CITAS LITERARIAS (26) PEREGRINACIÓN DOS VECIÑOS DE CERPONZÓNS (II)

DIARIO EL COMPOSTELANO

2 FEBREIRO 1937

Esta mañana, pasadas las once, llegó a Santiago la peregrinación del Arciprestazgo de Moraña de Arriba, organizándose en la Alameda, donde fue saludada por una comisión del Ayuntamiento que componían D. Fermín Zelada y D. Jorge de la Riva, por otra de la Archicofradía del Apóstol que integraban D. Ramón Fabeiro y D. Anselmo Padin y la de Peregrinaciones, compuesta por el párroco de Sar don Enrique Campos y el prebistero D. Jesús Carro. Todos saludaron al arcipreste D. Santiago Abuelo, quien presidía la peregrinación.

Formaban en ella los siguientes párrocos del Arciprestazgo : Cuntis, Agodelo, Alba, Amil, Arcos de la Condesa, Arcos de Furcos, Baliñas, Barro, Bemil, Briallos, Caldas de Reyes, Campo, Cequeril, Cerponzones, Cesar, Coseirado, Estacas, Fragas, Gargantans, Geve, Laje, Lamas, Lérez, Moraña, Moimenta, Perdecanay, Portela, Rebón, Sayans y Troans.

Hicieron los peregrinos su entrada por la puerta del Obradoiro, siendo recibidos por el señor Deán D. Salustiano Pórtela Pazos y los canónigos D. Robustiano Sánchez Otero y D. Pío Gil.

Dijo la Misa el párroco de Portela y rezó la oración para ganar el jubileo el Sr. Sánchez Otero.

El prelado oyó la Misa desde el prebistero.

Después los peregrinos cantaron el himno del Apóstol, abrazando la imagen pétrea.

Los párrocos con su arcipreste subieron luego a cumplimentar al Sr. Arzobispo.

Esta peregrinación puede considerarse como una de las más numerosas. Pasaban de tres mil las personas que en ella figuraban.

NOTA : O Himno ao Apóstolo Santiago data do Ano Santo 1920, letra do Dr. D. Juan Barcia Caballero e música de D. Manuel Soler Palmer, mestre de Capela da Catedra.

O himno cántase en determinadas ocasións, xunto co funcionamento do Botafumeiro.

Na maioría das veces o himno soa soamente de modo instrumental por medio do órgano, pero ese día que estiveron os nosos antepasados, foi cantado ao grande…

HIMNO :

Santo Adalid, Patrón de las Españas,

Amigo del Señor:

Defiende a tus discípulos queridos,

Protege a tu nación.

Las armas victoriosas del cristiano

Venimos a templar

En el sagrado y encendido fuego

De tu devoto altar.

Firma y segura

Como aquella Columna

Que te entregó la Madre de Jesús,

Será en España

La Santa Fe cristiana,

Bien celestial que nos legaste Tú.

¡Gloria a Santiago,

patrón insigne!

Gratos, tus hijos,

Hoy te bendicen.

A tus plantas postrados te ofrecemos

La prenda más cordial de nuestro amor.

¡Defiende a tus discípulos queridos!

¡Protege a tu nación!

¡Protege a tu nación!.

CITAS LITERARIAS (24) O MAÍZ DE PALOMITAS (FLOCOS DE MILLO).

O día 6 de Abril pasado tivo lugar na Diputación de Pontevedra a presentación do CATÁLOGO DE LAS COLECCIONES VEGETALES LOCALES.

Neste catálogo a Misión Biolóxica mostra os principais resultados dos traballos sobre a conservación, manexo e emprego de biodiversidade de variedades locais de cultivos galegos.

No catálogo temos información relacionada sobre a vide, o olivo, as rosas, as coles, as xudías, os guisantes, o maíz…

Encontramos neste catálogo descripcións relacionadas coa historia e os usos, áreas de cultivo, floración e variedades, así coma os períodos de sementar e da colleita etc.

No catálogo indica tamén que na Misión Biológica de Galicia teñen un banco de germoplasma, onde conservan coleccións de maíz (gran, doce e de palomitas) tamén de brásicas (verzas, repolos, coles asa de cántaro, nabos , nabizas, grelos e nabicol); leguminosas (xudías, guisantes e caupí) e variedades de vide, olivo e rosa.

O que máis me chamou atención da publicación é na páxina 27, onde fai referencia á nosa parroquia, nela coméntase a variedade de MAÍZ DE PALOMITAS.

A publicación di o seguinte :

MAÍZ DE PALOMITAS

En Galicia, la mayor parte del maíz es maíz grano, utilizado para la alimentación del ganado (piensos) y humana. En la costa se cultiva, en general, el maíz de grano blanco, que era utilizado por los marineros para hacer pan, de ahí el nombre de “ pan del marinero”. Las variedades de maíz grano del interior son amarillas y también hay maíz multicolor en varias zonas.

Las variedades de palomitas se cultivan, preferente, en el sur de Galicia, siendo variedades muy locales (Pazos, Cerponzóns).

Maíz de Palomitas.

Por lo general son plantas altas, con un tallo que resiste muy bien el encamado, pero, sin embargo, con una mazorca, generalmente muy alta, lo que hace que, en ocasiones, sea algo susceptible al encamado. Variedades muy rústicas, que no necesitan cuidados muy específicos y que toleran condiciones ambientales desfavorables.

Con el calor, el endospermo de los granos de maíz de palomitas explota, originando la conocida palomita.

Catálogo

Banco de germoplasma de maíces :

RESUMEN DEL BANCO

La colección de poblaciones de maíz que se conserva en el banco de germoplasma de la Misión Biológica de Galicia está formada fundamentalmente por antiguas poblaciones españolas y un grupo selecto de poblaciones del «Corn Belt», fundamentales para la mejora del maíz en zonas templadas. La colección se mantiene en perfecto estado de conservación en la actualidad. En total, se conservan 241 poblaciones que pertenecen a los siguientes cultivos:

• Maíz grano: 198 poblaciones

• Maíz dulce: 16 poblaciones

• Maíz de palomitas: 27 poblaciones

Las 198 poblaciones de maíz grano comprenden 177 poblaciones españolas (43 razas, 93 variedades gallegas de polinización libre y 41 variedades del resto de España), 17 poblaciones del Corn Belt norteamericano y 4 poblaciones de otros países de América.

Las 16 poblaciones de maíz dulce son todas de origen norteamericano (Corn Belt), ya que en España no se introdujo este cultivo, y comprenden 14 variedades de polinización libre y 2 poblaciones sintéticas.

Las 25 poblaciones de maíz de palomitas comprenden 25 poblaciones españolas (4 razas, 5 variedades gallegas y 16 variedades del resto de España) y dos poblaciones sintéticas del Corn Belt norteamericano.

Referente ao MAIZ DE PALOMITAS, aparece denominado así :

CLASE : P = Maíz de Palomitas

CÓDIGO: ESP009/ ZMU 0444

NOMBRE : Cerponzóns

ORIGEN : Cerponzóns (Pontevedra)

PAÍS: España

CITAS LITERARIAS (25) PEREGRINACIÓN DOS VECIÑOS DE CERPONZÓNS (I)

PUBLICADO EL 21 MAIO 1920

DIARIO “EL ECO DE SANTIAGO”

AÑO SANTO DE 1920

PEREGRINACIÓN DEL ARCIPRESTAZGO DE MORAÑA

Ya decíamos ayer que se advertía la presencia en esta ciudad de numerosos peregrinos del arciprestazgo de Moraña que se habían adelantado al grueso de la peregrinación dispuestos a cumplir aquí los preceptos de confesar y comulgar para lucrarse de las indulgencias del jubileo Plenísimo del Año Santo.

La inmensa mayoría de los devotos romeros vinieron hoy a Compostela en un tren especial que llegó en las primeras horas de la mañana.

Forman el arciprestazgo de Moraña 39 parroquias que pertenecen al partido judicial de Caldas y son las siguientes :

Agudelo, Alba, Amil, Arcos de la Condesa, Arcos de Furcos, Baliñas, Barro, San Verísimo, Bemil, Briallos, Caldas de Reyes, Santa María Caldas de Reyes, Santo Tomás, Campo, Cequeril, Cerponzones y Berducido, Cesar, San Andrés, San Clemente, Santa María de los Baños de Cuntis, Cosoirado, Estacas y Piñeiro, Fragas, Garganiáns y Moraña, Geve San Andrés, Geve Santa María Purísima, Laje, Lamas, Lérez, Moraña, Santa Justa, Muimenta y Couso, Perdecanay, Portela y Couselo, Portela, San Mamed, Rebón, Soyáns, y Troáns.

A pesar de la distancia que les separa de Santiago y no obstante ser época poco propicia para abandonar las labores del campo hoy se trasladaron a nuestra ciudad muchísimos de los habitantes de estas parroquias para figurar en la peregrinación y devotamente asistir a los actos religiosos que como coronación de la misma se celebraron en la Basílica Compostelana.

La peregrinación se organizó, en las primeras horas de la mañana, en la Alameda y recorrió luego las calles de Puerta Fajera, Rúa del Villar, Gelmirez y Plaza de Alfonso XII penetrando en la Catedral por la puerta del Obradoiro.

A recibir la peregrinación acudieron comisiones del Ayuntamiento y del clero de la ciudad así como otra colonia de naturales de aquel arciprestazgo que reside en Santiago.

Presidía esta última comisión el muy ilustre canónigo D. Manuel Caeiro y formaban la del clero los párrocos de Salomé D. Constante Amor y de Santa María del Camino D. Felipe Castro y la del Ayuntamiento el teniente alcalde D. Felipe Gil Casares con los concejales señores Harguindey y Villar Pellit.

Condujo el estandarte del grupo de hombres el diputado provincial por Caldas-Cambados don José Echevarría a quien acompañaban el alcalde de Caldas D. Estanislao Blanco y el registrador de la Propiedad D. David Legerén.

El del grupo de mujeres, que por cierto era numerosísimo, lo conducía la distinguida Sra. Dª Marina Novoa, de Echevarría; acompañándole las Sras. Dª Severiana Amado del Villar y Dª Constantina Mosquera.

El desfile de los peregrinos por las calles de la ciudad fue presenciado pornumerosísimas personas.

Las casas del tránsito lucían todas colgaduras y mientras la peregrinación no llegó a la plaza de Alfonso XII repicaron incesantes las campanas de la Basílica.

La banda de música municipal acompañó a los coros que entonaban el Himno de las peregrinaciones.

En la Catedral oyeron misa los peregrinos.

Celebró el Santo Sacrifício el cura párroco de Troans y dirigió el Santo Rosario el de Santa Justa de Moraña.

En nombre del Sr. Cardenal Arzobispo dió la bienvenida a los devotos romeros el Secretario de la Cámara y canónigo D. Cándido Rodríguez, quien expresó la satisfacción que le producía ver llegar en número considerable y de todo el arzobispado millares de peregrinos anhelantes por lucrarse de las gracias del jubileo Compostelano.

Bendijo los objetos piadosos de los peregrinos y declaró terminada la peregrinación.

Funcionó después el botafumeiro y mientras cantaron los peregrinos el Himno acompañados del órgano.

Una vez terminada la peregrinación el arcipreste D. Manuel Castro Ballesteros, con todo el clero y las comisiones, subieron al palacio arzobispal cumplimentando al Sr. Cardenal Arzobispo.

El Sr. Martin de Herrera les felicitó entusiásticamente por el brillante éxito de la peregrinación y les significó su contento al advertir de qué modo responde el pueblo a los llamamientos de la Iglesia.

Reciban los organizadores de la peregrinación de Moraña nuestros parabienes.

NOTA :

O dia 20 de Maio o xornal EL COMPOSTELANO, facíase eco tamén :

LA PEREGRINACIÓN DE MAÑANA

Llegará aquí un tren especial que se formará en Pontevedra.

Las parroquias y vecindario del término arcipestral de Moraña, que la constituirá, son las siguientes :

Agudelo, 140 casas de familia ó viviendas.

Alba, 140

Amil, 127

…..Cerponzones y Berducido, 360

…..Total 7.197 vecinos, 39 parroquias de la provincia pontevedresa.

El Arcipreste es D. Manuel Castro Ballesteros, párroco de Sto. Tomás de Caldas.

CITAS LITERARIAS (18) LA FIESTA DE LOS EXPLORADORES

CORREO DE GALICIA, 16 septiembre 1928

Fué algo extraordinario, por su animación y su originalidad, el festival celebrado en honor a San Jorge, en Alba.

Asistieron, además de los pontevedreses, los Exploradores de Vigo, Marin y Redondela, que salieron con el Santo a las nueve acompañados de la afinada banda de música de Arcade y varias gaitas del país, llegando a San Cayetano a las once, después de recoger las imágenes de la Virgen del Carmen, de Alba; San Roque, de Cerponzóns; y la Divina Pastora, de Devesa.

Seguidamente hubo misa de campaña y procesión a la que asistieron los párrocos de Alba, Marin, Campañó y Cerponzones, el capellán de esta última parroquia y el presbítero de Pontevedra señor Vazquez.

Se inauguró una campana adquirida por los exploradores, que bendijo el párroco de Alba. También por la mañana se celebró el acto de la Proensa de los Exploradores, actuando de jefe de tropa el de Redondela señor Galego.

Por la tarde hubo concurso de saltos y dos funciones teatrales al aire libre, siendo muy aplaudidos los artistas (todos exploradores de Pontevedra) que tomaron parte en ambas.

La última fué el estreno de la comedia “ La fuerza del bien”, original del explorador Antonio Almazán, que recibió innumerables plácemes, y tuvo que salir al final a escena, resultando una obra muy delicadamente escrita.

Toda la tarde estuvo llena de romería que terminó a las once de la noche, a cuya hora salieron para sus pueblos los exploradores forasteros.

CITAS LITERARIAS (17) EVOCACIÓN PONTEVEDRESA DE DOUS MARZOS MEDIEVAIS.

Con motivo da celebración do milenario da parroquia, Xosé Abilleira Sanmartin publicaba en Pontevedraviva…

Resulta moi vizoso este ano 2019 en citas históricas para Pontevedra. Evoco un par de efemérides de interese en relación coa nosa época medieval, que serven asemade para lembrarmos que temos unha historia propia, moi definida, extraordinaria, que debemos coñecer, fronte ás tentativas de negárennola, ben silenciándoa ou desconfigurándoa .

O Reino de Galiza acadou unha dimensión política e cultural evidente, moi marcada nos séculos XI, XII e XIII:  nos parámetros do apoxeo feudal o seu desenvolvemento e centralidade é  evidente, tanto a nivel interno como internacional, en todos os ámbitos. O noso Reino, en certo grao continuador dunha longa e moi definida liña na que destacara a Gallaecia romana e logo o reino suevo, contribuiu a configurarnos como pobo e a sentar alicerces cos que explicármonos  a posteridade e mesmo a definírmonos hoxe.  De aí a necesidade e utilidade de sabermos de onde vimos para un país como o noso, que aspira a ser lexitimamente dono do seu presente e do seu porvir. Isto enriquécenos, sen dúbida.

A primeira mención, do 30 de marzo de 1019,  é o grande inquérito (“exquisitio magna”) do rei Afonso V para poñer en claro os dereitos e privilexios da igrexa de Santiago (daquela, de Iria, co prelado Vistruario)  en relación coas terras e conmisos, nuns momentos de bastante confusión e descontrol sobre as propiedades.  Este documento, conservado nos Tombos compostelanos, moi ricos en documentación sobre o Reino, recolle a nosa toponimia máis próxima: entre os termos,  aparécenos Cerponzóns (<Serpenciones). Polo tanto, un milenio de historia que celebrar! Parabéns!

A segunda é doutro marzo, o 18, de 1169, nove meses antes da concesión do foro de Pontevedra por Fernando II e a raíña Urraca. Refírese á doazón que este mesmo monarca fai do castelo de Cedofeita, en Lérez,  ao arcebispo compostelán  Pedro Gudestéiz:  unha pequena fortificación, estratexicamente situada como atalaia  de vixilancia do camiño a Santiago, xa construida  en tempos do bispo Sisnando canda as incursións normandas –polo que se di-.  Este documento conservado tamén no mesmo fondo có anterior rexistra un marabilloso tratamento  literario. No contexto das contendas  territoriais entre o citado Fernando  e Afonso de Portugal, lemos un texto que, con certas claves narrativas presentes xa na historiografía clásica e igualmente en autores medievais, nos conta de modo milagreiro e enxalzador a intervención do apóstolo Santiago (“beatissimus”, di) en axuda dos soldados do rei galego. Estes, para asediaren  e recuperaren o castelo en poder dos portugueses, vense axudados providencialmente  e así, vencendo tanto  a difícil orografía do lugar como a crueza do mal tempo, conseguen penetrar e ocupar o sitio, unha vez que o raio fulminara “divinamente” a torre (“turris Castelli, fulmine percussa, cecidit”) e, como consecuencia,  morreran os seteiros e sentiran pánico o resto das tropas de Afonso Henriques. Un tan atractivo relato amósanos a grande  formación “retórica” e estilística da chancelería real do noso Reino. Pedro de Ponte, o notario que escribe, sen dúbida, contaba con importantes  coñecementos sobre isto, polo que se evidencia no texto. A 850 anos vista, paga a pena saborearmos esta alfaia.

Así que este par de documentos sinalados representa unha espléndida mostra sobre o noso tempo medieval, de tanto interese. Para Cerponzóns e Lérez, para Pontevedra, son textos dunha grande valía, con moito significado. Unha ledicia saborealos! Para un pobo como o noso, que se sente artífice do seu presente e comprometido en construír un futuro mellor, ten que ser motivo de orgullo  coñecer  unha historia tan fascinante como a que temos. Un pobo con historia é un pobo con esperanza.

Xosé Abilleira Sanmartín, 31 MARZO 2019

CITAS LITERARIAS (16) CEGOÑAS NO FONDO DA RÍA.

O escritor Manuel Lourenzo González escribiu un relato relacionado coa nosa parroquia, primeiramente publicado o 15 de Decembro do 2013 nun medio de comunicación, no ano 2015 dito relato xunto con outros, conformaron o libro CEGOÑAS NO FONDO DA RÍA.

Das terras furadas, pax. 127

Páxina nº 127…DAS TERRAS FURADAS

Que este ano que está a piques de rematar celebrásemos unha efeméride literaria de tanto significado para Galicia como é o cento cincuenta aniversario da publicación dos Cantares Gallegos de Rosalía de Castro non debe facernos esquecer que, noutros países cuxas letras cultas non atravesaron uns Séculos Escuros, a vida mantívose estábel e deu froitos admirábeis e duradeiros; como é o caso da obra do bretón Jules Verne, que precisamente nese mesmo ano 1863 comezaba, coa publicación de Cinco semanas en globo, a longa serie “Viaxes Extraordinarias” que marcaría un antes e un despois no eido da ciencia ficción como literatura de gran éxito de público.

Foi moi comentada a visita que Verne fixo á ría de Vigo en xuño de 1878 cando percorría os escenarios que no seu día imaxinara para as 20.000 leguas baixo dos mares. Os que o acompañaban din que, na plácida enseada de Rande, aínda foi capaz de albiscar os galeóns afundidos que forneceran ouro ao capitán Nemo para poder proseguir a súa tormentosa viaxe no submarino Nautilus.

Menos difundida, porén, é unha viaxe anterior que o trouxo a Pontevedra no outono de 1861; ao non ser daquela Julus Verne a celebridade mundial que sería máis tarde, a súa visita pasou desapercibida para o mundo da cultura e para a prensa. De feito, a noticia que referimos provén de dous dos seus biógrafos, que ofrecen datos precisos sobre o interese que o trouxo á nosa terra nunha época na que compilaba materiais e escenarios para as novelas aventureiras de xorne científico que logo daría á imprenta.

Sábese que un íntimo amigo seu durante a súa estancia en París, na etapa briosa dos vinte anos, era un veciño de Meán, parroquia de Cerponzóns, chamado Lucas Socastro, un aprendiz de filósofo que subsistía como caixista nunha imprenta, poeta áulico e xornalista eventual, que formaba parte xunto co escritor do exclusivo club misóxino “Os once sen mulleres”. O apelido Socastro, xunto con certa inclinación pola maiéutica, valéranlle ao pontevedrés o esixente apelativo de Socrate. E foi o tal Socrate quen lle falou a Verne da existencia na súa terra natal dun lugar coñecido como Porta dos Mouros, do que se dicía que comunicaba o mundo dos vivos co mesmísimo Inferno. En realidade, matizaba o mozo, non era máis ca unha gruta común que podía chegar aos cincuenta metros de longitude; mais a xente maior aseguraba que até non había moito tempo esa gruta daba entrada a unha serie de corredores que descendían ao longo de quilómetros cara ao interior escuro, e que un deles acababa por caer en vertical coma unha cheminea volcánica; ese pozo xamais puidera ser explorado, nin sequera medido, pois non existía en Galicia corda suficiente para enviar unha sonda ao seu fondo. Coma en tantos outros casos semellantes, forxárase a lenda de que o túnel fora construído polos antigos habitantes do país, os mouros, é que eles mesmos o destruíran, como adoitaban facer cando os humanos se establecían nas proximidades. Con todo, lonxe non debían ter marchado, porque por veces aínda se lles vía por alí facendoa súa vida de sempre.

No razoamento dedutivo do pontevedrés, trataríase dunha fenda natural que conducía a algún punto interior da codia do planeta, aínda que con seguridade non ao seu centro, no caso de ese centro existir, é que quedaría cegada por algún movemento de terras no pasado.

Verne, home instruído tras anos de exercer unha curiosidade sen límites nas máis diversas disciplinas científicas, sabía que lendas semellantes a esa se contaban en moitos lugares, mais en ningún coa viveza do relato do seu colega filósofo Socrate.

De ahí xurdiu a iniciativa de acompañalo nunha viaxe xornalística a Italia, onde se estaban a dar acontecementos políticos transcendentes, con entrevista incluída ao triunfante Garibaldi, para ao regreso, en barco até Valencia e desde alí en cabalarías até Galiza, visitaren a súa parroquia coa intención de coñoceren cidade o que quedaba da Porta dos Mouros.

Chegados a Pontevedra, os dous amigos subiron en mula as serpeantes costas do Camiño Portugués até Cerponzóns e, tras a visita de rigor aos familiares de Lucas, que os recibiron alborozados, achegáronse á fraga da Laxe, onde se achaba a Porta. Tal como este adiantara, só era unha gruta de tamaño medio dividida en catro galerías, todas elas cegadas abruptamente.

Mais o que máis interesaba a Verne de coñecer canto na aldea soubesen sobre o suxestivo recanto, o seu amigo reuniu na súa casa de Meán un grupo variado de veciños que, nun improvisado coloquio apoiado en biscoitos e augardentes do país, alicerzaron todo un corpo teórico que rebordou con moito as vellas lendas de mouros.

Destacou a intervención do xuíz de paz, familiarizado con arquivos e crónicas, quen asegurou que estaba documentado que, efectivamente,en tempos, a Porta estendíase ata límites insondábeis, e que o motivo do seu cegamento fora o terremoto de Lisboa, ocorrido uns cen anos antes; unha terríbel catástrofe que, ademais de destruír a capital portuguesa na súa totalidade, ocasionara movementos de terra de consideración en toda a costa atlántica, incluída Pontevedra, o que obrigara a reforzar arquitectonicamente certos edificios. O terremoto atoara a Porta dos Mouros de tal xeito que xa non era posíbel emprender a mínima investigación sobre o terreo.

Unha vez estabelecida a versión oficial, e animados polo espírito científico que aquel francés inspiraba, outros veciños e veciñas empezaron a discutir sobre a estrutura interna da Terra e dos astros en xeral, predominando os que sostiñan que todos estaban atravesados por mestas redes de túneles. Logo, especulando sobre a orixe deses túneles, unha cousa levou a outra, e acabouse opinando acerca da orixe do cosmos. Coincidíase en pensar que todos os corpos do firmamento estiveran no seu día perforados por un burato diametral de gran calibre que lles servía de eixo de xiro. Mais diferíase na natureza dese furado primordial: uns sostiñan que os astros eran como buxainas que algunha forza botara a xirar de maneira ordenada, e que o eixo, de materia orgánica, se sumira, quedando só o oco; outros aseguraban que eran como as doas dun colar que, tronzado o fío que as unía, caeran ao chou no medio da nada. Polo que se colixía, nun caso rexía a orde no universo e no outro prevalecían o azar e o caos. Andando os séculos e as eras, continuaban expoñendo, a materia de cada corpo fora reorganizándose de forma que o oco central cedera e dera lugar a milleiros de pequenos ocos radiais a xeito de esponxas ou xigantescos formigueiros.

Mais a tese que lle resultou máis engaiolante a Verne para explicar a teoría das terras furadas foi a dunha muller que, confesándose ignorante do que ocorría nos afastados astros nas remotas xéneses da súa existencia, non obstante tiña unha explicación para a serie de incontábeis condutos que conectados uns cos outros atravesaban o noso planeta nunha rede portentosa. A súa orixe estaba nas raiceiras das árbores absolutamente xigantescas que no tempo dos dinosauros inzaban por completo os continentes, unhas árbores cuxas copas tiñan centos de metros de diámetro e subían por riba das nubes e cuxas raíces se afundían a quilómetros de profundidade e se conectaban unhas coas outras. Ese manto vexetal desaparecera; o mesmo que matou os dinosauros, matara as árbores celestes para sempre, é só quedaron os furados das súas raices. Logo, transcorridos os milenios, a vida volveu, mais con animais e árbores moito máis pequenos.

Verne, que atendía avidamente á tradución do seu colega Socrate, pasmaba de ver como iletrados veciños de unha aldea perdida no cabo do mundo manexaban con sólida erudición popular a teoría das terras ocas, tan espuria para os científicos como vizosa para os artistas e os escritores. Mais non acabou aí o conto; os paisanos aínda souberon salientar o lado práctico deste planeta perforado de antano, que permitía unha fluída comunicación de persoas e mercancías entre os máis afastados puntos de cada continente. De feito, alí mesmo en Cerponzóns vivían persoas que se sabían descendentes de alemáns, fineses, turcos, iraquís, vietnamitas, brasileiros e mismos australianos chegados todos en tempos inmemoriais, cando aínda se podían salvar distancias e océanos viaxando comodamente polo interior da Terra.

Foi esta visita a Pontevedra o punto de partida para que o imaxinativo escritor argallase unha das súas máis coñecidas novelas, Viaxe ao centro da Terra, que se publicaría en 1864. Hai que subliñar que Verne, sempre fiel ao seu espírito científico tan acorde cos enormes avances que se estaban dando naquel tempo de prodixios que foi o século XIX, preferiu manter, por riba de elucidacións máxicas, o ton académico e verosímil que caracterizaría toda a súa obra. Unha mostra dese talante é o feito de que situase o comezo da súa viaxe intraplanetaria nun volcán de Islandia e o rematase noutro de Italia; a todas luces, se pensamos en corredores que conduzcan ao interior da Terra, resultan máis críbeis as chemineas volcánicas existentes ca as covas cegas rodeadas de brétemas lendarias. Porén, como homenaxe e lembranza, a aquela experencia pontevedresa, outorgoulle ao narrador do periplo o nome de Axel, anagrama de Laxe, a fraga onde se atopa a Porta dos Mouros de Cerponzóns.

Como remate, cómpre dicir que o descoñecido inspirador da Viaxe ao centro da Terra, Lucas Socastro, acabou os seus días do xeito máis filosófico, cando, amargado polo fracaso da Comuna de París, decidiu suicidarse nunha praza pública na noite solsticial de decembro dese mesmo ano 1871. Arremedando ao seu case homónimo Sócrates, inxeriu unha dose mortal de cegude que disque lle foi subministrada por un novísimo e xa enfant terrible Arthur Rimbaud, capaz diso e de máis no seu “longo, inmenso e racional desarranxo de todos os sentidos” na busca da grande e única verdade da existencia. Dise que cando o de Cerponzóns falecía na parálise lenta do veleno, antes de dar o derradeiro alento, lle dixo ao poeta: “Arthur, debémoslle un galo a Asclepio. Así que, págallo e non o descoides.” Ao que Rimbaud, seguindo coa imitación do final atribuído a Sócrates, contestou: “Así se fará. Mira se queres algo máis.” Non quixo nada máis.

RECOLLENDO ACIOS…

ACIOS DE LECTURAS, RECOLLIDOS POLO MUNDO ADIANTE.

Este apartado irá dedicado a todas aqueles pensamentos que vou atopando por diversas canles e que son do meu agrado.

ACIOS Nº 12O CORVO

O único paxaro que se atreve a picotear un aguia é o corvo.

Séntase sobre as súas costas e morde o seu pescozo. A aguia non responde, nin loita; non gasta tempo nin enerxía, simplemente abre as súas ás e comeza a elevarse máis alto no ceo.

Canto máis alto, máis difícil é para o corvo respirar e o corvo caerase por falta de osíxeno.

Deixa de perder o tempo con corvos, con xente daniña que só se achega a túa vida para intentar desestabilizarche para proxectar sobre tí, as súas propias tormentas.

Só lévaos ás túas alturas e desvaneceranse sos.

Autor descoñecido.

ACIOS Nº 11- “O PRATO”

Un home convidou a cear aos seus familiares, súa muller esmerouse preparando a mesa cun mantel novo, comezou a servir os pratos a cada un dos seus comensais, por último serviulle o seu a seu marido e sentou á mesa a desfrutar da cea.

O home dunha das súas irmás observou que o prato no que comía o seu cuñado tiña sinais de se romper e estaba cuberto de fendeduras que foran arranxadas polo que deduxo que o prato rompérase e volveron pegar tódolos seus anacos.

Entón preguntou por que ti sendo o dono da casa e tivéndonos servido a comida en pratos novos comes nun prato fendido?

Este prato que ves escarallado e arranxado é o mesmo no que comía meu pai, cando caeu e rompeu nunha ducia de anacos el arranxouno unindo cada unha das súas partes e seguiu comendo no seu prato, é o herdo que me deixou.

Por tanto o seu valor e a súa beleza non están no que ti ves nel, o cal é o motivo da túa pregunta, senón no que eu vexo e no valor que lle dou.

Ti ves as fendeduras e pensas que o prato está roto e que xa é tempo de botalo ao contenedor do lixo e remplazalo por un novo, eu vexo o traballo das mans que o arranxaron, por tanto o seu valor é moi prezado para min.

Velaquí que ti xulgas o que os teus ollos están vendo neste momento, mais eu xulgo o que veño vendo cada día da miña vida polo cal cada cousa ten a súa razón para ser o que é.

Este prato vén acompañándome dende que nacín porque xa estaba na mesa da miña casa antes que eu estivese no ventre da miña nai, estivo nas mans do meu pai e logo nas miñas, por tanto cada fendedura ten unha historia detrás, coñezo este prato como as liñas da palma da miña man e sei con certeza que é meu porque o identifico entre tódolos demais pratos do aparador.

Nel aliméntome cada día, por iso está gastado, fendido polos golpes e quebrado polas caídas, mais é o meu prato o cal mo deixou meu pai.

Os outros pratos entre os cales está o que ti tes fronte a ti merqueinos no mercado e só os quito do andel onde están gardados cando teño xente a comer na casa.

Traballei sudando a miña camisa para ter os cartos para os mercar polo cal coñezo o prezo que paguei por eles, porque pensei nos meus convidados e quixen agasallalos co mellor na miña mesa.

En cambio non coñezo o prezo do meu prato porque non podo avaliar o valor do traballo das mans de meu pai durante toda a súa vida para mo legar, polo cal non ten prezo, o seu valor non está dado polos cartos que podería pagar por el senón polo que este significa para min.

E no meu xuizo o seu valor é incalculable, non lle podo poñer un prezo, mais por sobre todas as cousas é meu, é único e irrepetible.

Meu fillo, velaquí que o prato fendido é o meu corpo, o cal me foi dado por meu pai que está nos ceos.

Acompáñame dende que nacín, detrás de cada caída, de cada golpe, de cada ferida hai unha historia, a miña propia historia.

Moita xente xulga a cor da miña pel, as engurras das miñas mans ou como visto ante os demais, eu xúlgome sabendo o que son baixo cada poro ou dentro de cada engurra porque cada unha delas é unha páxina escrita no libro da miña vida.

O teu corpo non ten prezo, é único e irrepetible aínda que teus fillos se che parezan non serán iguais a ti coma ti parecéndote a min non es igual a min.

O teu valor non está dado pola roupa que levas posta sobre a túa pel senón nos valores que colliches para ti e fixécheos teus.

Tódo aquilo que é alleo a ti pódeo mercar, máis tarde ou máis cedo poderás acceder a iso, mais o que queiras ser como persoa non o poderás mercar porque o que ti es en esencia non veu de fóra senón que o levas dentro dende antes de estar no ventre da túa nai.

Por tanto, sendo propio de ti es o dono do teu valor, outros poderán poñerche prezo segundo xulguen o que vexan en ti, ti sabes que a perla que hai na túa alma non ten prezo, é incalculable se a ollas cos teus propios ollos e non te deixas influenciar polo que os demais avalían que podes chegar a valer.

Agasalla a todos aqueles aos que queiras co mellor de ti, mais lembra tódolos días da túa vida que moitas veces quebrácheste e foron as verbas de teu pai as que volveron a pegar os anacos rotos da túa alma.

Estas mesmas verbas que hoxe che escribo para que che queden de herdanza, se as sabes aproveitar non terán prezo, serán dun valor incalculable para ti e entón xa non serán as miñas verbas senón que ti as herdarás e serás o dono das mesmas.

ACIOS Nº 10 ” A LENDA DOS ESCARVADENTES “

Un home moi sabido aceptou o agasallo dun mago que lle prometeu que faría realidade dous dos seus desexos. O primeiro deles foi visitar o inferno e, nada máis chegar alí, viu a unha multitude esfameada sentada a unha mesa repleta de todo tipo de apetitosos manxares. A pesar da boa aparencia e abundancia de pratos, os comensais tiñan cara de famentos e os seus rostros estaban demacrados.

Para comer tiñan que servirse duns larguísimos escarvadentes e, por máis que estiraban o brazo, xamais conseguían levar nin unha migalla á boca.

Perplexo, pero satisfeito de poder coñecer mellor como era o inferno, o sabio dispúxose a cumprir o seu segundo desexo. A outra cara da moeda era subir ao ceo para comprobar cos seus propios ollos todas as bondades que lera e oído sobre el.

Moi asombrado, viu que alí tamén había mesas preparadas con deliciosas comidas, pero que, ao contrario dos tristes habitantes do inferno, todos os seres celestiais sorrían satisfeitos e excedían de saúde. E é que, aínda que tamén dispoñían de larguísimos escarvadentes para alimentarse, alí cada un preocupábase de alimentar ao que tiña enfrente.

Cada un que saque a súa conclusion.

ACIOS Nº 9SER POBRE


Un pai rico, querendo que o seu fillo saiba o que significa ser pobre, fíxolle pasar un día cunha familia de unha aldea.

O neno pasou 3 días e 3 noites no campo.

De volta á cidade aínda en coche, o seu pai preguntoulle:
Que hai da túa experiencia?
Mui boa, exemplar! – respondeu o neno.
Aprendiches algo?
Si, moito…
1- Nós temos un can e eles teñen catro.
2-Que temos unha piscina con auga tratada que non é máis grande que dous dormitorios. Eles teñen un río, con auga cristalina, peixes e outras cousas boas.
3-Que temos luz eléctrica no noso xardín pero eles teñen estrelas e lúa para iluminalas.
4-Que o noso xardín chega á parede. O seu, ata o horizonte.
5-Que compramos a nosa comida; eles cultívana, a cosechan e cocíñana.
6-Que escoitamos CDs… eles escoitan unha sinfonía continua de gorrions, grilos e outros animais…todo isto, ás veces acompañado do canto dun veciño que traballa a terra.
7-Usamos o microondas. Eles o que cociñan sabe a lume lento.
8-Que nós, para protexernos, vivimos rodeados de valas con alarma… Eles viven coas portas abertas, protexidas pola amizade dos seus veciños.
9-Que vivimos conectados ao teléfono, ao ordenador e á televisión. Eles están relacionados coa vida, o ceo, o sol, a auga, os campos, os animais, as súas sombras e as súas familias.

O pai quedou moi impresionado cos sentimentos do seu fillo.
Finalmente, o fillo conclúe:
Grazas por ensinarme o pobres que somos!
Cada día volvémonos máis pobres porque xa non vemos a riqueza da natureza!

ACIOS Nº 8O ARCHIMILLONARIO

“Propóñome demandar ao portal de información económica e empresarial “Economía Digital de Galícia”, pois me fixo vítima dunha omisión inexplicable.
Resulta que hai pouco publicou unha lista onde aparecían os homes e mulleres máis ricos de Galícia e resulta que non aparezo eu !

Resulta que aparecen o señor Amancio Ortega, a súa filla Sandra, os Freire Arteta, os Jove Santos, Isabel Castelo, Luís Fernández Somoza, José María Fernández de Sousa etc.

Con todo, por moito que lin a lista, de arriba abaixo e de abaixo arriba, a min non me mencionan en devandito portal e pódovos asegurar que son un home rico, inmensamente rico.

E si non, vexan vostedes si o que digo é mentira :

Teño vida, que recibín ou sei porqué e ademais saúde, que conservo non sei como.
Teño unha familia, unha esposa adorable que ao entregarme a súa vida deume o mellor da miña, dous fillos marabillosos que non fan máis que enviarme felicidade.
Teño unha irmá, que non hai outra como ela e teño amigos, moitos deles son como irmáns.
Teño amizades que me aman con sinceridade malia os meus defectos, e á que eu os amo coa mesma sinceridade.
Teño algunhas amizades que seguen os meus relatos e anímanme a seguir escribindo, cada día doulles as grazas porque len ben o que escribo mal.
Teño unha casa e nela moitos libros ( a miña familia dirá que teño moitos libros, e entre eles unha casa).
Poseo un cachiño de terreo que gozo cando podo e de cando en vez dou vida a unha semente.
Teño unha cadela, que cando chego a casa recíbeme coma se eu fose o dono do mundo.
Teño ollos que ven e oídos que oen; pés que camiñan e mans que acariñan; cerebro que pensa cousas que a outros se lles ocorreu xa, pero que a min non se me ocorreu nunca.
Son dono da común herdanza dos homes : alegrias para gozalas e penas para hermanarme aos que sofren.
Poden existir maiores riquezas que as miñas ?
Por que, entón, non me puxeron na información de Economía Digital de Galicia na lista dos homes máis ricos de Galicia ?

E a ti, como che consideran ? Rico ou pobre ?
Hai xente pobre, pero tan pobre, que o único que ten é : diñeiro…

Apeteceume compartir esta nota, nunha gran parte copiada dun texto de Armando Fontes Aguirre, que usa o Pseudónimo “Caton”, un xornalista mexicano brillante.

ACIOS Nº 7- O TEMPO VIVIDO

Esta é a historia dun home ao que eu definiría como un buscador. Un buscador é alguén que busca, non necesariamente alguén que atopa. Tampouco é alguén que, necesariamente, sabe que é o que está buscando, é simplemente alguén para quen a súa vida é unha procura.

Un día, o buscador sentiu que debía ir cara á cidade de Kammir. O aprendera a facer caso rigoroso a estas sensacións que viñan dun lugar descoñecido de si mesmo, así deixou todo e partiu.

Logo de dous días de marcha polos polvorentos camiños divisou, de lonxe, Kammir. Un pouco antes de chegar ao pobo, un outeiro á dereita do carreiro chamoulle moito a atención. Estaba tapizado dun verde marabilloso e había unha chea de árbores, paxaros e flores encantadoras; rodeábaa por completo unha especie de vala pequena de madeira lustrada.

*Unha portezuela de bronce invitaba a entrar.

De súpeto, sentiu que esquecía o pobo e sucumbiu ante a tentación de descansar por un momento nese lugar. O buscador traspasou o portal e empezou a camiñar lentamente entre as pedras brancas que estaban distribuídas como ao azar, entre as árbores. Deixou que os seus ollos pousásense como bolboretas en cada detalle deste paraíso multicolor. Os seus ollos eran os dun buscador, e quizáis por iso descubriu, sobre unha das pedras, aquela inscripción:

—Abdul Tareg, viviu 8 anos, 6 meses, 2 semanas e 3 días.

Sobrecolleuse un pouco ao darse conta de que esa pedra non era simplemente unha pedra, era unha lápida. Sentiu pena ao pensar que un neno de tan curta idade estaba enterrado nese lugar.

Mirando ao seu ao redor o home deuse conta de que a pedra de á beira tamén tiña unha inscripción. Achegouse a lela, dicía:

—Yamir Kalib, viviu 5 anos, 8 meses e 3 semanas.

O buscador sentiuse terriblemente conmocionado. Ese fermoso lugar era un cemiterio e cada pedra, unha tumba. Unha por unha, empezou a ler as lápidas. Todas tiñan inscripciones similares, un nome e o tempo de vida exacto do morto. Pero o que o conectou co espanto, foi comprobar que o que máis tempo vivira excedía apenas os 11 anos ! Embargado por unha dor terrible sentouse e púxose a chorar. O cuidador do cemiterio, pasaba por alí e achegouse. Mirouno chorar por un intre en silencio e logo preguntoulle si choraba por algún familiar.

– Non, ningún familiar, dixo o buscador, que pasa con este pobo ?, que cousa tan terrible hai nesta cidade ?…por que tantos nenos mortos enterrados neste lugar ?, cal é a horrible maldición que pesa sobre esta xente, que os obrigou a construír un cemiterio de mozos ?.

O ancián sorriuse e dixo:

– Pode Ud. serenarse. Non hai tal maldición. O que pasa é que aquí temos un vello costume. Contareillo… Cando un mozo cumpre 15 anos os seus pais regálanlle unha libreta, como esta que teño aquí, colgado ao pescozo. E é tradición entre nós que a partir de alí,, cada vez que un goza intensamente de algo, abra a libreta e anota nela:

á esquerda, que foi o gozado.

á dereita, canto tempo durou o gozo.

Coñeceu á súa noiva, e namorouse dela. Canto tempo durou esa paixón enorme e o pracer de coñecela?, unha semana?, dúas ?, tres semanas e media?

E despois ? a emoción do primeiro bico, o pracer marabilloso do primeiro bico, canto durou ?, o minuto e medio do bico?, dous días?, unha semana?

¿ E o embarazo ou o nacemento do seu primeiro fillo ?

¿E o casamento dos amigos ?

¿E a viaxe máis desexada ?

¿E o encontro co irmán que volve dun país afastado ?

¿Canto tempo durou o gozar destas situacións?..horas?, días?

Así imos anotando na libreta cada momento que gozamos, cada momento.

Cando alguén morre, é o noso costume, abrir a sua libreta e sumar o tempo do gozado, para escribilo sobre a súa tumba, porque ESE é, para nós, o único e verdadeiro tempo VIVIDO .

ACIOS Nº 6- RAZOAR

Durante a Segunda Guerra Mundial, os aliados mapearon os buracos de bala en avións que foron alcanzados por fogo nazi.

Buscaban fortalecer aos avións, reforzar áreas fuertemente golpeadas pola artillería inimiga, para poder resistir aínda máis eses embates.

O seu pensamento inmediato foi reconstruír e reforzar as áreas do avión que tiñan mais puntos vermellos (que recibían mais balas). En teoría, era unha dedución lóxica. Logo de todo, estas foron as áreas máis afectadas.

Pero Abraham Wald, un matemático, chegou a unha conclusión diferente: os puntos vermellos só representaban o dano nos avións que chegaron a casa.

As áreas que realmente deberían reforzar, eran os lugares onde non había puntos, porque eses son os lugares onde o avión non sobreviviría ao ser golpeado.
Este fenómeno chámase sesgo de supervivencia. É cando miramos as cousas que sobreviviron cando deberiamos centrarnos nas que non.

Aprendizaxe: antes de crer que comprendemos un problema, temos que darnos conta que a nosa forma de razoar básica xeneralmente non é suficiente. Por iso é que primeiro temos que desconfiar da forma en que pensamos, porque a mente déixase enganar moi fácil, e engánase a si mesma con ideas e preconcepcións simples sen sequera axudas ou manipulacións externas. A solución está en aprender da ciencia, de razonamento centífico e estudar (porque se ten que estudar) o que é pensamento crítico (unha pista: non é criticar co pensamento).

ACIOS Nº 5- PENEIRAR

“CANDO VEÑAN CON CHISMES, POÑAMOS EN PRÁCTICA A PROBA DE SÓCRATES.

Na antiga Grecia Sócrates tiña unha gran reputación de sabedoría. Un día alguén veu ao encontro do gran filósofo e díxolle:

– Sabes o que acabo de escoitar sobre o teu amigo?

“Agarda un momento”, respondeu Sócrates, “antes de que mo digas, gustaríame facerche unha proba coas tres peneiras”.

– As tres peneiras?

-Si -continuou Sócrates- antes de contar nada dos demais, é bo tomarse o tempo para filtrar o que se quere dicir.

Chámolle a proba das tres peneiras. A primeira peneira é a verdade. Comprobaches se o que me vas dicir é certo?

– Non, acabo de escoitalo.

– Moi ben. Así que non sabes se é verdade. Seguimos coa segunda peneira, a da bondade. O que queres dicirme do meu amigo, é algo bo?

– Ai non! Ao revés.

-Entón -preguntou Sócrates- queres dicirme cousas malas sobre el e nin sequera estás seguro de que sexan certas.

Quizais aínda poidas pasar a terceira proba de peneira, a de utilidade. É útil que eu saiba o que me vas dicir deste amigo?

– Non.

-Entón -concluíu Sócrates- o que me ías dicir non é certo, nin bo, nin útil; Por que mo querías dicir?

“Melloremos a nosa vida individual para mellor e a sociedade tamén cambiará”.

ACIO Nº 4- DECEPCIÓN

Un pai díxolle á súa filla “A tua graduación foi con honras, por tanto regáloche este coche que comprei fai moitos anos. É vello, pero antes de darcho quero que vaias a un lugar de vendas de autos usados e digas que llo queres vender a ver canto che ofrecen. A filla así o fixo e regresou ao seu pai e díxolle ofrecéronme $1000 euros porque esta desgastado. O seu pai dixo, ” Ok agora lévao a unha casa de empeño.”

A filla foi a unha casa de empeño e regresou ao seu pai e díxolle, “A casa de empeño ofreceume $100 euros porque é moi vello. O seu pai pidiulle que o levase a un club de autos, e cando ela regresou díxolle, “Algunhas persoas no Club ofreceron $100,000 euros, xa que é un Nissan Skyline GT- R35, un coche icónico e buscado por moitos.

O seu pai díxolle, “O lugar correcto valórache da maneira correcta.”

Se a ti non che valoran non te sintas mal, só significa que non estas en o lugar correcto. Os que che coñecen son os que che valoran.

Nunca te quedes nun lugar onde ninguén ve o teu valor. E nunca te adaptes ao que non che fai feliz.

ACIO Nº 3- O PARVO

“ROQUE, O PARVO DO POBO”

Cóntase, que nun pobo, un grupo de persoas divertíase co parvo do pobo, un pobre infeliz, de pouca intelixencia, que vivía facendo pequenos recados a cambio dunha simple moeda.

Diariamente algúns homes chamaban ao parvo a taberna onde se reunían e ofrecíanlle escoller entre dúas moedas: unha de tamaño grande de 400 reais e outra de menor tamaño, pero de 2000 reais.

El sempre escollía a máis grande e menos valiosa, o que era motivo de risa para todos.

Un día, alguén que observaba ao grupo divertirse co inocente home, chamoulle separadamente e preguntoulle a Roque si aínda non percibira que a moeda de maior tamaño valía menos, e éste respondeulle: seino, non son tan parvo, a moeda grande, vale cinco veces menos, pero o día que escolla a outra, o xogo termina e non vou conseguir máis moedas.

Esta historia podería concluír aquí, pero non.

O primeiro: Quen parece parvo, non sempre o é.

O segundo: Unha ambición desmedida pode acabar cortando a túa fonte de ingresos.

Pero o máis interesante é que:

Podemos estar ben, aínda cando os outros non teñan unha boa opinión sobre nós mesmos.

Polo tanto, o que importa non é o que pensan de nós, senón o que un pensa de si mesmo.

O verdadeiro home intelixente, é o que aparenta ser parvo diante dun bobo que aparenta ser intelixente.

ACIO Nº 2- AXUDAR

Boa reflexión.

Un home viu morrer a unha serpe queimada e decidiu sacala do lume. Cando o fixo, a serpe mordeuno e causoulle unha dor insoportable. O home deixou caer a serpe, e o réptil caeu de volta ao lume.

Entón, o home mirou ao seu ao redor e atopou un poste de metal e usouno para sacar á serpe do lume e salvarlle a vida.

Alguén que estaba a mirar achegouse ao home e díxolle: “Esa serpe mordeuche. Por que segues tentando salvala?

O home respondeu: “A natureza da serpe é morder, pero iso non vai cambiar a miña natureza, que é axudar”.

Non cambies a túa natureza simplemente porque alguén che perxudica. Non perdas o teu bo corazón, pero aprende a tomar precaucións.

ACIO Nº 1–A LECTURA.

Lin moitos libros, pero esquecinme da maioría. Pero entón, cal é o propósito da lectura…? Preguntou un alumno ao seu Mestre.

O Mestre non respondeu nese momento. Con todo, despois duns días, mentres el é o novo alumno estaban sentados preto dun río, dixo que tiña sede e pediulle ao neno que lle trouxese un pouco de auga cun colador vello e sucio que había no chan.

O alumno sobresaltouse, porque sabía que era un pedido sen lóxica. Con todo, non puido contradicir ao seu Mestre e, tomando o cedazo (ou colador), comezou a realizar esta absurda tarefa. Cada vez que mergullaba o colador no río para traer un pouco de auga para levar ao seu Mestre, nin sequera podía dar un paso cara a el, xa que non quedaba nin unha pinga no colador. Tentouno e tentouno decenas de veces pero, por moito que tratou de correr máis rápido desde a beira ata o seu Mestre, a auga seguiu pasando por todos os buracos do tamiz e perdeuse no camiño. Esgotado, sentou xunto ao Mestre e dixo: “Non podo conseguir auga con ese colador. Perdóame Mestre, é imposible e fallei na miña tarefa ”.

“Non – respondeu o ancián sorrindo – non fallaches. Mira o colador, agora brilla, está limpo, está como novo. A auga, que se filtra polos seus buracos, limpouna “.

“Cando les libros – proseguiu o vello Mestre – es como un colador e eles son como auga de río. Non importa se non podes gardar na túa memoria toda a auga que deixan fluír en ti, porque os libros, con todo, coas súas ideas, emocións, sentimentos, coñecementos, a verdade que atoparás entre as páxinas, limparán a túa mente e espírito, e converteranche nunha persoa mellor e renovada. Este é o propósito da lectura.

(Autor descoñecido)

CITAS LITERARIAS (15) DIARIO EL CATÓLICO (MADRID 1852)

DIARIO EL CATÓLICO (MADRID). 18-10-1852

De Pontevedra nos escriben con fecha 12
A las cuatro y media de la tarde del dia de ayer hizo su entrada pública en esta ciudad el Excmo. señor arzobispo de Santiago. Como era la primera vez que el nuevo prelado venía á esta, toda la gente sin distinción de clases ni condiciones, salió á recibirle con un entusiasmo inospicable. Una comisión del clero, compuesta del juez eclesiástico , P. Solla y otros dos más , salieron á cumplimentarle á Caldas; y,en el alto de Cerponzones, a una legua de esta ciudad, lo hicieron el señor gobernador civil de la provincia, comandante general, ayuntamiento, juez de primera instancia, y otras autoridades, las que al aproximarse S. E. se apearon de los coches, y le felicitaron con la mayor finura y atención. 

CITAS LITERARIAS (14) PONTEVEDRA DE CORAZÓN 

PONTEVEDRA DE CORAZÓN 

O Concello de Pontevedra presentouse no mes de Maio na Feira Internacional de Turismo FITUR 2021, levando varias propostas para promocionar a cidade de Pontevedra como destino turístico.

Entre as propostas estaba o libro “PONTEVEDRA DE CORAZÓN “, onde estamparon a súa firma unha serie de persoas moi coñecidas entre nós.

O libro é unha publicación de 72 páxinas no que Pontevedra fala de si mesma a través dos pequenos textos nos que unha treintena de persoas de diferentes ámbitos aportan a súa particular visión da cidade: semblanzas vitais, descricións concretas, tons poéticos, recordos ou evocación de lugares, momentos e personaxes que compoñen un caleidoscopio de miradas múltiples, explicaba Yoya Blanco, Concellala de Turismo.

Nas súas declaracións, Yoya Blanco, comentaba que ninguén mellor que elas e eles pode definir ese sentimento que signica ser pontevedrés, xa que a viven e analizan cada día desde diferentes prismas e convertéronse nos nosos mellores embaixadores por toda España e por todo o mundo.

Os textos aparecen publicados en tres idiomas (galego, castelán e inglés), a continuación poño os que corresponden a Liliana Casás Falcón, Presidenta da Asc. de Veciños O Chedeiro de Cerponzóns :

A miña é unha Pontevedra faladeira, chea de encontros por prazas, soportais,camiños, atrios e tabernas. Está feita de pedra, mais non perdeu o sabor, o cheiro, as cores, e os costumes da terra. O sabor que as nais e avoas poñen cada inverno que  chega na mesa; o cheiro a verán da herba seca; o amarelo das xestas, que  lle recordan á primavera que é a súa quenda; e a nosa Virxe Peregrina, que cada ano guía aos camiñantes a Santiago e a nós ao outono despois das festas. Co pequena que é, diriache que tamén é algo traizoeira: ábreche as portas para que saias ao mundo a presumir dela, pero a pouco que te a fastas xa morres por volver mirar o Lérez e pasear pola súa ribeira.

La mía es una Pontevedra habladora, montón de encuentros por plazas, soportales, caminos, atrios y tabernas. Está hecha de piedra, pero no perdió el sabor, el olor, los colores, y las costumbres de la tierra. El sabor que las madres y las abuelas ponen cada invierno que llega en la mesa; el olor a verano de la hierba seca; el amarillo de las retamas, que le recuerdan a la primavera que es su turno; y nuestra Virgen Peregrina, que cada año guía a los caminantes a Santiago y a nosotros al otoño después de las fiestas. Con lo pequeña que es, te diría que también es algo traidora:  te abre las puertas para que salgas al mundo a presumir de ella, pero a poco que te alejas ya mueres por volver a mirar al Lérez y pasear por su ribera.

Mine is a talkative Pontevedra, countless encounters in squares, porches, paths, atriums and taverns. It Israel made of stone, but it did not lose the taste, smell, colors, and customs of the land. The flavor that mothers and grandmothers put on the table every winter; the summer smell of dry grass; the yellow of the gorse flowers, which  remind spring that it is its turn; and our Pilgrim Virgin, who every year guides walkers  to Santiago and us to autumn after the festivities. Though it is small, I should tell you that it is also somewhat a traitor: it opens its doors for you to go out into the world to boast of it, but as soon as you leave you are dying to look at the Lérez again and walk along its shore.

CITAS LITERARIAS (19) CANTOS NA LEIRA.

Recolleita de aqueles cantos ou oracións populares que os nosos antepasados tiñan por costume cantar e recitar mentres realizaban as súas labores, ben nas súas casas, no campo, nos seus traballos, celebrando algunha romería ou as festas patronais etc.

CANCIÓNS POPULARES 

CANCIÓN Nº 12 TÍTULO: QUE SERÁ ESE RUIDO

Lugar : Praza da Estrela (Pidre)

Canta : Os nenos é nenas do lugar. (Recordo de Ramón Iglesias Barreiro).

Si miraches o documental Cerponzóns a mil, pudeche escoitar ao señor Moncho O Rey, q.e.p.d., recordando aquelas reunións que se facían nun lugar de Pidre, coñocido antigamente como a Praza da Estrela, comentaba o señor Moncho deste xeito :

Aquelas mulleres maiores que se reunían todos os días pola noite, é os domingos, que estaban xa nese lugar a partir das cinco da tarde ata as nove ou dez da noite, alí falábase de todo, sabíase a vida de todos.

Mentres elas falaban, os máis novos xogaban, recordo que facían un corrillo en forma de tren e cantaban :

Piii, pii…que es ese ruido que anda por ahí, que de noche ni de día no nos dejan dormir ? somos los ladrones que venimos a robar, la dueña de esta casa la queremos encontrar…è nese momento saía correndo un neno ou unha nena e os demáis tiñan que pillalos.

Esta canción corresponde a unha ronda infantil moi coñecida naqueles tempos, tan famosa que foi estendéndose ata Sudamérica.

Hai varias versións, atopeinas no Cancionero Popular da Rioja, no Murciano, no de Estremadura…estas son as que recollín :

QUE SERÁ ESE RUIDO

Qué será ese ruido que pasa por ahí, de día y de noche no nos deja dormir.

¿Serán los estudiantes que pasan a rezar a una capillita  a la Virgen del Pilar?

Con un rosario de oro y otro de plata, que salga la que salga por esta puerta falsa.

======

Uuuh, Uuuh, ¿qué es ese ruido que anda por ahí? De día y de noche no dejan dormir.

Somos los estudiantes que venimos de estudiar, en busca de María: la vamos a matar.

María no está aquí, está en el jardín, regando las flores, de marzo y abril.

===

Que será ese ruido que pasa por aquí, que de día ni de noche, nos deja dormir ?

Somos las hijas del Rey, que venimos a buscar, a Doña Ana, doña Ana…

Doña Ana no está aquí, que está en el jardín, cogiendo las flores de Mayo y Abril.

====

Que será ese ruido que pasa por aquí, que de día ni de noche, nos deja dormir ?

Somos las hijas del Rey moro, que viene por Doña Ana,

Doña Ana no está en casa, que está en el jardín, abriendo la rosa, cerrando el jazmín.

CANCIÓN Nº 11

Unha excepción, esta canción ten moi pouco tempo de vida, pero merece a pena incluíla, non se ten unha “Pepita de Cerponzóns ” todolos días…

Con este tema o nome da nosa parroquia vai dándose a coñecer por Galicia adiante…


CANCIÓN N º 11 TÍTULO : PEPITA DE CERPONZÓNS.

Novo espectáculo 2021 de Nelson Quinteiro Producións

Lugar : Praza da Ferrería de Pontevedra (2/08/2021)

Cantan : FALA-ME GALICIAN TRAD CABARÉ, con a diva trasnoitada IRIA PINHEIRO, como “PEPITA DE CERPONZÓNS “.

Quen será esa gran muller que ten a todo París en pé, a galega universal de quen todo o mundo está a falar : será Carmé a de Bizet ou a Bella Otero ese gran primor, eu digolle que non non non, ela é Pepita de Cerponzóns…

Aquí chegou Pepita de Cerponzóns, bailando no cabaret, rompendo nos corazóns.

Aquí chegou Pepita de Cerponzóns, bailando no cabaret, rompendo nos corazóns.

Aquí chegou Pepita de Cerponzóns, bailando no cabaret, rompendo nos corazóns.

 N º 10 TÍTULO : MANOLO PIROLO

Cantan as nenas é os nenos nos xogos (para saltar a corda, xogar a goma ou dar palmas, tamén cando algún veciño se metía coa rapazada…
Manolo Pirolo matou a muller, con sete coitelos é un alfiler, meteuna nun saco, levouna a vender, quen quere touciño da miña muller.
Había estás outras versións :

“Don Federico mató a su mujer /la hizo picadillo/y la puso en la sartén./la gente que pasaba/olía a carne asada” 

“Manolo pirolo mató a su mujer, la hizo escabeche y la puso a vender”

Nota: Hoxe en día estás letras están fora de lugar, naqueles tempos a inocencia era tal que non pensabas si as letras eran ou non machistas.

 Nº 9 TÍTULO : O ANDAR MIUDIÑO

Cantan : Veciñas de Meán é de Pidre, cando grababan o documental Cerponzóns a Mil.

Miudiño, miudiño, o que eu traío, eu traío unha borracheira, de viño que auga non bebo, mira Maruxiña, mira como eu veño…

A letra da canción é a seguinte :

O Andar Miudiño 

Éche un andar miudiño, miudiño, miudiño, miudiño, miudiño, o que eu traio.

Éche un andar miudiño, miudiño, miudiño, miudiño, miudiño, o que eu traio.

Que eu traio, unha borracheira-a, de viño, que auga non bebo mira, mira Maruxiña, mira, mira como eu veño.

Que eu traio, unha borracheira a, a, de viño, que auga non bebo, mira, mira Maruxiña, mira, mira como eu veño.

 N º 8 TÍTULO : PANDEIRADA DAS FIANDEIRAS

Canta : José Fontecoba

O señor José tiña por costume na noite boa, despois da cea, tomar unha copiña é botar unha canción, sendo maior seguía cantandoa, xa non recordaba muito a letra, ainda así él cantaba de esta forma : 

Alá arriba naquel monte, encontréi con non sei quen…dixomeee…xa me esquece, non me poido acordar ben.

A letra da canción é a seguinte :

Pandeirada das fiandeiras / Muiñeira de Ramelle 

Alá arriba naquel monte unha fiadiña hai (bis)

Quen me dera ir a ela sin o saber miña nai (bis)

Ai lalalalala Ailalalalalalala (bis)

Esta noite hai unha fía e mañán unha espadela (bis)

Boteme o caldo mi madre que eu tamen quero ir a ela (bis)

Ai lalalalala Ailalalalalalala (bis)

Os mariñeiros no mare arman vela arman vela (bis)

Arman vela, arman vela i eu tamen a vou armar(e) (bis)

Ai lalalalala Ailalalalalalala (bis)

NÚMERO 7 TÍTULO : VIRGEN DE AMOR

Canta : José O Toco. Era habitual que José despois de unhas cuantas cuncas de tinto, remataba a súa estancia na Taberna da Rons con ésta canción:

Virgen de amor, ven junto a mí
que yo sin tí, no se vivir.

Oye, mi bien, mi dulce encanto,
y escucha el llanto de mi sufrir.

Si supieras el amor que tengo
dentro de mi alma que no puedo
hallar un momento de calma
que alivie en mi pecho este gran dolor,
pues tu vives en mi mente
cuan imagen adorada
eres la mistica flor más delicada
por la cual suspiro con ardiente amor.

Eres alma de mi alma buena
que alivia mis penas
y con gran empeño quiero que este sueño
sea el sueño eterno de mi corazón
eres fuente inagotable
que alimenta mi cariño
con la ingenuidad que un niño
yo confio en tí como si fuera en Dios. 

José remataba o tema con : Nino nino nino ni no ni no ni…é seguía jajaja.

NÚMERO  6 TÍTULO : CAMARIÑAS

Cantan : Veciñas de Pidre é de Meán, cantan no lavadoiro do lugar de Meán, na grabacion do documental Cerponzóns a Mil.

Camariñas camariñas hai que sabelas camareando, Camariñas camariñas hai que sabelas camareando, as veciñas de Meán quedan no río lavando, as veciñas de Meán quedan no pozo lavando…

Esta é a letra :

Ao pasar por Camariñas
por Camariñas, cantando
ao pasar por Camariñas
por Camariñas cantando

As nenas de Camariñas
quedan no río lavando
, as nenas de Camariñas
quedan no río lavando

Camariñas, Camariñas
xa me vas camariñando,
Camariñas Camariñas
xa me vas camariñando…

Por unha de Camariñas
vivo no mundo penando

NÚMERO 5 TÍTULO: EN EL CUARTEL

Canta : Clara Pérez Recarey

Cuartel de instrucción, donde a mí me llevaron y el pelo me cortaron, me dieron mosquetón, allí empezaron mis penas y amarguras, un desconsuelo una desesperacion.

Al cabo de tres meses, un destino me dieron, el maldito arsenal,

donde yo tanto prisqué, madre no llores ni tengas pena,

que no soy el primer hombre, que ha cumplido esta condena,

madre aunque estoy lejos de ti, solo pienso en el momento de hacerte feliz.

NÚMERO 4 TÍTULO: CANTIGUEIRO DO MILLO

Canta : Jesus Recarey Lorenzo (q.e.p.d.)

Era un de tantos días daqueles que tocaba ir ao monte a por toxo, estabamos por Santarandan e o meu avó púxose a cantar…

Este ano hai moito millo, tamén hai moitos carozos.

As rapazas da Rons, arrabean polos mozos. 

NÚMERO 3 TITULO : El Caminito

Recita : Amelia Cancela Cochón (q.e.p.d.)

Amelia cada día que se levantaba o primeiro que facía era persignarse, a vez que o facía en vez de decir a oración : pola señal da Santa Cruz….decía o seguinte :

San Vicente e meu pariente, que me puxo a cruz na frente.

Para que o demo non me tente, nin de noite nin de día 

Nin no fin da miña vida.

NÚMERO 2 TITULO : El Caminito

Recita : Clara Pérez Recarey

SAN CLEMENTE E MEU PARIENTE, QUE ME FIXO A CRUZ NA FRENTE, PARA QUE O DEMO NO ME TENTE NIN DE NOITE NIN DE DÍA, COUSA MALA NON VIRÍA.

Esta é a letra completa :
Yendo por un caminito, me encontré a Jesucristo, Jesucristo era mi padre, San Clemente mi pariente

Quien me puso una cruz en frente, para que el diablo no me tiente ni de noche ni de día

Solo la virgen María sentada en mi cabecera. Para que en sus brazos muera

La cruz de Santo Toribio vaya delante de mi, el señor que murió en ella

Hable y responda por mi. Aplaque los corazones que estén en contra de mi y de mi familia

Quien le da luz a mi casa Jesús. Quien la llena de alegría María. Quien le da fe José

Pues muy claro se ve que siempre habrá contrición, teniendo en mi corazón a Jesús, María y José

NÚMERO 1 TITULO : SAN ANTONIO BENDITO

Canta, recita  : Clara Pérez Recarey

SAN ANTONIO, DAME UN HOME, AUNQUE ME MATE, AUNQUE ME ESFOLE

SAN ANTONIÑO, DAME UN HOMIÑO, AUNQUE O TAMAÑO TEÑA DUN GRAN DE MILLO. 

A letra enteira, autora Rosalía de Castro :

San Antonio bendito, dádeme un home, anque me mate, anque me esfole.

Meu Santo San Antonio, daime un homiño, anque o tamaño teña dun gran de millo.

Daimo, meu santo, anque os pes teña coxos, mancos os brazos.

Unha muller sin home…¡santo bendito!, é corpiño sin alma, festa sin trigo, pau viradoiro, que onda queira que vaia

troncho que troncho.

Mais, en tendo un homiño, ¡Virxe do Carme!, non hai mundo que chegue para un folgarse.

Que, zambo ou trenco, sempre é bo ter un home para un remedio.

Eu sei dun que cobisa causa miralo, lanzaliño de corpo, roxo e encarnado.

Carniñas de manteiga, e palabras tan doces cal mentireiras.

Por el peno de día, de noite peno, pensando nos seus ollos color de ceo; mais el, xa doito, de amoriños entende,

de casar pouco.

Facé, meu San Antonio, que onda min veña para casar conmigo, nena solteira que levo en dote

unha culler de ferro, catro de boxe, un irmanciño novo que xa ten dentes, unha vaquiña vella

que non dá leite… ¡Ai, meu santiño!: facé que tal suceda cal volo pido.

San antonio bendito, dádeme un home, anque me mate, anque me esfole, que, zambo ou trenco,

sempre é bo ter un home para un remedio.