, a chegada do xuízo universal, ao ceo e ao inferno etc. Era un xeito de facer pasar medo á xente, o seu obxectivo era conseguir que a xente do lugar confesásese,arrepentísense e comulgasen, porque si non, terían o inferno, a dor, as chamas…

Para finalizar os misioneiros indicaban a un veciño do pobo que realizase unha cruz, para que quedase constancia do seu paso pola parroquia.

SANTA MISIÓN 4/5/1941

O poder civil foi sumamente importante en levar acabo isto. Como mostra un botón do que se chegou a publicar por algún Gobernador civil da época, celoso gardián da moral :

1. ª Honestidad en los vestidos, sin exagerar los escotes, faldas y mangas.

2. a Suprimido radicalmente el «sin medias». Más vale llevarlas zurcidas que ir sin ellas. Si faltan pesetas, se suprimen bares y cines.

3. a Reducir al mínimo las pinturas en la cara y en los labios y los colores impropios del cabello, pues hay alguna niña que deja su lindo natural para convertirse en u

4. a Suprimidas en las muñeca de  los escaparates las posturas poco honestas de muchas parejas, y, sobre todo, el ir por lugares de poco tránsito y poca luz.

5. a Suprimido el «fumar» entre las mujeres ; es costumbre muy poco femenina. La que desee fumar, coja un fusil, vista un mono y vaya al frente.

6.a Dedicar el máximo de tiempo al trabajo para los heridos y soldados y disminuir los paseos y gastos superfluos.

Eran tempos con regras moi estritas , en especial para as mulleres, esta é outra proba que atopamos en “Reglas principales de la modestia, la honestidad y el recato”.

Estas regras eran en relación coa roupa que se podía ou non usar, fora publicado  en 1941 pola pastoral colectiva realizada por varios bispos :

“1ª Los vestidos no deben ser tan ceñidos que señalen las formas del cuerpo provocativamente.

2a Los vestidos no deben ser tan cortos que no cubran la mayor parte de la tolerable que lleguen sólo a la rodilla no es aceptable y es faltar a la moral.

3a Es contra la modestia el escote, y los hay tan atrevidos que pudieran ser gravemente pecaminosos por la deshonesta intención que revelan o por el escándalo que producen.

4a Es contra la modestia el llevar la manga corta de manera que no cubra el brazo al menos hasta el codo. Muy dignas de alabanza son las que llevan siempre manga larga que rebasa el codo y aún cubre todo el brazo.
5ª Es contra la modestia no llevar medias.

6a Es también contra la modestia el llevar los vestidos transparentes, o con calados, en aquellas partes que deben cubrirse.

7a Aun a las niñas debe llegar la falda hasta las rodillas y las que han cumplido doce años llevar media.

8ª Los niños no deben llevar los muslos desnudos.

9a Al templo se debe ir con mangas largas que cubran brazo y antebrazo, con medias y vestidos que cubran la mayor parte de las piernas, sin escotes ni transparentes, ni calados”.

Como anécdota comentar que a imaxe frailuna dun irmán orondo ten o seu plasmación na realidade da época. Nos escritos referente a Tui coméntase que no ano 1761 os frades que estiveron predicando :  se zamparon 16 pollos, 1 jamón doce, 12 galiñas, 2 carneros, 2,5 arrobas de chocolate, 3 linguas de vaca, dúas carneros, 8 libras de carne, 2 coellos, peixe, 4 bizcochos, pan, froita e viño, todo un festín.

CRONOLOXÍA DA PARROQUIA

CRONOLOGÍA DE LAS PARROQUIAS DE LA DIÓCESIS DE SANTIAGO.

Autor : Manuel Miguez Redondo

Pontevedra 2015

Agora que xa non está connosco D. Manuel, é momento de presentar, para quen no coñoza, este enorme traballo que recolle a cronoloxía das parroquias da Diócesis de Santiago é que le voulle a D. Manuel máis de 50 anos de investigación. 
Voume centrar no que ten que ver en xeral para tódalas parroquias, e poñer os datos soamente da nosa parroquia é Verducido,  dado que o libro consta de máis de 330 páxinas.
Comezaba D. Manuel dando as grazas ao Arquivo da Deputacion de Pontevedra, como tamén ao persoal de devandito Arquivo polas súas atencións que tiveron con él na súa labor de investigación.
Tamén ten palabras de agradecimiento ao Museo de Pontevedra, onde menciona a súa satisfacción polas fontes atopadas, tanto documentales como bibliográficas, cun nivel altamente satisfactorio de tal forma que non botou en falta ningunha fonte importante para o estudo que levou a cabo.

Terminaba os seus agradecimientos comentando que era de xustiza felicitar ao departamento de Cultura da Deputacion de Pontevedra e ao Museo de Pontevedra pola axuda prestada para o estudo.

( O final, remata do seu puño e letra, o seu agradecimiento e a súa firma).

Comenza así :

En este estudio no se cita bibliografía, apenas cuatro o cinco autores que son de interés como información sobre temas debatidos.

Lo que importan son los testimonios arqueológicos, artísticos y documentales que nos han suministrado la información necesaria sobre iglesias y parroquias de la diócesis.

Como es lógico la inmensa mayoría de estos testimonios proceden de Tumbos y Cartularios medievales, además de documentos sueltos de todo tipo. Hay también la consulta a historiadores locales que conocen datos poco conocidos o facilitan localizaciones de iglesias. En ocasiones conocemos la primera mención de una iglesia por la firma de un clérigo de la misma en un documento sin importancia.

Habiendo comenzado este estudio hace 50 años, hay fichas que he dejado con las fuentes de entonces conocidas, aunque haya ediciones más modernas.

Por último, he dudado si limitarme a hacer constar sólo las fuentes que han aportado datos, prescindiendo de las que no lo hicieron.

He optado por mencionar todas las consultadas porque pueden ser una buena fuente de información para otros trabajos. Dada la enorme dispersión de las publicaciones sobre documentos medievales gallegos, con frecuencia en ediciones locales casi desconocidas, no estorba que se den a conocer en tanto no se haga un catálogo, al menos de todo lo que está editado.

( Sigue unha larguísima relación das fontes consultadas, nome, dirección etc.)

 PRESENTACIÓN:

Debo aclarar que este estudio no es una historia de las parroquias de la Diócesis de Santiago. Su intención es más modesta y limitada. Hace 50 años, en el seminario de Santiago, comencé a hacer fichas de las iglesias citadas en la Historia de López Ferreiro.

Mi intención era comprobar la antigüedad de cada iglesia al menos hasta fines de la Edad Media. En los años sucesivos fui recogiendo nuevos datos a medida que se publicaban libros sobre el tema. Pienso que este material no debiera perderse. Es cierto que quedan aún documentos inéditos, sobre todo el Tumbo C y los Libros de Tenencias, pero lo ya recopilado es útil al menos como un borrador que se pueda corregir y mejorar en el futuro. Sería el primero en alegrarme de ello. Por otra parte no deja de ser una base de datos sobre ediciones de fuentes documentales medievales, que están excesivamente dispersas.

Como es obvio, un estudio de este tipo debería estar acompañado por una amplia explicación sobre cada época. Serían necesarios varios volúmenes. Me limitaré a una breve síntesis para que se comprenda mejor el sentido de lo escrito.

ÉPOCA ROMANA :

Menciono los restos romanos aparecidos en algunas parroquias. Eso no supone la existencia de una iglesia, sino sólo la de un poblamiento. A lo sumo puede ser una remota posibilidad.

LA CRISTIANIZACIÓN 

Debe entenderse que nos referimos a una cristianización sociológica y no a una evangelización en profundidad.-Sobre este tema Chadwick ha escrito una buena síntesis-.

El primer dato que conocemos sobre una iglesia en Galicia es del año 314. El obispo de Beteka, en Galicia, envía un prebístero a Arlés para participar en un sínodo. Nada más sabemos sobre Beteka, García Álvarez, 1975, I, 62.

El segundo testimonio de una iglesia lo tenemos en Caldas de Reis. Véase dicha parroquia. Es del año 400. Por cierto, la deposición de un obispo ortodoxo por los pricilianistas no es indicio de paganismo, sino todo lo contrario. Hay que recordar que el pricilianismo es una herejía cristiana.

Suele aducirse también el tema de las supervivencias paganas combatidas por San Martín de Dumio. Me parece que no se tiene en cuenta que una nueva religión no destruye por completo ritos y costumbres de los pueblos en que se asienta. Siempre quedan, a veces durante siglos, reminiscencias del pasado.

Con esto no justifico la existencia de más o menos iglesias; sólo su probabilidad. Al fin y al cabo el Concilio de Toledo del año 400, dijo que el obispo de Caldas poseía varias iglesias.

LA ÉPOCA VISIGODA 

Aunque esta época tampoco reporta datos concretos, ya ofrece mayor número de testimonios sobre las existencias de iglesias. También en este caso prescindimos de los datos sobre el Parroquial Suevo estudiados por David y otros autores. Son de interés para la historia de la diócesis, pero no se menciona otra iglesia que la de Iria. Además de las necrópolis y los sarcófagos, de los que nos ocuparemos en el apartado siguiente, lo más importante es que ya tenemos una diócesis establecida con unos territorios algo delimitados. En el año 572 el 2º Concilio de Braga establece unas normas canónicas similares a las de otros sínodos de la época, pero que suponen la existencia de numerosas iglesias en cada diócesis. Son seis los cánones dedicados al tema.

Se manda que los obispos visiten las iglesias de su diócesis; que no reclamen las tercias de las oblaciones; que los fundadores de las iglesias las doten suficientemente para el sustento del clero y del culto y que no se consagren iglesias construidas con ánimo de lucro. Vives, 1.963, 78-85.

Se deduce que las diócesis ya tienen iglesias rurales, que deberán ser controladas por los obispos y que hay además otras muchas iglesias edificadas por particulares. Ignoramos como los obispos atendían a estas iglesias, pero su existencia es indudable. Y de igual modo sucede con los monasterios. S. Fructuoso pretende impedir la fundación de monasterios sin licencia del obispo y sin una Regla aprobada, lo que es señal de que existían.

En mi opinión es una situación que se asemeja mucho a la de los siglos IX y X, que estudiaremos más adelante.

LOS TESTIMONIOS ARQUEOLÓGICOS 


Cito bastantes iglesias apoyándome en estos datos. Debo decir que lo hago como algo probable, pero no seguro. Hasta fechas recientes las excavaciones no se hicieron con el debido rigor científico y, además, la datación de los sarcófagos puede extenderse, según los estudios actuales, hasta la Edad Media. En todo caso creo que pueden admitirse como probables hacía el año mil. Rodríguez Resino, 2.005.

Pienso, además, que futuras excavaciones aportarán nuevos datos; sobre todo las que se hagan en los atrios é iglesias.

TESTIMONIOS DOCUMENTALES : AUTENTICIDAD Y LOCALIZACIÓN 

Son la fuente fundamental de este estudio. El principal problema que se plantea es que, sobre todo en los siglos IX y X, son muchas las iglesias que constan en documentos tachados de falsedad o de interpolaciones o de malas dataciones. Entrar en el debate entre eruditos sobre estos temas necesitaría otro libro. Es verdad que hay falsificaciones intencionadas, pero no lo es menos que en muchos casos se refieren a aspectos secundarios y no a lo esencial del documento. Por mi parte pienso que el tema no afecta demasiado a este estudio. En efecto, se habrán falsificado documentos sobre la propiedad de una iglesia, pero no si la iglesia fuese de reciente construcción. Estas falsificaciones suelen colocarse a fines del siglo XI. En este trabajo las califico como “posibles antes del año mil”.
Hay dos series de documentos que, por el número de iglesias que citan, merecen una consideración particular. El primero es el llamado documento de Tructino (en el estudio le llamo Doc. Tructino). Fue publicado por Fita y López Ferreiro en el apéndice II del volumen 2º de su Historia. Está mal datado, pero esto es lo de menos. Se mencionan 66 iglesias, de las que 10 están en lo que hoy es territorio de Lugo y Mondoñedo. A este documento va adjunto otro que precisa más las ubicadas en Nendos. El documento está en folio 135 del Tumbillo de las Concordias del Archivo Catedral de Santiago. Al parecer está escrito hacia el año 1.300. Se ha dicho que la falsificación estaba motivada por las disputas territoriales entre estas dos Diócesis. Este no puede ser el motivo pues se mencionan iglesias de Postmarcos y de Entíns que nunca fueron objeto de disputa y, además, en el 1.300 los litigios territoriales eran ya un tema más que superado. Lo extraño es que un documento de esta importancia figure en un Tumbo de menor relevancia. Muchas de las iglesias citadas son ilocalizables y no se conocen en la época en que se redacta el documento. El modo de mencionar las iglesias parece más propio del siglo X. No creo aventurado incluirlas entre las posibles en el año mil.

El segundo documento es una relación de 29 iglesias que debían pagar los Votos de Santiago a los monasterios de Picosacro. Según el documento estas iglesias existían hacia el año 900. Parece seguro que se hizo el monasterio de Pinario a mediados del siglo XII. En este caso la posibilidad de que estas iglesias puedan aceptarse hacia el año mil es menos segura, aunque cuentan con el beneficio que estas tierras del Ulla fueron las más privilegiadas en la expansión de la ciudad de Santiago desde Sisnando I. LF. ap. 35 y García Álvarez, El Cronicón Iriense, ap. B, nº 3, 221-224.

De otras falsificaciones me ocuparé al tratar de cada parroquia afectada.

El problema de las localizaciones es más complejo y, creo, de más difícil solución. En efecto, si una iglesia existe cien años antes o después no es de gran importancia. Lo que hay que saber es a qué iglesia nos referimos. En el capítulo dedicado a Otras Iglesias podrá comprobarse el gran número de iglesias no localizadas. El Indice Topónimico es lo más arduo al publicar un Tumbo o Cartulario. No basta con manejar los Libros oficiales de toponimia. Hay que conocer también la microtoponimia local y hacer casi una labor de detective. Incluso algunas iglesias del año 1.500, situadas en un arciprestazgo concreto, son de difícil localización. Algunas cambian de santo lugar; otras, son trasladadas de lugar y pierden el antiguo topónimo; otras, véase Buazo, no aparecen acabar de tener un nombre estable. En fin, es otro de los temas en que este estudio podrá tener correcciones.

LOCUS. VILA. IGLESIA.

Es una dificultad añadida. Con frecuencia se citan iglesias sin indicar el lugar, otras veces se citan lugares o vilas sin referencia a ninguna iglesia. Procuro distinguir los nombres citados sólo como lugar o vila de aquellos en que se menciona una iglesia. Pero he comprobado que en muchas ocasiones la iglesia se menciona en un documento muy poco posterior. Puede sostenerse, aunque no es del todo seguro, que la mayor parte de los lugares en que hay una iglesia la tenían ya en el momento en que se menciona el lugar por primera vez.

PARROQUIA. CAPILLA. ERMITA.

En síntesis: las parroquias se inician hacia el siglo VI y su integración en las diócesis se produce entre el XI y XIII. En principio casi todas son iglesias propias. Pertenecen a reyes, obispos-a título personal-, magnates, monasterios y aldeanos. Se puede comprar, donar y heredar, hasta el punto que algunas pueden ser de cientos de personas. Las capillas y ermitas se distinguen de las parroquias sobre todo por no tener pila bautismal. A todo esto hay que sumar los monasterios. Los hay familiares, propios, dúplices, pactuales. Algunos atienden pastoralmente a los vecinos; otros tienen capillas con ese fin. De modo que a veces es difícil distinguir entre verdaderas parroquias y capillas. Hay iglesias de los monasterios que no aparecen como parroquias hasta la Desamortización, mil años después de su existencia. Por eso resulta imposible ofrecer un número exacto hasta las memorias del Hoyo, a comienzos del s. XVII. El Libro del Subsidio, del año 1.500, no siempre distingue entre parroquias y ermitas. Podría establecerse como criterio diferenciador la cantidad de dinero que cotizaban, pero tampoco eso es seguro.

Se piensa que al menos desde la creación de los arcedianatos, en el último tercio del siglo XII, debieron existir registros con los nombres de todas las parroquias pertenecientes a cada arcediano. Opino que debieron desaparecer con el deterioro causado por el uso. En Tenencia del Hórreo y en Libro de Subsidio se percibe que sus autores escriben teniendo a la vista un modelo anterior. Es decir, los registros tenían que copiarse cada cierto tiempo, bien por el deterioro, bien porque era preciso anotar nuevos datos o suprimir otros. 

TENENCIA DE HORRO

Año 1.438. Publicado por López Ferreiro. Sólo menciona un tercio de las parroquias de la diócesis, pero es útil porque algunas parroquias aparecen por primera vez en un documento. Sin duda recoge una realidad muy anterior, quizá del siglo XIII, pero no eso no puede atribuirse a todas las parroquias. Citó T Horro.

LIBRO DEL SUBSIDIO. Año 1.500.

Es un listado casi completo de todas las parroquias. A veces cabe la duda de si alguna iglesia es capilla o parroquia. Tampoco menciona iglesias pertenecientes a monasterios que podían funcionar como parroquias. Cito Subsidio.

MEMORIAS de del HOYO

Inicios s. XVII. En un libro de Visitas Pastorales con datos de interés. Distingue perfectamente entre parroquias y capillas. Menciona también parroquias extinguidas. Solo he encontrado unas cuatro omisiones. Es útil confrontarlo con el Libro del Subsidio y con el que indico a continuación. Cito Hoyo.

ARREGLO O REAJUSTE PARROQUIAL 

Año 1.867. Publicado en el Boletín Diocesano en los años 1.867 y 1.868. Su intención fue la de una reorganización parroquial, creando o suprimiendo parroquias y modificando los límites de otras. Suponía también una nueva distribución del clero. Sólo se ejecutó de modo parcial y, en algunos casos, hasta muchos años después. En lo que concierne a este estudio es la base de la configuración parroquial actual de la diócesis. Cito Reajuste.

He tratado de no alargar estas notas explicativas, aun sabiendo que son insuficientes para los no especialistas en el tema. Quedan en las carpetas muchas notas y apuntes, pero considero que lo importante es exponer el objetivo principal : la cronología de las parroquias y de otras iglesias de la diócesis de Santiago.

DESCRIPCIÓN DE LAS FICHAS

En la primera línea figura el nombre de la parroquia, el santo titular y el arciprestazgo, según constan en la Guía del año 2.012. En la misma línea hay dos datos estadísticos; el primero corresponde a la población de la parroquia según la Guía de 1.965; le sigue el que se reseña en la Guía de 2.012. En las líneas siguientes se hacen constar una o varias fechas que son las más antiguas que he podido encontrar. Indico las fuentes de donde se han tomado las notas. En algunos casos doy alguna explicación más detallada. Sigo el modo de citar actual, aunque en algunos casos he mantenido fichas antiguas con el sistema anterior.

En algunas fichas indico el topónimo tal como aparece en el documento.

En la primera línea hay una letra en mayúscula y negrita. Sirve como punto de referencia para conocer el número de parroquias en una época determinada. No se trata de una periodización arbitraria.

A : Iglesias hasta el año mil. Digo iglesias y no parroquias. Fijo esa fecha porque afecta a un gran número de documentos acusados de falsificación. Es imposible señalar una fecha con certeza, pero puede aceptarse que las iglesias existiesen en ese año. Lo mismo sucede con los sarcófagos, que también pueden aceptarse en esa fecha.

B : 1.000 a 1.250. De muchas iglesias sólo tenemos noticia porque son románicas o conservan restos románicos. Los especialistas afirman que en el año 1.250 ya ha terminado el ciclo del románico. Hay que tener en cuenta que alguna de estas construcciones duraron decenios, de modo que la existencia de una iglesia puede ser muy anterior a la fecha dada por los expertos.

C : 1.250-1500 / 1.600. Del año 1.500 es el Libro del Subsidio, primer registro de Parroquias casi completo que conocemos. Extiendo esta etapa hasta el 1.600 porque las Memorias de del Hoyo sirven para distinguir mejor entre las parroquias y capillas y, además, porque indica un cierto número de parroquias extinguidas en el siglo XVI.

D: 1.600-2.010. Parroquias creadas o suprimidas en este periodo. Un punto intermedio es el Arreglo o Reajuste Parroquial del año 1.867.

No he pretendido una total exactitud. En algunos casos las parroquias fueron una sustitución de otra anterior o bien una restauración de iglesias desaparecidas. En las conclusiones del estudio ofreceré un breve cuadro estadístico.

Para los que trabajan en temas de Historia les puede ser útil un consejo de Aristóteles:

Una mente instruida queda satisfecha con el grado de precisión que la naturaleza del tema admite y no busca la exactitud cuando solo es posible una aproximación a la verdad.

LAS PARROQUIAS

130. BERDUCIDO, S. Martiño. (O Lérez) C. 1.96-990

1.283. Carta del Vicario General del Arzobispado para que los vecinos de Bordel, en la parroquia de Verducido, paguen los diezmos al monasterio de Lérez. AHN. Clero. Car.1.86. N. 22.-1.350. Pardo Villar, p. 27.

285. CERPONZÓNS, S. Vicenzo. (O Lérez). A. 743-790

1.019. Alfonso V, confirmando anteriores donaciones reales, concede a Santiago el coto de Cedofeita. Se menciona Serpenciones. LF. III, 244.

Entre 1.154-bula de Anastasio IV- en que ya hay una mención de esta iglesia y Honorio III, año 1.225, se suceden siete bulas papales sobre los bienes de la diócesis de Santiago. Si se leen de modo seguido se percibe que existe en el archivo de Santiago un “listado” de bienes escrito de modo ordenado. Cada nueva donación se incorpora a esa lista y por tanto a la nueva bula que se solicita de Roma. El orden y hasta las palabras casi nunca varían; a veces se inserta alguna nota aclaratoria : así sucede en la bula de Alejandro III, de 1.170, que al referirse a Cedofeita, dice ubi sunt septem ecclesiae. En 1.169 Fernando II confirma anteriores donaciones reales de Cedofeita con sus siete iglesias. Es obvio que la bula papal, otorgada un año después, siguió fielmente el listado enviado desde Santiago. (Para verificar lo aquí escrito basta leer Cedofeita o Citofacta en los índices del Catálogo de García Álvarez , del Tumbo A, de Lucas y del Tumbo B, de González)

El castillo de Cedofeita fue construido por Sisnado II a mediados del s. X, contra las agresiones normandas. Debió estar en el lugar del Castelo (Lérez).

Iglesia románica fines s. XII. ER. P.I, 503.

CONCLUSIONES

Si tomamos la primera lista coñocida de parroquias, el Libro del Subsidio, del año 1.500 -aunque sin duda refleja una situación muy anterior-, el número mínimo de las parroquias es de 1.105. Podemos sumar a esta cifra otras 20 más, que pueden proceder de algunas posibles omisiones y de no saber con certeza si se trata de iglesias parroquiales o de ermitas y capillas. Serían, pues, 1.035 ; quizá 1.040; a lo sumo, 1.050.
Hoyo, un siglo después, ya distingue perfectamente entre parroquias y otras iglesias. Su lista suma 1.044 parroquias y he podido comprobar que no llega a media docena de omisiones. Serían, por tanto, otras 1.050 parroquias.

En el Arreglo o Reajuste Parroquial de 1.867 la Diócesis se queda con 1.008 Parroquias y desde entonces hasta el 2.012 hay un incremento de 62 parroquias.

La extinción de algunas parroquias y la creación de otras arroja unas cifras totales entre 1.008 y 1.050¡ según las épocas. Hay una cifra discordante. En el informe del arzobispo de Santiago al rey Felipe II, en 1.587 se dice que hay 1.008 parroquias. Ruiz Almansa, 1.948, 69-71. Este dato no encaja mucho con lo que Hoyo menciona 20 años más tarde. Es posible que no se incluyan las parroquias monasteriales.

Queda patente que la estructura parroquial diocesana apenas ha variado en los últimos seis siglos, e incluso de más atrás. Las altas y bajas, incluso las de los últimos 150 años, pueden estimarse en un 2% por siglo.

No pretendo extraer conclusiones de estos datos, ya que no es finalidad de este estudio.

Paso ahora a reflejar estas variaciones según las distintas épocas.

ETAPA MONÁSTICA

En el año 1.998 Freire Camamiel publicó un excelente Monástico de Galicia hasta el año 1.200. A la diócesis de Santiago le concede 165 monasterios (pueden sumarse unos pocos más, que constan en fuentes editadas posteriormente). A estos monasterios hay que sumar las iglesias dependientes de los mismos. Precisamente, son los Cartularios de monasterios la principal fuente de información sobre las iglesias.

Despois D. Manuel comeza a escribir unha lista de Parroquias extinguidas no século XVI.

Segue con outra que reflicten as parroquias extinguidas entre Hoyo e Reajuste.

Despois segue coas parroquias creadas entre Hoyo e Reajuste.

A continuación fai unha lista de parroquias suprimidas en Reajuste

E seguidamente escribe unha serie de igrexas que comenta o seguinte :

Suman 381 capillas y ermitas contabilizadas hasta el año 1.500. Sin duda serían bastante más.

Es sorprendente el elevado número de capillas en fechas antiguas.

La impresión que me produce lo mencionado en este estudio es doble : por una parte destaca la abundancia de iglesias; por otra, la fragilidad de la población con la consiguiente ruina de muchas iglesias y capillas. Ya en el siglo X hay parroquias que son fundadas por una decena de vecinos. La situación en muchos lugares era semejante a comienzos del siglo XVII. Hoyo nos da algunos datos :

Hay 63 parroquias que no pasan de 10 feligreses (quizá 50 habitantes).
8 parroquias no tienen pila bautismal.

50 parroquias no tienen Santísimo Sacramento (en muchos casos por estar la iglesia muy alejada de la población).

De una parroquia -Aranga- dice que tiene 11 capillas para atender a su población dispersa.

Por último, menciona la existencia de 434 capillas.

APÉNDICE DEMOGRÁFICO Y PASTORAL

A medida que el número de fichas sobre parroquias e iglesias iba aumentando me pareció conveniente concluir el estudio con unas consideraciones particulares sobre temas demográficos y pastorales de actualidad. En realidad tengo dudas sobre si son oportunas o no como cierre de lo escrito, pero llevo muchos años reflexionando sobre los desafíos que amenazan a nuestras parroquias.

El primero es el de la caída demográfica. Siempre existieron parroquias con escasa población, pero en general se mantenían estables o crecían poco a poco. Como se verá en los datos comparativos entre 1.965 y 2.012 la situación ha cambiado en pocos años. Pero el problema viene de mucho antes. Si, por ejemplo, tomamos el antiguo arciprestazgo de Cotobad comprobamos que en 1.867 tenía el doble de población que en 1.965 y que en 2.012 descendió en otra mitad. Es decir, en 150 años ha perdido un 75% de habitantes.

Si a esto añadimos el descenso de la natalidad el futuro es poco halagüeño. Y lo dicho de Cotobad puede aplicarse a otras muchas comarcas.

La diferencia con otras épocas está en que parroquias de escasa población quizá no creciesen mucho, pero se mantenían o crecían un poco. Ahora, sin embargo, no se ven a medio plazo esperanzas ni de mantenimiento.

Pero será más adecuado que deje a un lado comentarios personales y dejar que los datos hablen por sí mismos….

D. Manuel presenta unha serie de cadros que compara a poboación, comenta as variacións en número de habitantes por segmentos, acabando coa situación actual e realizando estas declaracións :

Parece indudable que a la hora de la distribución del clero en el futuro, si las cosas no cambian de modo rápido, se impone una opción, por dolorosa que sea, entre números de parroquias y número de habitantes y clero disponible.

Quisiera concluir estos datos estadísticos con una reflexión histórica. La dispersión del poblamiento llevó a la creación de numerosas parroquias, con la consiguiente necesidad de abundante clero. Pero eso no sucedió del mismo modo en el resto de Galicia. Cuando en 1.547 Felipe II pide informes a los obispos para conocer el número de parroquias y de vecinos tenemos estos resultados:

(nun cadro aparecen as diócesis, o número de parroquias en cada unha delas, os veciños e a media de veciños por parroquia)
Según estos datos, Santiago tiene menos vecinos por parroquia que otras cuatro diócesis. Pudo haber influido algo la diferente orografía, pero también pudieron haberse hecho simples capillas en lugares de poca población algo alejados de la iglesia parroquial. Un ejemplo lo tenemos en Aranga con sus 11 capillas en la época de Hoyo.
La atención pastoral de tantas iglesias exigió, como es lógico, un clero abundante.

Se logró una fusión entre sacerdote y feligreses que ha quedado en la memoria de las aldeas. No es preciso resaltar que resultaba inimaginable una parroquia sin cura. Incluso los anejos sin casa rectoral tenían frecuentes actos de culto con la presencia del párroco.

La escasez de sacerdotes ha cambiado las cosas. Pero veo otro problema añadido :

La baja natalidad y la gran cantidad de personas que se desplazan a trabajar fuera de sus aldeas. Si hubiese el mismo número de sacerdotes de hace 50 años se encontrarían sin una ocupación pastoral conveniente. Es superfluo, por ejemplo, hablar de pastoral juvenil a un sacerdote en cuyas parroquias nacen dos niños al año.

Y, en contraste con lo anterior, está el mantener una actividad extenuante en los fines de semana.

Perdóneseme este desahogo personal que no quiere ser pesimista. No creo que el poblamiento rural de nuestra tierra vaya a morir, ni que tampoco la acción de la Iglesia vaya a desaparecer. Como siempre, cambiará lo que tenga que cambiarse, aunque ese mundo de más de mil parroquias rurales tratadas en este estudio, con una larga historia de muchos siglos, tenga un aspecto diferente al del pasado.

Finalmente, quiero dedicar este trabajo a las muchas generaciones de sacerdotes que trabajaron en esta parcela de la Viña a lo largo de los tiempos. Sean intercesores para que no falten operarios que la sigan cultivando.




SANTA LUCÍA 

Hoxe e o día de Sta. Lucía, invítovos a coñecer un pouco da súa historia e da relación que ten a miña parroquia de Cerponzóns con a festividade de dita Santa.

Fai uns anos, o noso párroco D. Manuel (Q.E.P.D.) escribia un artigo sobre as imaxes que hai no altar da nosa Igrexa.

Comezaba do seguinte xeito :

ALTARES E IMÁGENES DE LA IGLESIA DE SAN VICENTE

Se trata de exponer brevemente algunos datos históricos- artísticos sobre nuestras imágenes y su significado. De este modo los vecinos podrán conocer mejor lo que pensaban y sentían nuestros antepasados.

EL ALTAR MAYOR.

Estilo neoclásico. Siglo XIX.

Según los datos del archivo este retablo es el tercero de los que conocemos. El primer retablo conocido fue desmontado y cedido a la iglesia de Berducido hacia el año 1700 para hacer en S. Vicente otro de mayor tamaño. Del segundo retablo nada se conserva hoy en día. Seguramente debió deteriorarse por la humedad o las termitas, de tal modo que hace poco más de cien años debieron pensar que era preferible encargar uno nuevo. Este es el retablo actual. Después del Concilio Vaticano II .Se hizo un altar de piedra para decir la misa cara al pueblo. Hace unos cinco años se sustituyó este altar de piedra por otro de madera en el mismo estilo del resto del retablo, procurando que en este conjunto se mantenga la unidad de estilo.

El centro del retablo lo ocupa lógicamente la imagen del patrono, San Vicente. Es una talla de madera maciza del siglo XVIII. El Santo aparece vestido de diácono, con la cruz en una mano y el libro de los Evangelios en la otra, a sus pies figuran un perro con gesto amenazador y un ave de rapiña.
El aspecto del Santo es juvenil y vigoroso. Las dimensiones son 100 por 50.

STA LUCIA


A la izquierda de S. Vicente está la imagen de esta Santa. Es de la misma época y seguramente del mismo autor que la de nuestro patrono. También es de madera maciza. Lleva en una mano la palma del martirio y en la otra un plato con ojos. Esta es la representación tradicional pues a Santa Lucía le encomendamos la protección contra las enfermedades de los ojos.

Este es sin duda el motivo por el que su devoción se ha mantenido on gran fervor hasta nuestro tiempo, dimensiones : 120 por 36

Santa Lucía nació en Siracusa (Sicilia) por la misma época que S. Vicente y fue víctima de la misma persecución, siendo martirizada el 13 de diciembre del año 304. Es patrona de Sicilia y Santa muy generada desde siempre.

En Galicia es raro encontrar una iglesia en la que no haya una imagen de esta Santa.


OS MEUS RECORDOS :

Santa Lucía quizáis sexa a Santa máis querida por todos nós, eu desde pequeno sempre lle tiven muito agarimo, quizáis porque desde ben pequeno tiven problemas nun dos meus ollos e a miña nai sempre lle rogaba a Sta. Lucía que me curase. Sta. Lucía era moi encomiada, non había día en que escoitases a alguén da miña casa ou algunha veciña que viñese ao ultramarinos e que pedía á Santa por alguén.

E é que a quería todo o mundo, un exemplo témolo no señor Albino, os anos que estivo facéndolle a festividad do seu día ! (celebración que se lle fai no mes de Xaneiro na nosa Parroquia). Tamén facer mención os seus compañeiros : Honorio e Maquieira, dous homes que sin a súa  colaboración non se podrían chegar a facer aquelas festazas.

Das tres celebracións (San Antonio, San Vicente e Sta.Lucia) a que máis recaudaba e a que mellores orquestas tiña era Sta. Lucía, esa festividade era a máis comentada cando finalizaban os tres días festivos.

Recordo cando viña Albino á taberna para falar coa miña nai para contratar a cea das orquestas :

Carmen, tes que buscar sitio para darlle para comer a esta xente, hai que tratalos o mellor posible !

Vas ter na túa casa o mellores músicos de Galicia ! E a ver que prezo me vas poñer ! 

A miña nai con toda a súa calma comentáballe a Albino que xa sabía que as veces que tiña dado para cear aos compoñentes das orquestas nunca saían disgustados da Rons. Así que xa vos podedes imaxinar á miña nai preparando o menú, que si uns embutidos de principio, unhas ensaladas, a merluza rebozada, o cordeiro coas patacas…os viños da casa, algo de postre caseiro, os cafés e algunha copa de Ponche Cuesta e coñac Veterano tamén caían…e como tocaban despois!!!

O que menos me gustaba das festas era que cando a miña nai tiña que darlle de cear aos músicos, eu tiña que deixar de bailar coa miña “noiva” e baixar a lume de carozo para a Rons, tíñalle que axudar á miña nai servíndo a cea, despois, cando a primeira orquesta marchaba, había que preparar todo de novo para a segunda, e ao finalizar era cando volvía correndo costa arriba para seguir bailando, ganas non me faltaban !

IMPRESIÓNS DOS VECIÑOS :

Funlle preguntando a algúns veciños por si tiñan algunha anécdota que contarme relacionada co día de Sta. Lucía, co día da festa etc. foronme contando…

Antes comenzo recordando ao señor Albino, a súa longa vida facendolle a festa a Santa:

Ao pouco tempo de estar traballando na fábrica da Cross, Albino comezou a súa afección e devoción por facer as festas da parroquia, sobretodo a do día adicado a Sta. Lucia.

Quizáis lle pasou a Albino que ao regresar do servizo militar designóuselle o organizar as festas, antiguamente as comisións de festas formábana veciños que eran designados polo cura, ou ben lles tocaba aos recentemente casados ou os que volvían da mili como Albino, hoxe en día son veciños os que se ofrecen voluntarios para este traballo.

Fai un tempo, Albino comentoulle a periodista na entrevista que lle fixeron en La Voz de Galicia, as súas andainas o longo de tantos anos:

Resulta que él empezó organizando las celebraciones de Cerponzóns a mediados de los 50. Llevó a su tierra, durante décadas a las mejores formaciones, desde la mítica Poceiro a la Sintonía de Vigo, París de Noia o Manolito el Pescador. Antes de contratarlas, iba a echarles un ojo allí donde tocasen. Y, atención, se plantaba en las verbenas en bicicleta. «Moitos quilómetros fixen», recuerda con sonrisa, dejando atrás el enfado a cuenta de la sordera que tanto le incomoda.

——

Outro veciño coméntame que o día de Sta. Lucía, exactamente o 13 de Decembro do 1990 fora un día muy triste para él e a súa familia, ese día finaba a súa avoa, sigue contándome que fora unha noite mui longa e mui triste, mañán precisamente cumpre 30 anos. Pero non queda ahí a cousa, e que a súa avoa e o seu avó habían casado o día de Sta. Lucía, fai mañán 74 anos.

—–

Unha veciña contéstame que o día de Sta. Lucia era o día que máis lle gustaba.

Recorda que o señor Albino por nada do mundo quería deixar de facerlle a festa a Sta. Lucía, pero ela tamén recordaballe que tamén había que facerlla o Patrón, que S. Vicente non ía ser menos.

—-

Outra veciña coméntame que as festas en por sí son importantes que se fagan, claro que a de Sta. Lucía ten muitos recordos mui bonitos.

E parte de eses recordos que lle quedaron grabados para siempre foi grazas o señor Albino, que festazas facía !

Mira Juan, as festas en honor a Sta. Lucía eran unha maravilla, tamén as de San Vicente e San Antonio, pero o día de Sta. Lucía era unha pasada. Por contarche algo direiche que recordo un ano que foi espectacular, o señor Albino contratou tres orquestas ! Tres orquestas que daquela era de lo mejorcito, as tres para o día de Sta. Lucía !

Ainda recordo cales foron : Orquesta Gran Casino, Orquesta Compostela é Orquesta Novacabana. Para poder traer estas tres orquestas puxeronse a pedir non sólo pola parroquia, foron por tódalas parroquias da contorna, pero ainda máis, chegaron a Cuntis, Moraña…e máis lexos todavía! Honorio chegou a pedir para Sta. Lucía en Vigo !

E que che vou a contar da tirada de fogos ! Miña naiciña ! Aqueles fotos eran do mellorciño ! Muito mellores que os que botaban en Pontevedra…A festa coas tres orquestas celebrouse no adro da Igrexa, daquela ainda non estaba preparado o aparcamento novo.

Foi o no va más, así como cho conto.
HISTORIA DA SANTA :

A finais do século III, no ano 281, vén ao mundo en Siracusa (capital de Sicilia en Italia) unha nena á que bautizan co nome de Lucía e que, desde moi pequena, destaca pola súa fervor e piedade cristiáns.

Os seus pais, Lucio e Eutiquia, pertencían á nobreza de Siracusa. Lucía perde ao seu pai sendo ela aínda unha nena de 5 anos. A súa nai, Eutiquia, educou a Lucía no cristianismo e desde que era unha adolescente, decide consagrar a súa vida a Deus e rexeita a proposición de matrimonio de varios mozos siracusanos.

A súa nai, enferma desde facía varios anos, pediu á súa filla Lucía que a acompañase a visitar o sepulcro de Santa Águeda, en Catania (outra rexión de Italia), para pedirlle a súa curación. Mentres Lucía oraba no sepulcro, aparecéuselle Santa Águeda, rodeada de anxos, e díxolle: Lucía, virxe de Deus, por que me pides o que ti mesma podes facer?. A túa fe alcanzou resposta e a túa nai está curada. Lucía contou á súa nai a visión que había ter e desde entón

Eutiquia non volveu insistir na voda da súa filla. Eutiquia, a petición da súa filla, vende todos os seus bens e repárteos entre os pobres. Isto fai sospeitar que é cristiá; sospeita que logo confirma a denuncia, por despecho, do seu prometido ante Pascasio, gobernador de Diocleciano en Sicilia. Pascasio mandouna chamar e, vendo que ela se negaba a adorar aos Deuses Romanos, ordenou que fose levada a un prostíbulo. Con este propósito puxeron a Lucía nun carro, pero os bois que tiñan que tirar do carro non lograron movelo do sitio. Entón, o Gobernador Pascasio, cheo de odio, manda que queimen viva á moza Lucía, pero as chamas da fogueira non lle fan dano.

Ao ver este tipo de cousas milagrosas que sucedían, moitas persoas convertíanse ao cristianismo e entón, o Gobernador, mandou que lle sacasen os ollos pero ela seguía vendo e ao final ordena ao verdugo que lle cortase a cabeza. O martirio de Lucía produciuse o 13 de decembro do ano 304. Foi enterrada nas catacumbas de Siracusa e desde alí as súas reliquias distribuíronse a distintas igrexas do mundo.

Represéntaselle normalmente cunha espada que lle atravesa o pescozo, unha palma, un libro, unha lámpada de aceite e en ocasións tamén con dous ollos nun prato e, desde tempos inmemoriais, considéraselle patroa dos cegos e avogada dos problemas da vista e tamén dos pobres e dos nenos doentes. Actualmente os seus restos venéranse na súa Igrexa de Venecia á que acoden cada ano miles de peregrinos.

O corpo de Lucía foi depositado nas Catacumbas de Siracusa e desde entón consideróuselle unha Santa Mártir. O seu culto foise estendendo a outros lugares, de América, África, Europa e España.

É a patroa da vista, dos pobres, os cegos, dos nenos doentes e das cidades. É patroa dos campesiños, electricistas, modistas, choferes, fotógrafos, afiadores, cortadores, cristaleiros , xastres, fontaneiros e escritores.


Nota: Información de D. Manuel Miguez, La Gaceta, JJ Esperon.

D. MANUEL MIGUEZ REDONDO, PÁRROCO DE CERPONZÓNS E BERDUCIDO.

Manuel Miguez Redondo, sacerdote
 

De todo o que levo escrito no meu blog, este é o artigo que non me gustaría redactar, debido ao falecemento do noso párroco D.Manuel Miguez Redondo.

Pero a vida é así.

Don Manuel Miguez Redondo naceu en Pontevedra , o 16 de Decembro do ano 1942, pronto cumpriría os 78 anos de idade. Os seus pais chamábanse Manuel e Paz ( máis coñecida por Pacita). Manuel era propietario dun ultramarinos situado moi preto da Praza da Verdura de Pontevedra, e a súa esposa foi mestra. Manuel tivo dous irmáns, Cándido é Pilar(+).

Recollendo datos de un artigo do blog do párroco Don Víctor M. Sánchez Lado desde a parroquia de San Cayetano, situada na Rúa de Otero Pedraio (Archidiócesis de Santiago de Compostela) irei comentando o escrito por Don Víctor, xunto con datos que fun buscando da vida de D. Manuel. O falecemento de D. Manuel prodúcese o 6 de decembro de 2020, día de San Nicolás e moi preto da festividad da Inmaculada. A súa ordenación sacerdotal levouse a cabo na parroquia de Seixo (Marín), era o 4 de Abril do ano 1968, dita ordenación foi a cargo do cardeal Quiroga Palacios, a prensa daquel entón facíase eco da noticia e comentaba que o cardeal Quiroga fora recibido polo pobo de Seixo con moitísimo agarimo e atencións.

O Cardenal Quiroga ordenando sacerdote a D. Manuel
D. Manuel Miguez, 4/4/1968

Se conservan as palabras da homilía que son ben significativas. Estas foron as palabras que se recordan, en una crónica de ese día:

Nos ruega (el sr. Cardenal) que recemos por los presbíteros y por él, que es un sacerdote más. Que pensemos en la dignidad sobrenatural del sacerdocio cristiano. “Es el sacerdote -nos dice- un Ángel de Dios que enseña a los hombres dónde está el camino”. Nos recuerda que el gobierno en la Iglesia no es autoritario, es amistad. ” La voz del sacerdote es la de Cristo, que es quién realiza los sacramentos”. Continúa su Eminencia con frases de cariño para esta Parroquia de Seijo. Dice que les deja un regalo de parte de Dios. Un nuevo sacerdote. Termina felicitándole y dice que lo recibe con los brazos abiertos.

En parte do artigo que se pode ollar no seguinte enlace : https://roquecerponzons.wordpress.com/2020/07/12/ordenacion-sacerdotal-de-d-manuel-miguez-redondo/

Don Manuel respondía en un momento determinado de esta maneira :

Desde hoy, por la gracia de Dios, seré sacerdote para siempre.

-Don Manuel, díganos sus impresiones, cuéntenos todo lo que quiera. No le vamos a interrumpir. Queremos escucharle.

-Quiero resaltar el cariño de la gente de Seijo. Día tras día, a la vuelta del trabajo estuvieron ensayando para la ceremonia. La Parroquia hizo cosa suya mi ordenación. Incluso los no practicantes se sumaron unidos como un solo cuerpo. No sé cómo agradecerlo. Los marineros desconocían el uso del palio, pero todos ellos quisieron ensayar con el “velamen”. A nadie cedieron el honor de llevarlo. Es curioso observar el cariño de esta gente de Seijo. No han querido que nadie pague los gastos de la ordenación. Ellos lo son todo. Tampoco permitieron coros extraños. Cantarán con alegría. Y a fe que lo hacen bien.

A parroquia de Seixo foi o seu primeiro destino, alí tivo ao seu primeiro mestre de pastoral, o párroco D. José Benito Sainz, con él aprendeu a ter contacto cos mariñeiros, con outras comunidades cristiás, non católicas, e a amizade con outros sacerdotes que foi coñecendo.

Igrexa de Seixo.

Logo dun tempo en Seixo, D. Manuel foi a facer estudos a Pamplona, e logo dun tempo lonxe de terras galegas, ao regresar, propóñenlle un novo destino : San Vicente de Cerponzones (1982),  parroquia onde estivo a maior parte da súa vida, xunto á parroquia de San Martín de Berducido, anexa a Cerponzóns.

Igrexa de Cerponzóns
Igrexa de Berducido.
En estás dúas parroquias foi onde desempeñou case toda a súa vida pastoral, a súa conexión cos feligreses de ambas parroquias foi perfecta, chegou e comezou a animar e apoiar distintas iniciativas, a principal foi a festa de Corpus, onde se realizan desde a chegada de D. Manuel, as alfombras de flores monumentales.

D. Manuel Miguez.

Estaba sempre apoiando todo aquilo que tivese un único fin : a unión dos veciños, excursións, obras de teatro, os coros, participaba en todo aquilo que tivese interese xeral, sempre estaba disposto a oír e dar a súa opinión, compartía coas directivas da Comunidade de Montes, das Asociacións de Veciños e Culturais, das Comunidades de Augas, dos equipos de fútbol…

EFEMÉRIDES : O 10 de Abril de 1974, D. Manuel bendíce as instalacións do Club de Mar de Aguete, inaugurándose o 14 de Setembro de 1974

No ano 2018, D. Manuel cumpre 50 anos desde que foi ordenado sacerdote, xunto con él celebraron éste momento os seguintes sacerdotes :

BODAS DE ORO SACERDOTALES (ORDENADOS EN
1968): 

BLANCO GONZÁLEZ, JENARO (Párroco de Sta. María de
Añá y Unidas). 

BOULLÓN GONZÁLEZ, MANUEL (Párroco de Sta. María
de Torás (Laracha) y Unidas). 

CAMPOS SUÁREZ, RAMÓN (Párroco Sta. Cristina de Vea e
Unidas). 

CERDEIRIÑA VÁZQUEZ-ULLOA, VICENTE (Párroco do
Divino Salvador de Poio).

GIGIREY NIETO, MANUEL (Párroco de Sta. María de
Restande y Unidas). 
IGLESIAS COSTAS, JOSÉ (Párroco Emérito Sta. María do
Porto de Marín). 

LÓPEZ LÓPEZ, GONZALO (Profesor de religión jubilado).

MÍGUEZ REDONDO, MANUEL (Párroco de S. Vicenzo de
Cerponzóns). 

PONTE RODRÍGUEZ, DANIEL (Capellán Castrense en la
reserva). 

TEJERINA MARCOS, FELIPE (Vicario Parroquial de la
Divina Pastora de A Coruña) 

VARELA RAMA, LUIS (Párroco Emérito de Santiago de
Mens). 

VÁZQUEZ CABARCOS, JOSE ANTONIO (Administrador
Parroquial de la U. P. de Abegondo; Director del Hogar Sta.
Margarita de A Coruña). 

VÁZQUEZ LANDEIRA, JOSÉ (Párroco de Sta. María de
Pastoriza).

Debido á falta de párrocos os últimos anos D. Manuel tívose que facer cargo de impartir o labor pastoral nas parroquias de Santa María de Xeve e San Martín de Agudelo.

Igrexa de Sta. María de Xeve.
Igrexa de Agudelo.

D. Manuel era moi afeccionado aos libros de historia e ás vidas dos santos, o seu descanso utilizábao para ler e tomar notas, son inmensas as anotacións que ten, libretas con fichas de todo tipo, primeiro escritas manualmente e despois pasadas unha por unha ao ordenador. A súa preocupación e interese por estudar a orixe e infinidade de datos recolleitos sobre as parroquias da diócesis levouno a escribir un libro cunha extensisima documentación. Un exemplo é a historia de Cerponzóns, grazas aos seus estudos logrou atopar un documento onde aparece o nome da parroquia con data de 30 de Marzo do ano 1019, efemeride que dou lugar a celebración do Milenario da Parroquia de Cerponzóns.


Pasou a maior parte da súa vida en Cerponzóns, ata que se xubilou por enfermidade e foi residir na casa Sacerdotal na rúa Valle Inclan 7 , de Santiago. Na Casa Sacerdotal nunca deixaba a Visita ao Señor na capela e concelebraba todos os días cos demais sacerdotes residentes, sempre que puido.

Levaba todos os días o xornal a un sacerdote que tiña pouca movilidade e estaba case sempre na habitación pero que lle gustaba moito lelo. Tamén puxo de moda os paseos polo xardín da casa. El facíao fumando e lendo o xornal ou sentado ao sol. Con tal motivo outros se foron animando a pasear ou rezar o rosario, ao calorciño do sol.

Faleceu no Clínico, habendo recibido as visitas da súa familia e de os sacerdotes amigos e compañeiros. Foi atendido espiritualmente e recibiu a Santa Unción pouco antes de morrer.

Don Víctor M. Sánchez Lado, remata o seu artigo , decindo :

El funeral fue en la iglesia de S.José de Pontevedra que fue presidido por el Sr.Arzobispo, Mons.Julián Barrio y concelebrado por unos 25 sacerdotes. entre ellos el Vicario del Opus Dei en Galicia y el vicario de pastoral de Pontevedra .

En la homilía dijo el Sr Arzobispo que D.Manuel supo intuir a donde iba y que trató de vivir la fidelidad al Señor.

Descanse en paz.



Salida do féretro.

NOTA :

Enlaces relacionados con D. Manuel :

https://www.diariodepontevedra.es/gl/articulo/pontevedra/morre-manuel-miguez-redondo-cura-parroco-cerponzons-xeve-verducido/202012071016301116384.html

https://www.crtvg.es/tvg/a-carta/pazos-e-c-a-4489244

https://roquecerponzons.wordpress.com/2017/09/24/historia-de-cerponzons-autor-d-manuel-miguez-redondo/

Fotografías : Wikipedia, D. Víctor M. Sánchez  ,J.J. Esperón.

O ADRO DA IGREXA E O CEMITERIO.

O ADRO DA IGREXA

Terreo, xeralmente cercado, que adoitan ter as igrexas ao seu redor ou ben diante delas.  Algunhas igrexas teñen o camposanto no adro. Fixeron a festa no adro. SINÓNIMOS adral, atrio (RAG).

O Adro antigamente era un espazo que estaba pechado arrededor da Igrexa, os máis vellos recordarán un valo que había situado entre a Casa do Pobo e a Igrexa.
O noso adro forma parte das nosas vivencias, un lugar que por un motivo ou por outro pasamos en él parte das nosas vidas, desde que fomos bautizados fomos utilizando o adro de unha maneira ou de outra, desde ben pequenos xogamos arredor do adro, fomos nas procesións das nosas comuñóns, nas do Patrón, lucimos no adro as mellores galas, e ano tras ano participamos de actividades que desarrollan as asociacións ou grupos de veciñas e de veciños que se xuntan para levar a cabo por exemplo a confección das alfombras frorais.  É o lugar que constituíu e aínda segue en parte sendo o centro da vida social da parroquia, cantas veces quedamos precisamente con alguén o día da misa ou de algunha festividade para vernos no adro? En él manteñense conversacións, fálase de temas de interese, tamén os dimes e diretes son mui habituais…no adro péchanse tratos, faiselle un traxe o veciño ou a veciña que lle toque, en fin, o que cadre. Tamén no noso adro foi durante moitos anos campo da festa, onde se celebraron as verbenas das festas patronais, ainda recordo o adro adornado de bombillas e de bandeiriñas de cores colgadas de unha esquina a outra.

O ADRO COMO CEMITERIO
Ata o século XVIII, casi todas inhumacions celebrábanse no interior das Igrexas, a partir do 1750 fóronse sucedendo denuncias públicas para que ditas inhumacions realizásense no exterior, máis tarde prohibíronse, era o ano 1797 cando unha Real Cédula, prohíbeo expresamente. Aínda así foi a comezos do século XIX cando os cemiterios trasládanse aos adros, o máis habitual era enterrar na terra, máis tarde, a finais de século comezan a construírse os panteóns de nichos.

Nas igrexas a non ser posible un illamento completo das sepulturas, os fluídos cadavéricos filtrábanse á terra e os efluvios procedentes da putrefacción dos corpos inundaban todo o recinto eclesiástico, de tal forma que os enterramentos convertéronse nun importante problema de salubridad pública.

Falando dos mortos da parroquia que recibían sepultura na terra, precisamente no adro, na obra de Castelao, Un ollo de vidro, dicía un dous protagonistas: “Quixera estar soterrado nun cimeterio aldeán, no adro da Ereixa…¡ Con qué ledicia escoitaría nas mañáns ledas do domingo as conversas dos feligreses !
É que o habitual era, tamén aínda hoxe en día, sentarse no banco corrido de pedra que hai en fronte á Igrexa, ahí falaban e falan hoxe en dia os veciños. Ademáis agora hai un taboleiro donde ás asociacions colocan os avisos das súas actividades, dando lugar entre os veciños a ter motivos para falar tamén delas, do que fan ou do que non fan, nunca é a gusto de todos.

No adro, cando facía de cemiterio, e máis tarde cando por principios do 1900, comézase a implantar os panteons con nichos, todos os veciños tiñan dereito a ser enterrados no lugar, excepto os que eran apóstatas, suicídas e os nenos sen bautizar.

Aos nenos sen bautizar houbo unha época que os enterraban nas inmediacions do Cruceiro de Mogos, e seguramente máis tarde enterraríanos no adro, iso si, nun lugar habilitado para eles e sendo de noite, tendo o consentimento do señor cura, isto que digo fixérono en moitos lugares, supoño que na nosa parroquia ocorreu o mesmo. Muitas das sepulturas que había arredor da Igrexa estaban cubertas, sinalábanas cunha pedra grande e cadrada, na que constaba o nome do defunto, e ademáis na cabeceira colocaban unha cruz de ferro. Anos máis tarde comezouse a colocar unha lápida de mármore, onde constaba o nome do defunto, a data de nacemento e a do óbito, o recordo da familia e ás veces unha frase ” Descanse en Paz”. Outras, as das familias máis pobres estaban cubertas sólo con mirtos, tamén hubo algunha cuberta de cunchas, estas representan a idea da inmortalidade cando están sobre as tumbas. Según documentación antiga nos primeiros enterramentos de Homo Sapiens atopáronse restos de plantas aromáticas. A razón do seu uso era a de vencer o cheiro do cadaver. Ademáis foi un dos símbolos máis antigos que se coñocen, porque era semellante ao uso de bálsamos, incenso ou mirra, simbolizaba a crenza nunha vida máis alá da morte.


Para maior seguridade o adro estaba pechado co valo debido a que ao estar as tumbas podíase dar o caso que podían acudir calquer animal a fozar nelas, en especial os porcos, desa maneira impedía o seu paso.

No noso cemiterio si nos paramos a ver os panteons máis antigos observamos que hainos feitos desde o ano 1929.

Mais tarde unha serie deles foron construidos nos anos 1929/30/31/32/34/35

E outros fixeronnos nos anos 1940/43/44, despois un grupo deles no 1954/55/58, outros no 1966 etc., todos eles constituen o Cemiterio Vello, anos despois fixose a primeira ampliación e despois a segunda.


Era o ano 1931 discutían no Parlamento español a Lei de Secularización dos cemiterios, que obrigaba a que foran municipais, varios deputados galegos solicitaron, e foilles concedido, que en Galicia, debido a súa configuración territorial, se conservasen os das parroquias.
En xaneiro do 2015 entrou en vigor o decreto de Sanidade Mortuoria de Galicia, que establecía uns requisitos mínimos que deben cumprir os cemiterios. O decreto aprobado polo goberno autonómico non obriga ás parroquias a regularizar os cemiterios dentro dun prazo determinado, pero si que contempla a posibilidade de prohibir que se execute unha ampliación mentres non se proceda á regularización. No texto legal tamén se menciona a imposición de sancións en determinados casos graves.

Volvendo ao adro, éste forma parte de todos nós desde sempre…Tanto para os mortos como para os vivos, aínda que para os que estamos vivos pola noite dá un pouco de respeto achegarse polo lugar. Recordo aqueles días de festas do patrón, as misas, as procesións, os fogos, as noites de verbenas buscando moza para bailar, as orquestas, as bandas de música,  os postos de rosquillas, os de bebidas, as barcas, o tiro o pichón…Recordo coma se fose hoxe o osario que había no adro, onde están hoxe en día os grifos do auga, a pé do campanario. Alí tiñamos que entrar a buscar a pelota coa que xogabamos ao fútbol antes de entrar a misa, alí, entre cráneos, húmeros, peronés, cúbitos, e demáis osos, collía a pelota o que a tirara. O principio daba un pouco de respeto, pero despois xa era habitual entrar coma si nada, sempre con ollo de que non nos vira D. Benito.

Quen non ten unha foto súa realizada no adro ? Dunha festa, unha comuñón, unha voda, das alfombras ou mesmo do día de Ramos, como esta, onde había quen quería levar o ramo máis grande…todo ocorría no adro.

Tamén antes de botar o alquitrán no adro chegamos a ver algúns ósos pola zona onde está entrada lateral da Igrexa.

Eu son dos que penso que os nosos defuntos, antes no adro, máis tarde no cemiterio están acompañándonos e participando desde o máis aló en todas e cada unha das actividades que se fan, porque desde sempre forman parte do pobo, forman parte de nos e das nosas costumes. Que así sexa polos séculos dos séculos.


Moitos cemiterios posúen fascinantes e inusuais tumbas, gravados e un tipo de arquitectura, gardan ademáis unha chea de historias que son unha importante ligazón coa historia local. Deste xeito, é moi importante o significado das vellas tumbas detrás das cales se atopan lendas e feitos sobre as persoas que alí están enterradas.

No noso cemiterio de Cerponzons seguro que moitas das persoas que ahí están enterradas teñen un sen fin de historias , heroicas ou tráxicas sucedidas na súa vida , xente con lendas que aínda nos lembrámonos dalgunhas, mentras que outras levaronnas con elas o máis aló.

Nestes momentos temos no noso cemiterio parroquial un total de 218 panteons, cun total de 827 nichos. Ademáis quedan no chan dúas tumbas dos anos 1912 é 1918.


Este ano dada a situación na que estamos pasando o señor cura D. Herminio transmitiu unhas RECOMENDACIONS Á NORMATIVA CIVIL polo Día de Defuntos.

1º PROCURAR ARROMBAR E POÑER FLORES DURANTE A SEMANA.

2º DADO QUE O DOMINGO POLA TARDE É O DÍA DE MAIOR AFLUENCIA, SERÍA CONVENIENTE QUE EN HORARIO DE 16:00 a 17:00 e cunha duración de MEDIA HORA realicen a visita aos seus defuntos os que teñan os PANTEONS cos NÚMEROS PARES.

Aqueles que teñan os PANTEONS con números impares que realicen a visita aos seus defuntos en horario de 17:15 a 18:15.

3º PARA AXUDAR A CUMPRIR A NORMATIVA CIVIL, desde o sábado ao mediodía ata o domingo á noite pecharase a auga do cemiterio.

NUMERACIONS DOS PANTEONS :


A CAPELA DE SAN CAETANO, PARTE DA NOSA HISTORIA 

Aínda que a capela de San Caetano está situada en terreos da nosa parroquia veciña de Alba, nin que dicir ten que tamén forma parte da nosa historia.

Son máis de 300 anos desde a súa creación, onde moitos veciños da parroquia levan compartindo cos veciños de Alba a capela de San Caetano. Quen non foi a misa nalgún momento, quen non gozou das verbenas que se realizaban polo mes de agosto ? Eu aínda recordo ir pola Fontairiña, era cruzar o paso da vía do tren e xa estabas á beira da capela, había tan pouco tráfico que se bailaba na mesma estrada, comparto con todos vós este artigo:

DESCRIPCIÓN DA CAPELA  DE SAN CAETANO

Capilla de la parroquia pontevedresa de Alba, archidiócesis de Santiago de Compostela.

Construida en el siglo XVII en estilo barroco, es de una sola nave rectangular y una cabecera cuadrangular, ligeramente más ancha y francamente mas alta que la nave.

La fachada es de piñón triangular, moldurado en cuarto de bocel, listel y talón inferior de apoyo. En el ápice una cruz.

La puerta esta recercada pero aún sin orejeras, pero con un triángulo en la clave del dintel, continuando con la molduración del cercado, que es en dos cuartos de bocel entre listeles.

Sobre la puerta se sitúa un baquetón a modo de un pequeño tornalluvias y sobre él un frontón triangular rematado en espirales a ambos lados, que sostiene en su centro una hornacina rematada en bóveda de vieira, con los dos brazos levantados.


San Cayetano, santo tan poco habitual en Galicia, nació en Vicenza en 1480 y murió en el 1547 en Nápoles. Fué por lo tanto contemporáneo de Lutero, fue fundador de los Clérigos Regulares Teatinos. Implantó la bendición con el Santísimo Sacramento. Fundó con el Beato Juan Marinoni los “Montes de Piedad”, para ayuda de pobres y marginados.

El conjunto descrito de frontón y hornacina se apoya en una cornisa de listel y baquetón inferior con dos listeles.

Encima se sitúa un gran escudo de armas con yelmo y penacho.

A la derecha de la puerta, otra hornacina rematada en bóveda de vieira vuelve a contener la imagen del eclesiástico San Cayetano, con sus brazos levantados.

Dos pináculos situados en las esquinas rematan esta llamativa fachada occidental.

La cornisa de la nave es en listel, baquetón y pequeña nacela. Pilastras en las cuatro esquinas.

Hay una ventana de doble derrame a cada lado de la nave y otra a cada lado de la cabecera.

La cornisa de la cabecera es en cuarto de bocel, listel y talón inferior; a corta distancia una imposta recorre esta cabecera, en baquetoncillo y dos listeles.

Por el interior, la nave se cubre con una bóveda de cañón moderna.

La cabecera se cubre con una gran cúpula de sillería, sobre pechinas lisas. El arco triunfal, como los otros tres que sostienen la cúpula, son de medio punto, con un escasetonado corrido insinuado. El arco del testero está doblado.

Los capiteles son en doble listel, baquetón, listelillo, cuerpo liso y baquetón inferior. Las basas son en toro con pedestal. No hay retablo. Las imágenes son del XVIII muy repintadas.


Nota : Extraído de un artículo relacionado con las Rutas del Románico, realizado por Rafael Fontoira Surís.

Na conferencia que ofreceu o historiador Xosé Manuel Pereira Fernández, na nosa parroquia de Cerponzóns no mes de Decembro do 2019, facía referencia a Capela de San Caetano :

O 4 de abril de 1709, é o rector de Alba e cargo da Inquisición don Xerome Carrera e Andrade quen aparece ante notario. Faino para redactar testamento e outorgar poder como testamentarios ao seu irmán o licenciado don Antonio Carrera e Andrade, reitor da freguesía de San Martiño de Liñaio, e ao licenciado don Ventura de Arauxo, avogado da Real Audiencia do Reino de Galicia. No documento, don Xerome declara que a súa irmá dona Mariana Carrera de Andrade lle encargara a edificación dunha capela na honra de San Caetano “en la parte que le pareciese”. A capela, indica, a construíra “en el sitio que llaman la Puente Bean”. Como única herdeira, testamentaria e patroa de San Caetano deixa a súa sobriña dona María Xosefa Carrera e Andrade. Aos dous testamentarios antes citados indícalles que se el en vida non puidese rematar a capela de San Caetano a acabasen eles. Por un documento notarial redactado o 14 de maio do citado 1709 por don Antonio Carrera e don Ventura de Arauxo sabemos que don Xerome Carrera morrera, sen especificar a data, no antes citado mes de abril.

Quen pilotou a dirección de San Caetano non foron os dous testamentarios citados de forma repetida, senón a sobriña do párroco don Xerome, dona María Xosefa Carrera e Andrade, casada e axiña viúva de don André Osorio Galos. Outro Osorio Galos, don Xosé, foi párroco de Cerponzóns e o seu anexo de Berducido. Faleceu o 4 de decembro de 1711. 

O seu testamento consta de 84 folios. Debeu ser un home culto e de lectura, pois a relación de libros da súa propiedade ocupan máis dun folio. Se regresamos a dona María Xosefa, o 8 de agosto do mesmo ano de 1709, pouco máis de tres meses despois do pasamento do seu tío aparece ante notario redactando a escritura de Fundación da Capela de San Caetano. No documento afirma que a mesma fixérase en Ponte Beán porque ao ser “a la continua de mucho concurso de xente causa y causara mayor debozion”. Igualmente indica na súa comparecencia notarial que para o remate da capela unicamente faltaba a construción do coro e xa facía dous anos celebrábase misa nela. Tres anos despois, o 13 de xuño de 1712, dona María Xosefa concértase co canteiro de Gatomorto, Pablo Solla, para facer a capela maior de San Caetano.

NA CAPELA ENCONTRAMOS VARIAS IMÁXENS, ENTRE ELAS AS DE :

Nota : O Santo que indica SANTIAGO, non e tal, si non que é San Roque.

CURIOSIDADES

No ano 1975, unha veciña de Madrid, Dª Eustaquia Salvadores, estivo unha tempada en Pontevedra, ela tiña moita fe en San Caetano. Seguramente era veciña da Parroquia madrileña que ten a Igrexa entre a rúa de Embajadores e a rúa do Oso, onde teñen culto a San Cayetano e San Millán.

Pois ben, ao decatarse que había unha capela dedicada a San Caetano na parroquia de Alba e que necesitaba un bo arranxo, decidiu dar unha importante suma de diñeiro para o seu arranxo, desde aquel momento loce esta placa no interior da capela :

Fai un tempo que tiñamos unha dúbida relacionada co exterior da capela, en ambos laterais exteriores existen unhas pedras que teñen unha forma que non corresponden en orde coas outras que as rodean, non sabiamos que era o que había alí fai anos.


Pero ao estar no interior da capela, a solución tiñámola alí, ditas pedras colocáronse co paso do tempo para pechar unhas fiestras primitivas.

Polo que se pode observar, as fiestras deberon pechalas debido a que co paso do tempo a capela foi quedando máis abaixo que o recinto que a rodea e tamén en relación á estrada e a ponte.

Seguramente para evitar roubos, ou para que tivese mellor entrada de luz, pecharon esas fiestras e fixéronse unhas novas un pouco máis arriba daquelas.

Detrás de San Xurxo, estaba unha das fiestras.

Nesta fotografía se aprecía a distancia que hai desde o chan ata a fiestra, mentres que no exterior está prácticamente a ras de chan.


Si tendes a ocasión de visitar a capela quedaredes sorprendidos polo ben coidada que está, desde fai muitisimos anos unha familia que vive en fronte á capela é a encargada do seu coidado, preguntade por Antonio e moi amablemente móstravola.

Hoxe en día a celebración de misas son moi limitadas, a do patrón e as que lle piden os peregrinos que poden oficiar.

Podemos observar varios detalles de interese, tanto no interior como no exterior :

Con respecto a la labra heráldica que preside la fachada de la Capilla, tenemos amplia información gracias a D. Carlos Acuña Rubio (Presidente de la Asociación de Genealogía Heráldica y Nobiliaria de Galicia) :
A pesar de no haber investigado personalmente a fondo esta capilla, puedo dar la siguiente información sobre la labra heráldica que preside la fachada: 

1º) Esta piedra de armas, de la primera mitad del siglo XVIII, exhibe en su escudo los blasones de linajes que se repiten en: el próximo pazo-granja de Alba dentro del Camino de Santiago; en la arruinada casa de O Vao en el lugar de Cochón de San Pedro de Campañó; en el lateral de la fachada de la iglesia parroquial de San Vicente de Cerponzóns; y en el pazo-fortaleza de Gondar de Santo André de Xeve. 
2º) Descripción: escudo perimetrado y rodeado por motivos vegetales, acolado de una cruz flordelisada, con su campo blasonado de: 1º Abreu (cinco vuelos o alas de águila) y Araújo (torre de la que asoma el busto de una doncella); 2º Andrade (banda engolada de dragantes); 3º Figueroa (cinco hojas de higuera); 4º Galo (dos gallos y dos conchas de vieira); 5º Caldas (cinco cipreses); 6º Aldao (cinco flores de lis) y Romero (un peregrino con su bordón). 
3º) El escudo del pazo-granja de Alba, en el Camino de Santiago, también está acolado por una cruz flordelisada y repite las armas de los linajes Abreu, Andrade, Araújo, Figueroa, Caldas, Aldao y Romero. 
4º) Por su parte, el escudo del lateral de la iglesia parroquial de Cerponzóns, lleva cargado sobre el todo, en el abismo, la cruz flordelisada que suelen exhibir los familiares del Santo Oficio de la Inquisición. Además, de estar blasonado con las armas de los linajes Andrade y Galo en el segundo y tercer cuartel, junto a las de los Osorio en el primero, Aponte en el cuarto y Aldao y Castro en la bordura. 
5º) En la casa-pazo de O Vao, hoy arruinada y dentro del polígono industrial, tras la nave de BricoKing, se hallaba una labra heráldica hoy desparecida de la que tan sólo nos queda el recuerdo de un simple esbozo. Dicho escudo exhibía los blasones del linaje Abreu, junto con las de los Valladares y Ozores. 
6º) Abundando en los parentescos de la capilla de San Caetano de Alba, cabe decir que el linaje Aldao está presente desde la Edad Media en la fortaleza, hoy pazo, de Gondar del lugar de Maúnzo en Santo André de Xeve, junto a las armas de los Bermúdez de Castro y Aponte, cuyo blasón de los Aldao son las cinco flores de lis que también campean en dicha capilla de Alba y en la iglesia de Cerpozóns. 
7º) Para finalizar, redundar en la importancia histórica de la capilla de Alba por cuanto desde el punto de vista heráldico reúne en una sola piedra armera la representación de linajes tan poderosos como los descritos, con casas señoriales en las parroquias más próximas a Santa María de Alba.

San Caetano e o Patrón do Pan e do Traballo