37- BÓTALLE UN CONTO.

BÓTALLE UN CONTO, 6/05/22

No Concello de Pontevedra ‘ Maio, mes da lingua’ chegou con propostas e actividades variadas co galego como principal protagonista.

Dentro do programa oficial aparece o concurso ‘Bótalle un conto!’, unha oportunidade para demostrar a capacidade narrativa e oral da veciñanza pontevedresa, o dia 6 de Maio do 2022 estiveron no Centro Social grabando os contos da veciñanza de Cerponzóns.

Este foi o que contou un veciño :

O CÚ DOS CANS.

Ola, eu pasaba por aquí e resulta que me pediron que contase un conto, pero conto non teño ningún que contarvos, o que si vos podo contar é unha historia ben certa que pasou fai xa uns anos e que seguro que moitos de vós nunca a escoitou.

Resulta que nesta parroquia de Cerponzóns hai un lugar denominado A Rons, unha aldea actualmente moi famosa, porque hai unha ponte mui antiga.

No lugar da Rons había fai uns anos unha família que tiña na súa casa muitos animais, tiñan vacas, ouvellas, coellos…de todo tiñan, porcos mimadriña ! chegaron a ter unha granxa con mais de mil porcos ! Como volo conto. Sempre foi unha xente que lle gustaron os animais, ainda hoxe en día os seus descendentes teñen a misma costume. Esta familia ademáis tivo durante cincoenta anos unha taberna ultramarinos, donde podías mercar uns cordóns para os zocos coma unha botella de xinebra Focking (mui apreciada nos anos 70) ou medía ducía de arenques daqueles que viñan na caixa de madeira. Resulta que en dita taberna tiñan un espazo donde estaba reservado para os cans…

Era moi habitual ver aos cans por todolos lados da parroquia, e como a taberneira era unha muller que lle quería muito a todos os animais pois claro, miraba que os cans iban de un lado para outro, que non tiñan un lugar donde quedar a tomar algo e doulle pena, falou con eles e fixolle un oco nunha esquina da taberna, así que cando chegabas a taberna da Rons podías velos tomándose unha chiquita, alí estaban, sempre en grupo, non se metían con naide e de paso comentaban temas entre eles.

Resulta que un día, estando os cans tomandolle un viño catalán roxo e uns manises, chegou aos seus oídos que seica que na aldea do Bravo, cerca do monte Curuto, había unha cadeliña moi fermosa, que seica estaba solteira e sen compromiso algún, que eles superan.

Comezaron a comentar entre eles que non estaría mal achegarse ata O Bravo e visitar á fermosa cadeliña. Xa levaban unhas cantas chiquitas encima, cando comezou un a dicir de novo que non estaría mal ir facerlles as beiras a cadeliña, ademais din que non está comprometida con ninguén, é boa ocasión, que vos parece ?

Total, que ao final, despois de lambidas as chiquitas de catalán roxo, todos estaban de acordo en ir visitar a cadeliña, nin curto nin perezoso, alá se foron….O sair pola porta, miraron para Carmen e dixeronlle : anota na libreta, xa che pagamos os viños a volta…bueno, decir dixeronlle guau guau guau…que viña a decir eso no seu idioma ou vai ti a saber que dixeron, porque a libreta era mui habitual neste tempo, pagaban cando se podía e non so os cans…

Para ir da Rons ao Bravo, tiñan que pasar polo monte, colleron dirección a Santarandán, os cans tiñan os seus propios camiños para ir de un lado a outro, resulta que cando estaban comezando a subir polo monte arriba atopáronse con outro can que pasaba por alí, éste a o ver tanta jauría xunta preguntoulle que a donde ían.

Imos ata O Bravo, dixéronnos que alí hai unha cadeliña que é moi fermosa, que está sen compromiso e imos facerlle as beiras, haber que pasa.

-Ondía na veija ! Ollo ! Tende coidado cos lobos que hai moi preto de aquí, mirade, polo que me contan, hai unha manada de lobos que habita por onde tendes que pasar, polo lugar de A Costa, can que pillan, can que o papan ! A min contáronme que teñen uns dentes tan afiados que parecen fungueiros !

O can, logo de advertirlle do perigo, deu media volta e foise por onde viñera. Os demais que escoitaran o aviso quedaron pensativos, non se movía ningún, ata que o que levaba a voz cantante dixo :

Sabedes unha cousa ? Eu teño escoitado aos cans máis maiores que dicían entre eles : O QUE NON TEN CÚ, NON TEN MEDO.

Seguían todos calados, pensando que quería decir co que non ten cú non tiña medo…e seguían escoitando :

Entón, digo eu, e si collemos e quitámosnos o cú e ímolos colgando nas ramas destes carballos ? Así deste xeito, xa non teremos medo e podemos ir ver á cadeliña ? A volta recollemos de novo os nosos cús e listo.

Sabedes unha cousa ? Non llo pensaron dúas veces, todos asentiron e contestaron que era unha idea fantástica!

Cada un deles foise quitando o seu cu e o foi deixando colgado das ramas dos carballos, seguidamente tomaron de novo camiño do Bravo, en busca da cadeliña.

Ían todos a mar de contentos, entre eles ían ladrando, porque cantar, o que é cantar non sabían, así que ladraban, que si guau guau, que guau e guau…pero amigos e amigas…

Aínda non levaban un cuarto de hora andado, cando de súpeto atopáronse a poucos metros de distancia cunha manada de lobos.

Jasusdiormio ! Que medo metían! Era noite pechada, de lúa chea, aqueles enormes dentes brillaban que daban medo, diosiño querido ! Os cans, ao ver aquilo, comezaron a acolloarse e comenzaron a andar para atrás, mimadriña, os lobos tíñanos case á beira súa ! Mira, deron media volta e comezaron ás presas monte abaixo, a fume de carozo.

Cando chegaron a Santarandán, donde os carballos, saltaron un mallón e de paso cada can botaba man a unha rama para coller un cu, sen pararse a ver si era o seu, colleron o primeiro que se atopaban.

Ao chegar ao muiño do Caeiro, xa mais tranquilos, o primeiro que fixeron foi colocarse o cu no seu sitio e cada un marchou para súa casa, pero claro, había un problema, o cu que habían collido non era o seu propio.

Por iso, desde aquel momento, aínda é hoxe o día, en que os cans o primeiro que fan cando se encontran chéiranse o cu uns aos outros, esperando algún día atopar o seu..

Isto que vos acabo de contar foi certo, non é un conto, pero bo como pasaba por aquí , aproveito e cóntovolo e cada un que o tome como queira.

NOTA : O día 19 de Xuño celebrouse a final no convento de Sta. Clara, de 40 participantes pasaron a final 10.

O representante de Cerponzóns quedou en segunda posición.

O CAMIÑO CONTADO

O CAMIÑO CONTADO (Ab Origine)

Ao longo dos anos infinidade de personaxes históricos fixeron o Camiño Portugués, un camiño cuxa ruta orixinal aproveitou o trazado das calzadas romanas.

A Vía XIX é a que pasaba por Pontevedra, onde nos quedan varias referencias, en Cerponzons, por exemplo, o miliario de Magencio (unha réplica que colocamos hai pouco na miña parroquia) ou unha parte da Vía XIX que puidemos ver un par de días en Guxilde (cando estaban facendo a Senda Peonil).

Co Camiño Contado quérese aportar ao peregrino e a todos os veciños elementos patrimoniais e contidos culturais desaproveitados ou esquecidos.

Presentovos un traballo ideado por Ab Origine donde varios veciños e veciñas amosamos vivencias, coñecementos etc. para amosar parte do noso patrimonio cultural.

Hoxe LENDAS DO APÓSTOLO SANTIAGO EN PONTEVEDRA

Con Belén López e Xose Álvarez

32- 40 ANOS DE ALFOMBRAS

40 ANOS DE ALFOMBRAS.

Este ano cúmprense 40 anos da chegada de D. Manuel (q.e.p.d.) á parroquia, a súa chegada foi o inicio dunha serie de actividades que deron un envorco total en Cerponzons.

Fai un tempo que estiven falando con Juan O dá Bouza, falamos de moitas cousas, entre elas dos inicios da confección das Alfombras de Corpus, anteriormente cando chegaba ese día os veciños usaban fiunchos e espadaina para marcar o percorrido da procesión, con D. Manuel e a colaboración dos veciños e veciñas as alfombras sufren unha gran transformación…

Juan foi un dos primeiros veciños que colaborou na confección das alfombras, pero é que ademais aportou moitas ideas que cada ano foron axustándose a medida que podían realizarse xa que ás veces atopaban a D. Manuel reacio a que se innovase a súa principal idea de como tiñan que facerse, pero ao final sempre ía adiante, logo de ver como quedaba convencíase totalmente.

Coméntame Juan que un dos principais materiais que se usaba era o carrasco, onde no noso monte florece ao longo do ano en tres meses. No mes de Maio son moi pequenos, no de Xullo son moi longos e moi bonitos e en setembro sacaban unha flor miúda que era un alimento que lle encantaban ás vacas.

Daquela tiñas tempo para localizar todo tipo de material que se puidese usar na confección das alfombras. A xente traballaba as leiras e como no mes de Maio era un dos máis fortes en carga de traballo sempre se ía vendo o que se podía ir recoller días máis tarde.

Juan sigue contándome:

-Un día a miña muller coméntame da idea de D. Manuel, tiñamos que axudar a confeccionar as alfombras, daquela D. Manuel ía comentándoo cos nenos e nenas que estaban preparándose para facer a Primeira Comuñón que truxeran frores, cada un deles traían estralos, hortensias, algunha herba cortada co cortacéspede…pero sempre que se poñían a facelas non chegaba o material.

Juan foi un dos primeiros que participou no cambio total da confección das alfombras, ademais de aportar moitas ideas e consellos.

Recorda que con motivo da ampliación dun camiño de carro, que había desde as inmediacions da igrexa ata o lugar da Bouza, a maquinaria contratada pola Comunidade de Montes levou todo por diante e entre iso as mimosas, Juan ao ver as mimosas cortadas decidiu realizar unha proba con elas.

Naqueles tempos unha parella da parroquia axudou desde o principio a D. Manuel, desde que souberon que viña destinado a Cerponzons estiveron sempre axudándoo, un dos motivos era que coñecían á súa familia desde anos atrás. E claro, tamén estiveron ao pé do cañón desde o primeiro momento na confección das alfombras, esta parella é Milagros e Evaristo.

Comezaron a mover o tema e a comentalo co vecindario, había que apoiar a realización das alfombras e así foi.

Juan xa lle fixera a comuñón aos seus fillos, recorda que na comuñón da súa filla Liliana colaborara na realización dos festexos do Santísimo, aínda se acorda que trouxeran á Banda de Música de Coruxo, foron dous días de festa ao grande.

Por aquel entón as procesións do Santísimo realizábanse polo percorrido que marcara D. Benito, saíase da porta principal seguidamente baixábanse as escaleiras e pasábase por diante da Casa Rectoral (alí fíxose unha moi grande que chamou a atención de todos os presentes), despois o percorrido seguía por diante da Casa dos Caseiros en dirección ao cruceiro que había xusto antes das escaleiras de subida á igrexa pola parte de atrás.

-Cando nos puxemos co tema das alfombras o primeiro que pensei foi en ir a Ponteareas, había que ver como se facían alí, que materiais usaban, que figuras se facían etc.

E alá fomos, Milagros, Evaristo, a miña muller e mais eu.

Si hoxe en día as alfombras de Ponteareas son bonitas ollo ! Naqueles anos eran fermosisimas !

Ver aquelas alfombras todas punteadas era unha marabilla, principalmente as que estaban á saída da igrexa, realizadas con flores grandes, ao bruto, pero aquela orla realizada con mirto de toda a vida eran marabillosas.

Anos máis tarde chegaron de Vigo xente que estaba en Belas Artes e comezaron a confeccionar con materiais máis finos, moi ben tamén.

Eu ía fixándome en todo, tomando nota do que usaban, de como estaba feito…é fixeime nas mimosas.

Aínda que collemos moitas ideas ese ano non daba tempo a preparalas para o Santísimo de Cerponzons, pero eu xa ía preparando cousas.

E así foi como dei a idea de buscar materiais que se puidesen usar dun ano para outro, podíase adiantar moito.

E preparei unha peneira grande e cada ano traía unha idea de Ponteareas, tamén hai que dicir que moitas veces non eran ao principio do gusto de D. Manuel jajaja.

E cada ano as alfombras ían gustando máis e ademais sumábanse máis veciños para colaborar e moita mocidade ! Que pasaron noites enteiras preparándoas e aguantando ás veces as broncas do cura jajaja, pero eles seguían igual e si D. Manuel dicía unha cousa eles seguían facendo, como resulta que D. Manuel tíñase que ir para Verducido a dar misa cando viña de volta as alfombras xa estaban feitas e xa non podía dicir nada jajaja.

-Volvendo a vista atrás recordo o ano en que se fixeron o percorrido das alfombras polo aparcamento, foi na comuñón da miña sobrina, a filla da peluquera.

Ese ano ocorréuseme peneirar a mimosa, foi un ano que non había moita xente, decidín ir ata A Bouza a por mimosas, ían tamén Milagros e Evaristo, por certo que Evaristo levaba unha máquina de disco para cortar.

Aquel día de merenda levamos unha empanada de xoubas feita pola miña muller, que rica estaba, aínda me recordo hoxe en día do bo sabor que tiña.

Cando un tempo despois estabamos no atrio peneirando as mimosas chegou D. Manuel (logo de estar preparando aos nenos de comuñón) e pegando un grito díxonos : QUE HACÉIS?

Explicámoslle o motivo de peneirar as mimosas e ao pouco tempo foise convencendo, D. Manuel era de ideas fixas e que se lle andase a cambiar o seu traballo non era do seu gusto, tiña as súas dúbidas e nós tamén nos cabreamos de cando en vez por non deixarnos facer o que viramos en Ponteareas.

É que eu idea que pillaba de Ponteareas, idea que quería levar a cabo para o ano seguinte. Que risas pasamos cando foi da cáscara de pino jajaja.

Resulta que para desfacela levouse a cáscara ao muiño do Caeiro jajaja, resulta que cando se puxo a cáscara a moer levantouse tal polvo que os que estaban dentro do muiño tiveron que saír pitando para fora jajaja, non eran capaces de aguantar o polvo que ali había jajaja, non había quen parase alí dentro jajaja.

Pero a cáscara de pino foi todo un éxito, iso si que levantou expectación o día das alfombras, ese ano a xente estaba sorprendida de como a realización das alfombras cada vez ían mellorando a pasos axixantados.

Outro ano pasou o mesmo cos carozos, é que eu xa lle dixera á miña muller un día que o éxito estaba en que todo tiña que pasar pola peneira. Os carozos recordo que o marido de Chola, que tiña de oficio taxista, sabía dun veciño de Salcedo que tiña un muiño apropiado para moer os carozos e alá fóronse un día cun un feixe de carozos para moer.

Do carozo ao moelo saían varios tamaños, grande, mediano e fino. O fino usámolo para tapar o fondo.

Quedaban perfectas, á min sempre me gustou que o traballo fose ben feito, de calidade, non ao correr. Como cando aquel ano que se levantou tal vento que nos desfacía o traballo e ocorréullenos regar as alfombras ! Santo remedio !

Recordo tamén cando Evaristo coa súa máquina de cortar utilizouna para cortar as canas, todas á mesma medida e despois pintábaas cun esmalte, seguidamente colocábanse as canas unha diante doutra e separábanse cada metro cun coco de eucalipto.

Usabamos moitos materiais, moitos deles estendiámolos no hórreo do cura e quedaban a secar, despois se peneiraban e víase a cor que tiñan si encaixaba para facer a orla, niso D. Manuel fixábase moito, a combinación das cores tiñan que estar perfectas, eran os que daban vida ás alfombras.

Como anécdota que quero comentarche para rematar é cando unha vez a D. Manuel ocorréuselle calcular a cantidade de material que necesitaba para a orla usando unha caixa de onde veñen as velas.

Collendo unha caixa daquelas de cartón medía o espazo onde se faría a orla, así sabía que eran tantas caixas de material as necesarias para realizar a orla contando os metros lineales.

E é que si non se facía un cálculo primeiro nunca chegaba os materiais.

TRABALLO REALIZADO POR ALFOMBRISTAS DE CERPONZÓNS 2022

36- PUMAR, PARREI E CHOCIÑO EN VENTA.

VENTA.

Por varios días consecutivos aparecía un aviso de venta de unhas fincas, foi nos meses de Febreiro e Marzo do ano 1910, o xornal donde aparecía era La Correspondencia Gallega.

Podemos observar que aparece un nome de un lugar da parroquia denominado CASANOVA, actualmente desaparecido. Éste lugar (recollido no Marco de Perre) era Casanova de Liborei.

A nota pon o seguinte :

En el despacho del Notario D. Valentín García Escudero, establecido en la calle de Riestra nº 38, piso bajo, se efectuará el día 15 del actual y hora 11 de la mañana la venta en subasta pública de las fincas siguientes :

1ª La nombrada Pumar, á viñedo, cabida 7 áreas 80 centiareas , sita en el lugar de Liborey, parroquia de Cerponzones.

2ª La conocida por Parrei, á labradío, con una extensión de 7 áreas 32 centiareas, sita en el lugar de Tilve de dicha parroquia.

3ª La llamada Chociño destinada á labradío y cañaveral con una extensión de 3 áreas 14 centiareas, sita en el lugar de Casanova de dicho Cerponzones.

Dichas fincas pertenecen á Dª Jesusa Losada Capelo, y hoy a su única heredera Dª Juana García Losada, efectuándose esta venta a instancia de la acreedora Dª Castora Paz Cochón para hacerse pago de un crédito hipotecario de 1.100 pesetas , intereses y gastos.

35- A TABERNA DE CERPONZÓNS DONDE VENDIAN CARNE ROUBADA.

EL CORREO DE GALICIA

29 ENERO 1913

La noche del 22 último, se cometió un robo en la casa de Carmen Pidre, vecina del lugar de la Portela.

El caco penetró en la vivienda por un boquete que abrió en la pared, llevándose consigo un jamón, dos tocinos y gran cantidad de manteca de cerdo salada.

La Guardia civil de Caldas á quien denunció el hecho tres días después el jefe de la estación ferroviaria de Portas que se enterara de él por telegrama de su compañero de la Portela, practicó sobre el terreno diversas gestiones, logrando averiguar que el autor de la fechoría era un tal Antonio Lima, domiciliado en el mismo pueblo, el cual se ausentara ignorándose su paradero.

Dicho sujeto había dejado las carnes sustraídas en la taberna LA MUERTE, que Antonio López Ramos tiene en la parroquia de San Vicente de Cerponzones, en el Ayuntamiento de Pontevedra.

25- DÚAS MULLERES MORTAS POR UN RAIO.

DÚAS MULLERES DE MEÁN MORTAS POR UN RAIO

Unha nova visita.

A nosa veciña esperaba por min sentada no sofá, seguramente preguntándose que era o que eu quería dela, seguro que pensaba que á súa idade non tiña nada que contarme que puidese ser importante para min.

Saudeina, e o primeiro que me dixo foi precisamente iso, que non sabía que ía querer dela, eu expliqueille o que estou facendo e díxenlle que seguramente tería moitas cousas que sucederon ao longo da súa vida que serían interesantes que se superan para os veciños e veciñas da parroquia.

-Juan, eu non teño nada que contarche que valga a pena, e si o teño non me acordo, son tantos anos os que teño encima miña…

-Bo, seguro que algo terá que contar, tranquilícese, eu ireille recordando algún sucedido, seguro que vostede o recordará enseguida.

-Non se que dicirche, a ver que cousas vasme a preguntar, sabe Dios…

-Pois ala vai a primeira, a ver si recorda este feito:

-Fai moitos anos sucedeu un feito terrible, morreron dúas mulleres e unha nena quedou cega dun ollo, as noticias que teño din que foi debido a un raio, recorda algo dese suceso ?

-Si, recordo iso polo que me contaron os maiores, sucedeu polo mes de Maio, creo que foi un oito de Maio, quizais o dia dez, eu aínda non nacera. Pero fora moi comentado e debido ao que pasou, cando había tormenta a xente maior asustábase moito e recordaban o tráxico suceso, todos metíanse na súas casas e gardaban o gando, foi unha desgraza enorme, quedou muito medo metido no corpo.

Eran dúas irmás, unha era a nai de Fina A Calleja e a outra a avóa de Emilia A Perrechica, de apelido Tilve Paz, con elas estaba a filla dunha delas, de Emilia, chamábase Dolores e a recordo perfectamente, a pobre quedou sen cella.

O suceso ocorreu no lugar que coñecemos por Os Mouchos, nunha leira da familia de Clara. De súpeto comezou unha tormenta e fóronse a abrigar a un carballo que había preto, un raio fulminounas, morreron as dúas irmás e a nena quedou gravísima de un ollo.

Cando os veciños decatáronse do suceso comezaron a pedir auxilio, ao cabo dun tempo viñeron buscalas, e xa non se podía facer nada por elas.

Á nena eu a recordo perfectamente, aínda que tiña uns anos máis ca min, temos xogado xuntas, tiña o que é a zona da cella toda caída, do ollo quedoulle visión, pero tiña aquilo todo desfeito.

Hai que desgraza! e a pobre vaca tamén morta, polo que me contaron estaba toda inchada.

(Deste recordo que me comentou a veciña, póñovos agora a noticia que publicaron varios xornais) :

EL CORREO GALLEGO (12/ MAYO/1913)

EFECTOS DE UN RAYO

DOS MUJERES MUERTAS

A las diez de la mañana del sábado ocurrió en la inmediata parroquia de Cerponzones, Pontevedra, un hecho que llenó de dolor a dos familias e impresionó grandemente á aquel vecindario.

En el monte nombrado Meán, hallábanse a dicha hora apacentando una vaca y una ternera las labradoras Rosa Tilve Paz, de 60 años, y Emilia Tilve Tilve, de 45 . Con ellas, estaba la niña de siete años Dolores Paz Tilve, hija de la última.

Como empezase a llover, refugiaronse todas en una robleda que allí existe, llevando también el ganado.

Momentos después y cuando menos se esperaba, una chispa eléctrica cayó precisamente en el árbol a cuyo pie estaban las referidas mujeres.

Rosa y Emilia, sufrieron los más terribles efectos de la descarga. Ambas quedaron muertas en el acto con los cuerpos completamente carbonizados.

La vaca que Rosa sostenía por una cuerda, murió también.

El rayo dejó ciega del ojo izquierdo a la pobre niña que llena de terror apenas si se daba cuenta de la magnitud de la desgracia.

Apercibidas de lo ocurrido varias mujeres que venían hacia la robleda, dieron voces de auxilio, no tardando en reunirse en el monte de Meán buen número de personas.

Al mediodía llegó un hombre a Pontevedra con la noticia.

Seguidamente salió para Cerponzones el médico Sr. Rubido y una sección de la Cruz Roja con dos camillas mandadas por el sargento Lores.

También se trasladaron al indicado punto el activo juez de instrucción señor Giráldez y el escribano señor Montes, ordenando el levantamiento de los cadáveres que aparecían casi juntos echados en tierra.

Al verificarse esta operación, estaba presente otro hijo de la Emilia, llamado Manuel, de 16 años de edad, que gritaba y lloraba amargamente.

La escena desarrollada en aquellos instantes ha sido tristísima y en ella tomó parte todo el vecindario.

Rosa estaba casada con Manuel Paz Barreiro y tiene dos hijos Benito y Cándido, que residen en América.

Emilia es viuda.

Los cadáveres fueron conducidos al depósito de San Mauro, donde le practicaron ayer la autopsia dos médicos.

Diario Palentino, 12 de Mayo del año 1913

Dos mujeres muertas por un rayo.

A las 10 de la mañana ocurrió en la inmediata parroquia de Cerponzons…

En el monte nombrado cómo Mean, hallándose a dicha hora apacentando una vaca y una ternera las labradoras Rosa Tilve Paz, de 40 años y Emilia Tilve Tilve, de 45. Con ellas estaba la niña de siete años Dolores Paz Tilve, hija de la última.

Cómo empezaba a llover, refugiaronse todas en una robleda que allí existe, llevando también el ganado.

Momentos después y cuando menos se esperaba, una chispa eléctrica cayó precisamente en el árbol a cuyos pies estaban las referidas mujeres.

Rosa y Emilia sufrieron los más horribles efectos de la descarga. Ambas quedaron muertas en el acto, con los cuerpos totalmente carbonizados.

La vaca que Rosa sostenía por una cuerda, murió también.

El rayo dejó ciega del ojo izquierdo a la pobre niña, que llena de terror, apenas si se daba cuenta de la magnitud de la desgracia.

=0=0=0=0=0=0=

No xornal EL REGIONAL, comentan de esta forma o suceso :

UN RAYO MATA A DOS MUJERES Y LESIONES A UNA NIÑA.

Pontevedra 10.- Hoy a la mañana, ha caído sobre esta población una tormenta formidable, la cual también se extendió hacia las cercanías.

En el lugar de Cerponzones, perteneciente al Ayuntamiento de Pontevedra, distante unos diez kilómetros de esta ciudad, fué donde el paso de la tormenta dejó terribles huellas.

Hallábanse en el campo custodiando ganado, Emilia Tilbe, de cuarenta y cinco años, con su hija Lola, niña de pocos años. Con ellas estaba la anciana de sesenta años, llamada Rosa Tilbe.

Huyendo de la tormenta corrieron á refugiarse bajo la copa de un árbol.

Un rayo deshizo éste y mató a Emilia y á Rosa.

La niña recibió lesiones en la cara de alguna consideración.

Los cadáveres de las dos infelices mujeres, igual que la vaca, quedaron carbonizados.

El juzgado de instrucción en cuanto tuvo aviso de lo ocurrido salió para el lugar del triste suceso.

También acudieron allí los camilleros De la Cruz Roja, con objeto de prestar sus humanitarios servicios.

Al conocerse la desgracia en las parroquias cercanas, acudieron al sitio en que ocurrió aquella, multitud de personas, donde se desarrollaron desgarradoras escenas.

VISITA AOS CAMPANERS D’ALBAIDA

En agosto do 2019 recibimos na nosa parroquia a unha representación da Asociación de Campaneros D’Albaida ( Valencia), a visita estaba enmarcada en inventariar as campás da nosa Igrexa e ademais en dar o noso apoio á petición para que a Unesco declare o son das campás tocadas a man como Patrimonio Inmaterial da Humanidade.

Desde aquel día os Campaners que estiveron en Cerponzóns invitáronnos a visitar o seu pobo e chegou o día, o luns 9 de Maio do 2022, unha representación da Asc. de Veciños O Chedeiro estivo visitando o municipio de Albaida.

Un dos compoñentes da Asociación de Campaners, Jordi, mostrounos a Escola de Campaners e o Campanario da Igrexa Parroquial da Asunción da nosa Señora (S. XVIII), pouco despois chegou Manolo, que tamén estivera en Cerponzóns, sumándose un pouco máis tarde varios membros máis da Asc. de Campaners.

O campanario conta con dez campás, as cales realizan 3.200 Toques, Revolteos e Repiques de forma manual durante todo o ano e facéndoo desde o Século XII de forma ininterrumpida.

Polo que vimos, o futuro do Toque Manual de Campás está asegurado en Albaida, contan co apoio da mocidade, que desde unha idade moi temprana xa están aprendendo o Toque Manual.

CITAS LITERARIAS (26) PEREGRINACIÓN DOS VECIÑOS DE CERPONZÓNS (II)

DIARIO EL COMPOSTELANO

2 FEBREIRO 1937

Esta mañana, pasadas las once, llegó a Santiago la peregrinación del Arciprestazgo de Moraña de Arriba, organizándose en la Alameda, donde fue saludada por una comisión del Ayuntamiento que componían D. Fermín Zelada y D. Jorge de la Riva, por otra de la Archicofradía del Apóstol que integraban D. Ramón Fabeiro y D. Anselmo Padin y la de Peregrinaciones, compuesta por el párroco de Sar don Enrique Campos y el prebistero D. Jesús Carro. Todos saludaron al arcipreste D. Santiago Abuelo, quien presidía la peregrinación.

Formaban en ella los siguientes párrocos del Arciprestazgo : Cuntis, Agodelo, Alba, Amil, Arcos de la Condesa, Arcos de Furcos, Baliñas, Barro, Bemil, Briallos, Caldas de Reyes, Campo, Cequeril, Cerponzones, Cesar, Coseirado, Estacas, Fragas, Gargantans, Geve, Laje, Lamas, Lérez, Moraña, Moimenta, Perdecanay, Portela, Rebón, Sayans y Troans.

Hicieron los peregrinos su entrada por la puerta del Obradoiro, siendo recibidos por el señor Deán D. Salustiano Pórtela Pazos y los canónigos D. Robustiano Sánchez Otero y D. Pío Gil.

Dijo la Misa el párroco de Portela y rezó la oración para ganar el jubileo el Sr. Sánchez Otero.

El prelado oyó la Misa desde el prebistero.

Después los peregrinos cantaron el himno del Apóstol, abrazando la imagen pétrea.

Los párrocos con su arcipreste subieron luego a cumplimentar al Sr. Arzobispo.

Esta peregrinación puede considerarse como una de las más numerosas. Pasaban de tres mil las personas que en ella figuraban.

NOTA : O Himno ao Apóstolo Santiago data do Ano Santo 1920, letra do Dr. D. Juan Barcia Caballero e música de D. Manuel Soler Palmer, mestre de Capela da Catedra.

O himno cántase en determinadas ocasións, xunto co funcionamento do Botafumeiro.

Na maioría das veces o himno soa soamente de modo instrumental por medio do órgano, pero ese día que estiveron os nosos antepasados, foi cantado ao grande…

HIMNO :

Santo Adalid, Patrón de las Españas,

Amigo del Señor:

Defiende a tus discípulos queridos,

Protege a tu nación.

Las armas victoriosas del cristiano

Venimos a templar

En el sagrado y encendido fuego

De tu devoto altar.

Firma y segura

Como aquella Columna

Que te entregó la Madre de Jesús,

Será en España

La Santa Fe cristiana,

Bien celestial que nos legaste Tú.

¡Gloria a Santiago,

patrón insigne!

Gratos, tus hijos,

Hoy te bendicen.

A tus plantas postrados te ofrecemos

La prenda más cordial de nuestro amor.

¡Defiende a tus discípulos queridos!

¡Protege a tu nación!

¡Protege a tu nación!.

28- OS CARROS, A ESCOLA, AS FESTAS…

DE NOVO FUN DE VISITA…

Bos días Juan, de novo por aquí ?

Que necesitas agora de min ?

Máis recordos ? Queres máis recordos ?

Bois dias, pois si, seguro que nestes días recordou algún máis.

A nosa veciña antes de contestarme tomou un vaso de zume de laranxa que uns segundos antes serviralle a súa nora.

Bebeu tranquilamente e tras uns segundos de espera, comezou a recordar…

-Ah ! Si ! Houbo un ano que houbo que matricular aos carros de vacas, si, había que pagar un imposto, chamábanlle daquela pagar o arbitrio de rodaxe.

Había que levar o carro a un lugar determinado e alí ti pagabas o arbitrio, despois eles colocábanche unha chapa numerada nun lateral do carro.

Recordo o ano que deron a orde de colocar esa chapa que che dixen, o que sería a matrícula de hoxe en día.

Mira, o lugar onde cha colocaban era na do COQUES, alí tiñamos que ir todos, non soamente os de Cerponzóns, non, tiñan que ir os de Lérez, Alba, Campañó…

Foi tal a cantidade de carros que se acumularon, que non che podes imaxinar a cola que se fixo daquela.

Imaxínache, os carros estaban todos en fila, un detrás doutro, todos xuntiños, desde a do COQUES ata a PONTE DA RONS.

Non me crees ? Pois así foi, había tal regaleira de carros que era imposible que che colocasen a chapa no mesmo día, así que a xente chegaba co seu carro, vendo tal cantidade de carros deixaba alí o seu e marchábase para a súa casa, eran veciños das parroquias colindantes, viñan de moitos lugares, de todo Campañó, desde a Devesa, viñan de todolos sitios, aquilo era un espectáculo ver tantos carros ! Había quen tiña que esperar varios días! Ata o CRUCEIRO DA RONS ! Juan, chegaban ata o CRUCEIRO !

NA ESCOLA

Fun a escola que había nunha casa de Pidre, da señora Josefina, daba escola unha mestra que se chamaba Doña Lola.

Teño presente nese colexio dous recordos que nunca se me esqueceron, un foi cando quitáronme un dente con un fío, e outro cando pasaban os soldados no tempo da guerra pola estrada.

Pasaban subidos en camionetas e a mestra mandábanos saír a recibilos, tiñamos que poñernos todos en fila e saudalos con gritos de Arriba España e Viva Franco.

Tamén estiven no colexio da Escola de Carballo.

Tiven de compañeiras a Digna a dá Rons, Aurelia Solla, Asunción Piedras, Rosa Solla, Clara Porto, Emérita, Aurelia Cochón, Carmen A Moleta, Lola Ramos, Lola a do Chelo, Isabel Pedras…todas moi amigas miñas.

Que tempos ! Tiñamos unha mestra que se lle daba por poñerse a durmir, pero era moito o que durmía, poñíanos deberes e ela poñíase a durmir jajaja.

Recordo aqueles tinteiros que usabamos para escribir, comezabamos a meternos entre nós e caíase todo o líquido dos tinteiros ao chan jajaja.

Pero claro, a mestra espertábase con tanto jolgorio que collía un pau, que sempre tiña a man, e dábanos con el nas costas !

Sabes Juan, ao recordalo aínda sento dor neste momento, mira ti, que maneira de castigarnos.

AS FESTAS, OS BAILES.

-Daqueles anos da miña mocidade había boas festas, bo, daqueles tempos tampouco había máis onde se podía un divertir, eran as festas das parroquias, os bailes e pouco máis.

Facíanse varías festas na parroquia, a do Patrón, as de Corpus, as do Carmen e unha na época de Pascua, a de San Benito.

Sendo moi pequena recordo que se ten feito festa na Eira do Xemadas, había quen poñía un posto con viño e rosquillas, botaban ata fogos e todo, recordo que fora unha festaza, eu era mui pequerrecha, pero quedoume grabada.

Falando de festas, un día estabamos nunha festa que se celebraba en Verducido, achegámonos a unha taberna que había preto de onde se facía a verbena, alí estaban uns cantos comensais comendo e bebendo ao grande.

Nós só podiamos ver para eles, daqueles tempos non dispoñiamos de cartos para poder gozar como hoxe en día, pasamos moita fame Juan, todos.

Mira como era a fame que había, que nun momento determinado a avoa de Marisol achegouse a xunto nosa e díxonos : rapazas, estades vendo aquela mesa onde están comendo unhas costeletas con patacas ? Estar atentas, están acabando de comer e conforme se levanten achegarvos á mesa, eu avisareivos tamén.

Así foi, cando se levantaron, a avoa de Marisol díxonos : vinde aquí, rápido! vinde !

Fomos rápidamente, sabiamos que a mesa moi pronto ían recollela para poñer a disposición doutros clientes que estaban esperando.

Comezamos a coller os ósos das costeletas, as que tiñan algún resto de carne claro, mentres coa outra man íamos metendo na boca as sobras do pan, nisto que chegaron os camareiros e puxéronse a recoller, e nós a meter todo o pan que podiamos na boca, chegou o momento que xa non nos cabía máis !

Mira o que comíamos! Mira o que tiñamos que comer ! As sobras Juan ! As sobras !

Moita fame se pasou, moita.

Dos bailes recordo que cando podiamos ir tiñamos que ir aos que estivesen máis próximos ás nosas casas, daquela non nos deixaban marchar moi lonxe.

Un dos bailes que había na parroquia era o de COCHÓN, canto bailei alí! Si mal non recordo tamén hubo baile na TABERNA de XONXA, situada no baixo da casa que agora é propiedade dos de Magdalena, a que está pegada a carretera.

Tamén no baile de JOAQUÍN O DE BOTANA, tiñan un alboio que acondicionaban os días de baile, á beira, no baixo da súa casa tiña a taberna.

Un día sucedeume un detalle que me dá vergoña comentarcho.

Conte, conte…

-Jajaja, non, jajaja, dame vergoña, jajaja

Conte, conte, que esto non sae de aquí jajaja.

-Resulta que ese día que fun ao baile do Botana había comido carneiro, pero comín para parar un tren.

Daquela, eu tiña un mozo, bailabamos sen parar toda a noite ! pero houbo un momento que comecei a sentir que o carneiro parecía que quería saír de dentro de min, parecía que estaba vivo jajaja.

Mira, comecei a sentirme indisposta de tal forma que non sabía como dicirlle ao meu mozo que non podía seguir bailando, estaba a piques de irme por min, tiña unhas ganas tolas de facer de ventre jajaja…rebentaba por min!

Desculpeime con él e busquei polas miñas amigas, dúas veciñas que viñeran comigo ao baile, era con quen tiña a suficiente confianza para comentarlles o que me estaba pasando.

Pedinlles que me acompañasen fóra, elas contestábanme que esperase, que estaban bailando, eu non podía máis, volvía insistir ata que as convencín.

Mirade, teño unhas ganas tolas de cagar, estou que rebento, hoxe comín tanto carneiro que rebento, acompañádeme fóra, por favor pídovolo.

Saíron sorrindo a todo meter as dúas comigo, nada máis saír fóra eu non tiven máis tempo que agacharme e diante mesmo da porta da taberna poñerme a facer as miñas necesidades, non tiven tempo para ir máis lonxe, mentres elas tapábanme como podían, iso si, ríndose a moreas.

Pero claro, os mozos que estaba no baile, de cando en vez saían fóra e claro, miraban para nós, en nada se deron conta do que estaba pasando e veña a rir!

Carallo como aquel na miña vida me volveu a pasar !

14- TOMÁS MIRAMBELL, INVOLUCRADO NUN ATROPELLO EN CERPONZÓNS.

Fai uns días atopei unha publicación no xornal EL CORREO DE GALICIA do ano 1918, onde os protagonistas son unha veciña de Cerponzóns e un señor que tivo gran relevancia na cidade de Vigo.
Primeiro vou publicar algo sobre este home, finalizando coa noticia do xornal :

Tomás Mirambell Maristany era un xoven piloto catalán da Mariña Mercante, nacido en Masnou (Barcelona) en 1862. Chegou a Vigo con preto de vinte anos e estableceuse na cidade para dedicarse á industria de efectos navais, coa casa comercial Bertrán e Mirambell.

Catalán de nacemento, foi nomeado fillo adoptivo de Vigo xa que os seus esforzos polo desenvolvemento económico e comercial da cidade foron moi destacados. Desde a súa presidencia na Cámara de Comercio, de 1924 a 1930, convocou ás forzas da cidade a unha asemblea en 1927 para constituír a Unión de Entidades Viguesas, precedente da actual Fundación Provigo.

Tamén participou nas iniciativas de creación do Banco de Vigo, ou a Sociedade de Abastecemento de Augas. Foi o fundador e presidente efémero do novo Círculo Mercantil. Xunto con Martín Echegaray e Ceferino Maestú formou a primeira comisión encargada de iniciar o proxecto do tranvía, ata chegar á vicepresidencia da sociedade tranviaria.

Unha das súas prioridades era que Vigo constituísese no porto máis importante do Atlántico. O seu interese pola industria do mar queda patente cos reiterados intentos para promover unha Exposición Internacional da Pesca.

Mirambell era un empresario preparado. Fundou a Asociación Xeral de Cultura, que loitou desde 1912 por diferentes causas viguesas. Escribía en cabeceiras como Faro de Vigo, El Pueblo Gallego ou La Lucha.

Na prensa expresaba as súas ideas galeguistas e á vez federalistas. Non só o porto ou a pesca, senón tamén a rede de comunicacións por terra con Madrid e a defensa de Vigo foron outras das súas preocupacións. Con todo, malia a súa conciencia política, rexeitou en varias ocasións a responsabilidade de converterse en alcalde da cidade.

En 1931, logo dunha presidencia fructífera da Cámara, Mirambell foi nomeado presidente de honor da Cámara de Comercio de Pontevedra, Vigo e Vilagarcia de Arousa, a única persoa que tras desempeñar o cargo efectivo, recibiría esa distinción.

Ten ruas adicadas en Baiona e Nigrán, morreu os 85 anos, os seus restos están enterrados no Cemiterio de Pereiró (Vigo).

Panteón de Tomás Mirambell

Nota : Información da Cámara de Comercio e El Correo de Galícia.

O XORNAL DO DÍA 26/04/1918

EL CORREO DE GALÍCIA

Anteayer tarde y en ocasión en que la vecina de San Vicente de Cerponzones, Pilar Tilve Castro, de 50 años de edad, casada, transitaba por la carretera de aquella parroquia llevando una becerra, fué atropellada por el automóvil de Don Tomás Mirambell Maristany, de Vigo, que guiaba el chauffer Severo Alonso Pereira.

Dentro del carruaje iba el Sr. Mirambell, que regresaba de La Coruña.

La mujer recibió fuertes contusiones en la cara, occipital y pie izquierdo, de las cuales ha sido curada de primera intención en la Casa de Socorro de la Cruz Roja de Pontevedra á donde la condujo el mismo automóvil.

Pilar marchó luego á su domicilio en un coche que le facilitó el dueño del auto.