CONTOS NA LAREIRA (48) O ENTROIDO

O ENTROIDO

Pouco sabemos de como se viviu o Entroido na nosa parroquia antes da Guerra Civil, o que si recordamos os máis maiores é que logo da Guerra Civil os Entroidos prohibíronse en todo o Estado debido á crítica social e política que se adoitaba facer, en Galicia foi unha das poucas rexións que se seguiron celebrando, e onde máis se festexaba era naquelas zonas peor comunicadas, dado que estaban afastadas das autoridades. Despois sobre os anos sesenta foi cando comezaron nas cidades os bailes de disfraces e bailes infantís, cun control moi exhaustivo, dado que non se podían celebrar na rúa, só nas sociedades e teatros estaban permitidos. A partir dos anos setenta foise retirando a prohibición e xa nos oitenta foi o momento máis álxido ao celebrarse nas rúas e os Concellos ser parte importante na organización dos carnavais.

A finais dos anos sesenta, principios dos setenta, Lito, o seu irmán Manolo e máis eu celebrabamos os carnavales ao noso xeito e como podiamos, o mesmo ocorría cos demais nenos e nenas da Parroquia. Nosos disfraces eran sempre moi simples, unhas vellas roupas das nosas avóas e de careta unha caixa de zapatos cunha goma, con estas caixas non é que quixésemos imitar ás “pantallas” de Xinzo, dado que cunhas pinturas faciamos unhas caras en grao sumo tenebrosas, o que sucedía era que non tiñamos medios para ir a Pontevedra, a mercar caretas ao Gran Garaje, lugar situado na rúa Benito Corbal, onde era un referente naqueles anos para mercar caretas, xoguetes, petardos e un sinfín de artigos de bromas.

A nosa intención era meternos cos veciños, asustalos cos nosos disfraces, pero a maioría das veces eran os veciños os que nos metían eles o medo no corpo jajaja.

A primeira hora da tarde xuntabámonos no alboio que tiña a señora Sara, avóa de Lito e Manolo, alí disfrazabámonos e seguidamente iamos polos lugares da Parroquia, normalmente dada a nosa idade non nos deixaban ir moi lonxe debido a que os nosos maiores advertíannos do perigo dos coches.

Así que iamos ata Leborei e Tilve, e ao final terminábamos na taberna da Rons.

En Leborei sempre acabábamos fuxindo como raios cando nos atopabamos coa muda, parábase ante nós e comezaba a “falar” e non paraba, o seu xeito de xesticular e as súas formas de intentar querer saber quen eramos facíanos escapar de medo por si decatábase de quen eramos e fose co conto aos nosos pais a dicirlles que nos meteramos con ela, é que a muda tiña o seu xenio, vaia que si tiña….

Despois iamos por todo Tilve, normalmente parabamos nas casas dos veciños con quen tiñamos máis confianza e faciámoslles nosas trastadas, iamos cantando e xesticulando, ademáis de imitar coas nosas voces a outras persoas e así dar lugar á confusión, que risas cos veciños que intentaban querer saber quen podiamos ser, empezaban a dicir en voz alta  quen serán estas mascaritas? que si eramos tal ou cal fillo de fulano ou mengano, que si éramos unhas nenas…..jajajaja

Sempre tiñamos fixo uns cantos lugares onde non podiamos deixar de ir, un deles era o achegarnos ao muiño do señor José, O Jaxe, e claro, como sempre faciamoslle as mil e unha ! Mira que tiña paciencia connosco ! Porque o señor José si que sabía quen eramos, á primeira ! Era visto, sempre eramos os mesmos de sempre que andabamoslle facendo trastadas jajajaja, tras facéndolle a trastada correspondente saíamos a fume de carozo en dirección a casa da señora Hermosinda.

A visita á señora Hermosinda sempre a deixabamos para o final, porque ela recibíanos cun sorriso e cunha invitación, invitábanos á súa cociña, onde sempre me chamaba a atención aquel pozo de auga frente a cociña de ferro.

Alí tíñanos preparada unha tortilla de pan e de beber unhas gaseosas, que ben nos sabía !

Mentres comiamos a tortilla iámoslle contando todas as trastadas que fixeramos e non parábamos de rir cando comentabamos que non nos recoñocían, Hermosinda ríase das nosas travesuras e terminaba dicíndonos que fósemos para casa con coidado, que era xa de noite e podía atropelarnos un coche.

A nosa seguinte parada era na taberna da Rons, alí chegabamos todos satisfeitos polo ben que o habíamos pasado, e contabamos de novo a nosa xornada de Entroido, mentres tanto os clientes do bar ríanse connosco e comentaban algún disfraz que viran nos bailes, un deles  fóra moi falado en todala parroquia, foi un disfraz realizado a base de follas de eucalipto, cosidas unha a unha entre si , imaxinarvos que traballo ! A paciencia que tivo que ter para realizar ese disfraz ! Co paso dos anos non recordo exactamente quen dos irmáns Casas o confeccionara, ou Juan ou Canducho, un dos dous foi.

Pero fai uns días foi Juan quen me sacou da duda, fun eu o que fixo o disfraz ! E fun con él pola Parroquia e despois estiven no baile da Cañota, levaba unha carpeta atada con unha bimbia con uns papeis dentro que lle leía a xente.

Tamén a quen lle gustaba moito disfrazarse era aos irmáns Antonio e Angel, quen non recorda as súas andanzas !

Estaban en todas ! E por suposto nos carnavales non podían faltar nos bailes cos seus disfraces, que gratos recordos deixáronnos Antonio e Angel ! Como tamén Manolo !

Antonio, Manolo e Angel

 

Pero non só eramos nós tres os que nos disfrazabámonos, a todos os nenos e nenas gustáballes disfrazarse, e iso quedou demostrado cando en Pontevedra os carnavales saen á rúa, un grupo deses nenos e nenas deciden volver recordar aqueles tempos de disfrazarse sendo raparigos e non tardan moito en xuntarse un bo grupo deles para organizarse e desfilar por Pontevedra.

O lugar escolleito para ir preparando todo foi na Fontairiña, e o resultado foi o que podedes observar nas fotografías que lles fixen eu aquel día, estaban moi ben caracterizados e pasáronllo xenial !

CONTOS NA LAREIRA (52) NADAL DO 68

Nadal, Nadal,doce Nadal, a alegría deste día hai que celebrar…….

Outro ano podre, de novo non imos poder celebrar os días das comidas e ceas de empresa, as dos compañeiros de colexio e instituto, as dos grupos de Wasap, as de familia…..ademáis todas estas celebracións aderezadas cos agasallos de o amigo invisible, do Apalpador, do Papá Noel, dos Reis…..
Cando era un neno e chegaban as datas do Nadal poñiame de mala milk, o motivo era que non podía comer o bocadillo de chourizo, iba a catequesis e decíanme que nos primeiros tempos a Igrexa era contraria á celebración gastronómica que ten lugar nestas datas señaladas do Nadal, había que absterse de comer carne, ainda que cos tempos de miseria que corrían poucos veciños tiñan a posibilidade de comela, polo menos na miña época de nenez era o que eu notaba no meu entorno máis achegado, tanto familiares coma veciños, así que fora por un motivo ou por outro, de comer chourizo tiña que olvidarme, ainda que teño que confesar que as agachadas algún pecado cometin e o chourizo papei.

Corrían os anos sesenta, uns anos en que a alimentación da maioría de nós estaba formada por cereais, patacas e legumes, en xeral pouco ou nada se comía en canto a verduras, froitas ou peixe, e cando se aumentou a produción das hortalizas, a froita ou a do aceite de oliva, por poñer un exemplo, priorizouse a súa exportación, así que ata os anos oitenta non se puido en xeral gozar destes alimentos como era conveniente e necesario.

O exemplo do aceite de oliva aínda o temos moi presente, a súa alta produción nos anos oitenta fixo que entrasen moitas divisas, a cambio tiñámonos que conformar cos aceites de soja e de girasol, mentras nos medios informativos nos decían que o aceite de oliva era dañino.

Pois como non se podía comer carne, estábamos en vixilia, filloxe costume comer peixe, así que se puxo de moda o bacallao, o motivo era que como estaba salgado e curadiño podía chegar a calquer recuncho do país por mui lexos que estivera do mar. Na miña casa e na dos veciños esas datas bótavase a casa pola fiestra, daquela coma tiñamos ultramarinos na taberna facíase un gran pedido dos productos típicos a Ultramarinos Moldes, con almacen situado na Parda, cerca de donde están hoxe en día os xuzgados .

As estanterías quedaban repletas, eu encargabame de colocar todas aquelas bebidas e productos de alimentación que durante o ano non se mercaban asiduamente, quedaba un escaparate do máis fermoso, todo adornado con cintas e bolas de Nadal. Os coñacs Fundador, 501,Soberano, Terry e o Ponche Cuesta eran os preferidos, algúns tamén eran de levar a Xenebra Focking ou a Larios, de paso tamén collían uns rollos do “suave papel” Elefante …

E entre os coñacs , xenebras e sidras tamén tiñan o seu sitio o Cola Cao, as galletas María, o chocolate Chaparro, as gaseosas  La Pitusa, La Casera ou Revoltosa, e unha gran variedade de polvorons, figos, uvas pasas ou os arenques que viñan perfectamente apilados naquela caixa de madeira, recordo  que miraba con asombro como era costume polas mañás que moitos dos clientes almorzaban cun par deles e unha copa de sol e sombra …

Logo de ter todo colocado nas estanterías era o momento de preparar un pequeno paquete de agasallo para aqueles mellores clientes do ultramarinos e da taberna, miña nai con todo agarimo preparaba a súa demostración de gratitud a todos aqueles que eran asiduos todo o ano, non facía distincións, todos levaban o mesmo, a botella de champán, unha tableta de turrón, figos, uvas pasas e noces, tanto ricos coma pobres levaban o mismo. Todo iso envolvíase nas follas do xornal e atábase cun cordel, o importante era o agarimo con que ía ese agasallo, non a súa presentación.

Cuando chegaba o día, a miña avóa e miña nai eran as que organizaban a cea, chegada a noite facían o bacallao cocido con coliflor e uns ovos cocidos, todo regado con aceite en crú, bueno tamén meu pai tiña a manía de botarlle azucre o bacallao, confeso que eu tamén o facía, son cousas que se heredan….


Hai quen tamén en vez de bacallao era máis de ollomol o forno, pero o menú máis tradicional en toda Galicia era o bacallao, acompañado con viño da casa é un Fis-Fas para o pequeno da casa, e de postre os amendoados, as torradas borrachas, os figos e as uvas pasas, tamén por soposto o turrón, o duro de roer, o que había que tronzar con martelo , había que vernos comer aquel turrón El Lobo, jasusdiormio non dabas terminado de roer o cacho que che tocaba…todo regado coa mellor sidra do mundo mundial “El Gaitero”.

Antes do bacallao non faltaba un pouquiño de marisco, daquela ao alcance da man, ademais a súa presenza nestas datas seguramente debémoslla á Igrexa, ao prohibir a carne, os máis vellos aínda seguro que recordan como polos anos 50 ninguén quería o marisco e nas zonas de costa usábase para abonar as leiras, como cambiou o conto….

Recordo que había a costume de cando se acababa de cear, a mesa non se recollía, deixaban as bandexas coas sobras, eu pensaba que miña avóa e miña nai estaban cansas de tanta faena e que xa recollerían o día seguinte. Anos mais tarde supen que o motivo era que se tiña por costume deixalas para que ceasen os difuntos da casa……

Vén este recordo e comentario sobre a alimentación daqueles anos en relación ás festas do Nadal e a súa evolución, baixo o meu punto de vista unha evolución que nunca me convenceu, unha evolución en xeral que non nos leva a bo porto.
Recordemos uns datos :

* Nos anos 50, o empobrecimiento da sociedade facía primar o ambiente e a celebración sobre o obsequio material.

* Nos anos 60 e 70 só había unha festa con agasallos, a noite de reis, que apenas chegaba aos maiores da casa.

* Nos 80 iníciase a mercantilización dos Nadais.

* Na década dos 90 duplícanse as festas con agasallos, aos Reis sumase Papa Noel.

A situación coñecémola todos, non somos felices co que temos, cada vez queremos máis, e iso xera un cambio profundo no consumo.

Así é que empezamos a buscar a felicidade nas grandes comidas, coa combinación de bebidas alcohólicas e graxas, Nadal tras Nadal fóronse asociando e cada ano superando, e ahí seguimos…..

OS XOGUETES 


A sensación é a mesma, agasallos e máis agasallos apíñanse na árbore, afacemos a que se “alcoholicen de agasallos” desde ben pequenos os nosos fillos, ímoslle inxectando un consumismo que evite que se sintan inferiores aos seus amigos, eles non poden ser menos cos demáis !

Claro, no fondo os pais estamos mui presionados debido á carta enviada aos Reis Magos, deben, están obrigados a traer todo aquilo que se lle pide, o neno non debe verse afectado no máis mínimo, temos que facelos “felices”, Deus nos libre de que colla un trauma xa de pequerrechos.
A miña infancia, a dos anos sesenta, como a moitos de vós, foi completamente diferente, eu non pedía nada, máis ben rezaba para que os Reis acordásense de vir pola miña parroquia de Cerponzons e achegásense cos seus enormes camellos á miña fiestra para deixarme algún xoguete, quizáis un camión con bombonas de butano, ou uns soldados e uns cuantos indios de plástico, pero si non era posible, conformábame cunha simple pelota ou unhas canicas….a veces conformábamos miña irmán e máis eu xogar coas súas monecas de outros Reis que se portaran mellor o pasar pola casa dos seus padriños.

Outras veces chegaban de Francia os meus Reis preferidos, uns veciños de Tilve, Marcelino e Visita, cando viñan de vacacions sempre me traían algún xoguete, como non tiñan fillos , eu era para eles o seu fillo desexado…


Moitos anos sucedía que normalmente os agasallos que che podían traer buscaban o ser útiles e que respondesen ás necesidades daquel momento, un xersei groso que abrigase aqueles duros días de inverno, un pantalón de pana ou uns zocos, de suma necesidade para ir andando polas corredoiras que che levaban ao colexio do leite en pó.

Falando do leite en pó, cantas  veces teño recordado cos meus compañeiros de colexio de Meán aqueles recreos en que nos daban dese leite, o mestre quitaba de perola é o recipiente de leite que tiña nun dos cuartos dispoñibles para gardar as súas cousas. Algúns dos meus amigos téñenme comentado que teñen collido un puñado de pó e metelo na boca, logo de seguido un grolo de auga, era tal a pastosidad que che quedaba no interior da boca que non había xeito de que se disolvese, nin metendo os dedos en plan desatascador jajajaja.

Volvendo os xoguetes, agora non só é a noite de Reis para agasallar, agora acompáñanos Papá Noel, temos Amigos Invisibles …..triplicamos esa ansiedade, hai que conseguir por todos os medios cumprir as expectativas de nenos e maiores.

E que sucede si non somos capaces de responder a estas necesidades ?

E que sucede si non somos capaces de responder aos índices de consumo marcados hoxe en día ? 

INVADENOS A FRUSTRACION !

Cantas familias tiveron que reestruturar os seus hábitos sociais, familiares e solidarios para poder facer fronte a este consumismo ? Así foi como se foi xerando uns Nadais menos tradicionais, menos familiares e menos solidarios, todo a cambio de facerse máis individualistas.

Quen lle da a volta agora ? Quen volve a aqueles tempos donde os nosos antepasados se xuntaban arredor da lareira, alí toda a familia contaban historias e lendas, alí acompañados de un “tizón de Nadal” que duraba áta a noite de Reis cos avós protagonistas narrando as historias e os netos oíntes interesados en todo o que contaba, un exemplo do que digo é o spot de unha empresa mui coñocida donde se produce unha situación onde a familia non sabe, non coñoce, non pregunta, en resumen non convive en familia.

O MEU NADAL DO 68

-Mamá, déixasme ir ata A Bouza ? Quero comezar a preparar o Belén e alí é onde mellor musgo hai, esperaba con ansiedade o consentimento da miña nai…

-Mira, vaite, pero ten coidado por onde te metes, é espera que che acompaño cruzar a estrada, cando veñas de volta chámame para axudarche a cruzar de novo. Mira que como non me obedezas non volves máis ! 

Alá ía eu pegando brincos en busca do musgo e tamén da árbore, eu encárgame de todo, non é que fose unha árbore engalanado a moreas, nin un Belén con pozo, lavandeiras  e luces, pero estaba provisto do mellor que un neno pode ter : ILUSIÓN !


E despois a esperar eses días especiais, esas noites máxicas onde os Reis traeríanche a ti, só a ti un agasallo, daquela os maiores non recibían nada, non lles tocaba, era a noite dos nenos.

Pero non todo era alegría, aquel Nadal do 68 marcoume especialmente.

Estabamos ceando a familia no salón da taberna, as portas pecháronse ao público, todolos homes que estaban na taberna (Moncho o da Rons, Evaristo o Carrapuzo, tamén  Joaquín e Tino, Manolo o Labaradas…), xa se habían marchado para súas casas, era o único día en que se pechaba cedo, o día fora de chover sin parar e pola noite aínda máis, parecia coma se os tronos quixesen participar tamén ese día na cea de noiteboa, mentres ceabamos a televisión española emitía a súa programación especial de Nadal, por alí estaba Joaquin Prat e Laura Valenzuela coas Galas do sábado e tamén as series americanas, eses días de progamacion especial finalizaban cando en fin de ano esperabas ás campanadas, tralas uvas quedábasche a ver as tradicionais macrogalas musicais, coa actuación dos mellores artistas nacionais e internacionais daqueles momentos….

…pero nesa noite de súpeto chamaron á porta, uns golpes duros e insistentes sobre ela fixo que quedásemos en silencio preguntándonos quen sería a esas horas.

O meu pai levantouse da mesa a ver quen era o que interrompía a cea, seguramente alguén con ganas de tomarse unha cervexa e que non tiña présa por irse para a súa casa, adoitaba suceder con algúns dos clientes habituais.

Eu seguín os pasos do meu pai, púxenme detrás del é ao abrir a porta o susto foi mayúsculo, o meu pai lanzou un exabrupto, mentras eu non puiden evitar o lanzar un grito. Atopámonos de fronte cun veciño pedindo auxilio, a súa cara era todo sangue, apreciábase como no lado esquerdo da cara, á altura da orella tiña dúas coiteladas polo menos. Estaba completamente mollado, as súas mans cheas de sangue, a súa roupa, pedíanos axuda, choraba de dor e de rabia, non era a primeira vez que sufría maltrato.

O meu pai fíxoo pasar para dentro, voz en alto chamaba á miña nai para que lle viñese a botar unha man e facerlle unhas primeiras curas, levárono á beira da cociña de ferro, alí sentárono e á vez que o curaban secábase da molladura que tiña o pobre home, pouco despois contábanos o sucedido, ahí rematou a cea, foi a noiteboa máis amarga da miña infancia.

OS MEUS DESEXOS PARA TODOS VOS :

Mentres tanto esperamos estes días, pásovos unha receita que a atopei fai uns anos, a cal intento levar a cabo cada novo ano coa miña familia é as miñas amizades….

RECEITA DE NADAL :

– 1 kg. de recordos infantís.

– 2 cuncas de sorrisos.

– 2 Kg. de esperanza.

– 5 latas de agarimo.

– 4 paquetes de alegría 

– 1 chisco de tolemia.

-6 Kg. de amor.

– 4 Kg. de paciencia.
Primeiro de todo, limpa os recordos: saca a parte que non sirva. 

Engade unha a unha os sorrisos ata facer unha pasta suave.

Engade a esperanza e deixa repousar ata que dobre o seu tamaño.

Engade a alegria e mistura todo o amor que atopes 

Incorpora a paciencia, a tolemia e a tenrura e reservalo a parte.

Dilúe o amor e cubrelo coa mestura anterior.

Fornea durante toda a vida dentro do teu corazón.

UN CONSELLO !

Podes engadirlle dúas culleradas de comprensión e 300 gramos de comunicación para que dure eternamente. — 

     

CANCIÓNS DE XUVENTUDE.

AS CANCIÓNS QUE LEVO SEMPRE CONMIGO, TEMAS QUE MARCAN A VIDA.

ANDRÉS DO BARRO (1)

22/12/1989

Tal día coma hoxe fai 32 que nos deixaba Andrés do Barro…


Andrés Lapique do Barro (Ferrol, 1 de outubro de 1947 )(Madrid, 22 de decembro de 1989) Cantautor.


O meu recordo de niñez lévame a aqueles días onde sendo un cativo, nos momentos que tiña libres despois do colexio, dedicaba esas horas en axudar aos meus pais na faena do campo ou na tenda ultramarinos que tiñamos .

Un dos traballos encomendados era a de levar a nosa vaca a pastar polas corredoiras ou nas leiras da Rons ou do Cañoto.

E alí ía eu co meu pequeno transistor escoitando aquela música que retransmitía Radio Pontevedra, onde soaba dia si e día tamén o noso Andrés Dobarro, corría o ano 1969 cando quedoume grabado un tema para sempre…..

Non sei si saberedes que Andrés do Barro e o único cantante que alcanzou o número 1 en España cunha canción escrita en galego.


Os temas de Andrés interpretados en galego foron de gran axuda para que o meu agarimo polo noso idioma fose cada vez a máis, o meu paso por diferentes colexios, tanto no rural como na cidade non nos deixaban que falásemos a nosa lingua galega.


Aínda a miña memoria retén as risas dalgúns mestres e compañeiros que se metían conmigo porque falaba en galego, en moitas das ocasións o mestre de quenda chamábame a atención e castigaba con escribir duascentas veces unha frase : En clase se habla y escribe en castellano.


Anos máis tarde, xa no Instituto Sánchez Canton foron Fuxan Os Ventos, os que tamén me deron folgos suficientes para seguir amando a nosa fala, non esquezo áquel día no paraninfo a súa actuacion.
Dábame igual o que me dixesen, paríronme así, falando galego e escoitándoo desde o mesmo momento que vin a luz, na miña casa os meus pais e os meus avós criáronme é educáronme en galego.
Por iso antes de entrar e logo de saír do colexio a miña canción favorita durante muito tempo era esta que hoxe quero compartir con todos vos, un tema que me acompañaba a todas partes, coma cando ía a coller o vello trolebús que me levaba coma o tren de Andrés…..

https://youtu.be/94s3mBmoghc

Entrevista en Disco Expres, 11/01/1970 :

ANO 1971 :

ANO 1971, TEATRO MALVAR DE PONTEVEDRA

Fai pouco saiu á venda o disco de Andres Do Barro “Su Disco Perdido y Todas las Grabaciones en Belter (1973-1975). Un disco que recolle as cancións espalladas por recopilatorios de Belter que son moi difíciles de atopar, e o máis importante: 5 cancións inéditas procedentes do disco perdido gravado por Andrés a comezos dos 80.

Cancións como “Que lonxe fun” ou “O meu país” que son algunhas das mellores composicións que fixo Andrés nunca. 
Non deixedes de facervos co este traballo de gran valor.

O noso amigo GOGUE tamén participou nun evento relacionado con Andrés:

JUAN PARDO (2)

AS CANCIONS QUE LEVO SEMPRE CONMIGO, TEMAS QUE MARCAN A VIDA.

Hoxe 13/02/2020 celébrase o Día da Radio, vénme á memoria os anos sesenta e setenta….Juan Pardo na miña mocidade era un dos meus cantantes favoritos, o seu paso polos Pekenikes, Los Brincos, a dúo con Junior…ou ben cando comezou a cantar el só, as súas cancións estaban no alto da crista, era dos cantantes que escoitabas a todas horas, ademais foi un gran compositor e promoveu temas para infinidade de cantantes, entre eles Andrés do Barro, Xil Ríos, Luz Casal, Camilo Sesto…..

Un dos temas que escoitei centos de veces foi Mi Guitarra, co meu pequeno transistor de pilas, compañeiro meu durante anos, escoitaba a Juan Pardo polas leiras do Cañoto, A Laxe, na Rons…….

Me dejareis morir para escuchar mi llanto
Y para verme sufrir sonreiréis a mi canto
Pero nunca entenderéis a mí guitarra
Y fundiréis mi anillo, derramaréis mi vino
Porque olvidarse de mí, tendrá que ser muy sencillo
Pero nunca entenderéis a mi guitarra 

Mi guitarra cantaba por mí
y lloraba también cuando yo estaba triste
Mi guitarra de astillas de amor
Que algún alguien rompió sobre el mar
Podréis vencer sobre mí y sobre mi alrededor
Porque vencer me así no tiene ya ningún valor
Pero nunca entenderéis a mí guitarra
¡Escuchadla! 

Mi guitarra cantaba por mí
y lloraba también cuando yo estaba triste
Mi guitarra de astillas de amor
Que algún alguien tiró sus pedazos al mar 

Me dejareis morir, para escuchar mi llanto
Pero nunca entenderéis a mi guitarra
pero nunca entenderéis a mi guitarra
Pero nunca entenderéis a mi guitarra

CONTOS NA LAREIRA (54) AS INXECCIÓNS DE PEPE O DE DORA.

Como a maioría dos nenos da miña época fun criado a base de leite materna, coma tamén da leite que procedía do ordeño diario da vaca que tiñamos na casa, e para reforzar un pó de Pelargón , unha fariña lacteada, que apareceu no mercado español en 1944, o cal alimentou a unha gran maioría de nenos dos anos 50 e dos 60. A aqueles nenos chamáronselle a “xeración do Pelargón”.

Seica eu o nacer pesei  preto de cinco quilos, e durante uns anos con esta alimentación tan completa estaba feito un rixón.


O Pelargón era moi utilizado como complemento alimentario (contábamo a miña nai cando falabamos de que os meus fillos eran pouco comedores) , porque eu non recordo o Pelargón, do único que recordo de tan pequeno e do chupete que non quería soltar por nada do mundo, o que non sei é que quizáis non cheguei a probar o primeiro leite “doce” que a principios dos anos 60 lanzouse ao mercado coa marca NIDO (disto miña nai non chegou a decirme nunca nada) , seguramente porque en casa facíanse uns ricos bocadillos coa nata que se producía ao ferver o leite da nosa vaquiña Pinta, ou porque tamén me daba de vez en cando a probar daqueles botes de leite condensada da marca La Lechera, os cales recordo expostos pola estantería da taberna o carón da crema do calzado e das caixas dos mistos.

Pero deixaronme de dar Pelargón e comencei a flaquear….

As visitas a farmacia daqueles tempos, buscando vitaminas e outras medicinas…

Os anos 60/70 eran anos en que si acudías á botica non atopabas como hoxe en día a cantidade de produtos que hai nela, hoxe en día parecen case supermercados e pouco teñen que ver con aquelas dos meus anos de raparigo.

Quen non recorda aqueles cheiros característicos das farmacias ?

Entrabas e comezabas a respirar a dor e a enfermidade naquel habitáculo composto de multitude de estanterías cunha serie de botes que contiñan polvos para preparar  ungüentos, herbas etc. Cada un deses botes cos seus nomes por fóra, que eu non conseguía adiviñar que podía ser o que tiñan dentro dado que a denominación de moitos daqueles produtos éranme totalmente descoñecidos.

Non existían publicidade con dibuxos que chamasen a túa atencion, nin coloridos que fixesen máis atractivo o que alí se vendía, non, alí respirábase a alcohol e mercromina, e acudíamos para que nos deran algún medicamento para aliviar a dor.

Pero é que antes si ías a unha botica non era para nada agradable, ou ben se ía a pedir algunha vitamina para abrir o apetito (a miña nai empeñábase en que non comía e non facía máis que traerme aquel Calcio 20 e aquelas ampollas de ferro), que sabor máis raro tiñan ! Como o do aceite de bacalao ! Que amargo por Deus !

Co paso dos anos pasamos do neno non me come, ao neno non me estuda e suspéndeme todo, que cruz. Pola taberna escoitei unha vez que corría o rumor de que existían unhas pastillas máxicas coas que che pasabas a noite estudando, superconcentrado, coma se nada….Claro, era unhas pastillas de nome Centramina, unha anfetamina que che poñia a cen. Eu non cheguei a tomar ningunha, xuro.

Falando de boticas, eu fíxenme co paso dos anos moi cliente da de Adelaida Herreros, situada nunha esquina da Praza de Curros Enríquez, nos recreos que nos daban no  colexio de Buela aproveitabámolos para ir buscar o bocadillo de bonito con… a de Rios, e ás veces ía a recados  a buscar á de Herreros un produto ‘mata dores’ coñecido por linimento de Sloan. Aquel ungüento aplicábase para todo tipo de dor, eu levábao para cando iamos xogar ao fútbol ao Chan do Monte, logo de recibir unas cantas  ” caricias ” durante o partido, recorrías ao linimento, era man de santo.

Para aqueles que non probamos a Centramina, a veces tamén pasaba que de tanto estudiar entrábanos unha dor de cabeza insoportable, aí aparecía en escena unhas pastillas as de cor rosas que tiñan o nome de Optalidón, eran efectivas ao pouco tempo, cando se descubriu que contiña anfetamina retiráronas do mercado, dicían que non funcionaban, que non rendían igual…..jaaaa, daquela xa estábamos colocados dunha maneira ou de outra !


Tamén recordo que naquel botiquín de casa non faltaba a mercromina, durante anos era o antiséptico que o usabamos cada dous por tres, aínda que teño que dicir que moitas das veces que me facía unha ferida xogando cos amigos ao fútbol, ou ao ir buscar niños, ou meténdome por sitios que un saía sempre con algún rasguño, o meu primeiro antiséptico era un pouco de terra encima da ferida, ao pouco tempo xa paraba de sangrar….oes, cicatrizaba o momento.

Pero o que si me deixou marcado na miña niñez foron aquelas INXECCIONS!!!

Daquela era o máis socorrido, a mínima que te encontrabas mal, pinchazo que Deus te criou !

Só recordo a unha persoa poñermas, Pepe o de tía Dora, ainda que na parroquia había máis xente coma Digna a da Rons, Antonio Alvite é a señora Rosa de Tilve, pero Pepe era o que  máis reputación a hora de poñer as inxeccións.

Pepe toda a súa vida traballou de carpinteiro, e cando chegaba a súa casa poñiase preparado para pinchar os veciños  que anteriormente xa habían falado con él para quedar a unha hora axeitada, pois tamén a veces tiña que ir a casa de algún enfermo encamado. Muitos dos veciños que pasamos polas mans desta xente temos que estarlle agradecidos.

Cando non había máis remedio que recorrer ás inxeccións alí víasme ao meu pai e a min achegarnos a casa de Pepe, salíamos da taberna andando cara Pidre, que momentos de angustia pasaba, que mal iba ! Tiña a sensación de que iba para o matadeiro ! Que pesadelo ! Cando tiña que ir ao médico e me recetaba unhas cantas caixas de inxeccións xa me entraba o tembleque.

Daquela recorriamos a unha persoa de confianza para que nos puxese as inxeccións, e Pepe era bo profesional, estou pensando en cantos cus pincharia ? Sabe Dios ! Supoño que si algún dos que estades a leer esto pasantes polas súas mans….

Desde que che ías achegando ao portal da súa casa xa ías cagado, e non vos digo si escoitabas os gritos dalgún neno que estivese recibindo o pinchazo naquel momento de chegar eu ao portal ! Que nin dicir ten do que eu desde que saía da miña casa íalle dicindo ao meu pai, que si xa estaba mellor, que xa non quería pincharme, que cun optalidón xa me pasaba a dor….pero non había forma de convencelo, alá ibamos andando cara a casa do practicante…..mentres eu interiormente xuraba que nunca máis ía dicir que me doía algo.

Pero non había marcha atrás, o meu pai xa estaba chamando ao portal de Pepe, eu xa empezaba con unha sudoración por todo o corpo. Entrabas e mandábache pasar ao cuarto que tiña destinado para eses menesteres, mentres me mandaba baixar o pantalón Pepe marchábase un momento á cociña para ferver aquelas xeringuillas que antes pasaba por diante dos meus ollos como dicindo isto é o que che espera rapaz!!


Ao pouco tempo volvía Pepe coas xeringuillas e colocábaas nunha mesa, unha ampla representación por si algunha delas torcíase ao introducirma nas miñas nalgas, eu tremía como unha vara verde, mentres Pepe achegábase con aquel frío algodón que empapado en alcohol desinfectaba a zona onde me soltaba unha losqueada e seguidamente a punta da xeringuilla ! Uf que dor ! E non che digo nada si tocábanme aquelas inxeccións que dicían que eran de aceite ! Que tiña que ir introducindo o líquido moi lentamente co consiguiente dobre dor.

Juanito ! Xa está ! Hai que ser máis valente rapaz ! Xa está, mañá espéroche a estas horas outra vez !

Aínda recordo sendo xa máis maior que ía eu só a poñer algunha inxección desas de “aceite”, a volta a casa era eterna, ía completamente coxo, a perna onde me poñía a inxección paralizáballeme completamente.

Hoxe ainda é o día que vexo a Pepe o de Dora que cando nos encontramos véxolle para as mans, non vaia a ser que me queira poñer outra inxección !

CONTOS NA LAREIRA (55) A PRIMEIRA COMUÑÓN 

HOXE FAI CINCUENTA E TRES ANOS DA MIÑA PRIMEIRA COMUÑÓN

Un dos meus recordatorios.

O ano 1968 para min, e supoño que para todos os que fixeron a comuñón comigo, foi un ano especial. Foi un ano no que sucederon feitos moi sinalados por todo o mundo, nese ano as noticias aínda chegaban a contagotas e ao xeito que querían os que gobernaban naquel entón. Un 1968 onde prácticamente case todos os meses deste ano as grandes potencias ensaiaban as súas bombas, as probas atómicas eran a demostración de mostrar quen era o máis poderoso. Tamén querían demostrar o seu poderío enviando á lúa os seus “aparatos supersónicos”, Estados Unidos lanzaba o seu Apolo V, meses despois a Unión Soviética facía o mesmo.

Nós eramos uns nenos, á maioría das noticias que nos chegaban non lles faciamos moito caso, pero algunhas eran habituais falar delas á hora de comer, na mesa, alí os nosos maiores comentaban a guerra do Vietnam, o asasinato de Robert F. Kennedy, o atentado de Eta…

Pero tamén foi un ano que nos deu alegrías, unha delas cando Massiel gaña o Festival da Canción de Eurovision, canto tempo pasamos cantando o La, la, la !!! Ou as cancións dos Beatles ! No seu esplendor !

E aqueles resumos dos XIX Xogos Olímpicos de México, os cales motivounos para que fixésemos competicións entre nós, de salto, lanzamento, carreira etc., eran tempos felices…pero o que máis felices fíxonos foi éste día, era o noso día , único e irrepetible, era nosa Primeira Comuñón…

O noso cura era D. Benito e a catequesis realizabámola logo da misa, todos os domingos.


Pero antes de entrar a misa todos os nenos reuniámonos ao redor dun balón e celebrabamos os partidos na leira que había por detrás da Igrexa, aproximadamente no lugar que se atopa o palco da música, antes deste palco existía un muro que dividía a Casa do Pobo e a Igrexa, nós tiñamos xa un paso feito para ir á leira, as nenas tamén acudían ao mesmo lugar, pero daquela non xogaban ao fútbol e entretíñanse xogando á goma ou con algún xogo que daquela estivese de moda, outras veces xogabamos todos xuntos, como por exemplo cando xogamos ao escondite.


Uns días antes da Comuñón compráronme a roupa, o típico traxe de marinero que me gustaba porque levaba incluído un silbato e era a miña maior ilusión ao saír da misa de empezar a tocalo jajaja.

Chegou o día e recordo que ao saír de casa case me caio debido aos zapatos de suela recentemente estreados e que case non sabia andar con eles, a miña nai avisábame : ten coidado Juanito, non vaias caer e manchar o traxe e pódesche lastimar ! Mira por onde vas !

Desde a Rons ata a Igrexa fun andando todo guapo e orgulloso co meu traxe e aqueles zapatos brancos, iso si con moitísimo tino para que non me escorregase por aquel camiño que comparado a como está hoxe non cambiou prácticamente nada no seu estado lamentable.


Desde o aparcadoiro da Taberna dá Rons ata a casa de Moncho o Jaxe, había unha elevación do terreo, era un muro de terra que usabamos de camiño para trasladarnos, anos despois os de estradas rebaixárono e puxérono ao mesmo nivel que a estrada, quedou desde aquel día igual a como está agora, un lugar que deixaron daquel xeito e parece non ter solución de que nolo arranxen dunha vez por todas.

Uns metros máis adiante tiñamos que cruzar a estrada, con moita atención ao que faciamos, pois o tráfico de coches naqueles anos era elevado, non existía a autopista e a circulación era sumamente alta.

Cruzabamos correndo á altura da antiga escola situada na casa da señora Hermosinda, subiamos polo camiño que leva á Igrexa, recordo aquel camiño todo enlosado de pedra, que precioso era, e como a modernidad enterrouno cunha capa de alquitrán encima.

Aquel domingo ao chegar á Igrexa non había partido, as circunstancias eran evidentes, nin as nenas nin os nenos estabamos para empezar ás presas detrás dun balón ou empezar a saltar á goma.

Eu ía acompañado dos meus pais, avós e padriños, cando chegamos á igrexa, aí estaban os meus amigos, guapísimos todos, entramos ao pouco intre no interior e daquela os nenos colocabámonos ao redor do cura, non puidemos parar en toda a misa e cando ía a comulgar por primeira vez fíxolleme un nudo no estómago, eu non sabía moi ben que significaba, era moi xoven, pero gocei do día todo o que puiden.

A misa celebrouse con toda a normalidade do mundo e despois viñeron as fotos e o reparto das postales de recordo da miña Primeira Comuñón, aquí os meus recordos lévanme a un momento de incerteza, non recordo si fixemos unha foto en grupo, supoño que si, pois teño no meu poder fotografias en de anos anteriores e posteriores da foto en grupo dos nenos e nenas que realizaron a Comuñón con D. Benito o cura, eu só teño tres, unha só,outra cos meus padriños e unha terceira cos meus pais e avós, esta foto realizada xa na Taberna da Rons.

Aquelas fotos, tanto as miñas como as demais que nos facían eran sen probas nin nada, naturais do todo, tal cal saían.

Logo de realizar as fotos dirixímosnos cada un á súa casa, onde tiñamos o banquete preparado, o día anterior a miña avóa e a miña nai afanáronse en ter unha comida especial para ese día para celebrar cos invitados que ía ter, a miña familia máis achegada, os de casa e os de Campañó.

Cando foron chegando a casa fóronme entregando os agasallos, un xogo de bolígrafos, un prato sopero, outro llano, unha cunca….un cuberto cun coitelo….todo gravado coa frase : Recuerdo de mi Primera Comunión . Tamén o meu primeiro reloxo ! Que luxo !


E así foi a miña Primeira Comuñón, como seguramente a da maioría dos nenos e nenas que a celebramos por aqueles anos, en grao sumo sinxela pero coa maior ilusión do mundo.

Faríame moita ilusión ter unha foto do grupo de nenos e nenas, ou individualmente, na que aquel día celebramos xuntos a nosa Primeira Comuñón.

CONTOS NA LAREIRA (56) DE CANDO XOGABA AO FÚTBOL NO CHAN DO MONTE.

RECORDANDO OS AÑOS 60/70 CAMPO DO CHAN DO MONTE.

Non recordo ben cando subín por primeira vez ao Chan do Monte, quizais con seis ou sete anos, daquela época recordo aínda algúns veciños que xogaban ao fútbol e que para min era os meus ídolos, xunto cos xogadores do Pontevedra do Hai que Roelo.

Os irmáns Barragans, os Losada, os Iglesias e outros moitos máis eran para min os maiores do equipo, os que eu tiña como ídolos, aos poucos fun xogando con eles porque daquela non había tope de idade para xogar, eramos todos contra todos, non importaba a idade, chegabamos ao campo e os “capitáns” escollían o seu equipo favorito e así cada un ía escollendo os que vía mellores futbolistas, normalmente os que eramos malos ou máis pequenos quedabamos para o final, de recheo coma quen dí.

Cantos domingos xogamos no Chan do Monte ! 

Daquela o campo era unha parte de terra e outra de pedras, cos extremos ateigados de toxo e panascos, un camiño de carro cruzaba pola metade do campo, cousa que facía que as veces tiñamos que parar o partido porque pasaba o paisano coas súas vacas e o seu carro cargado de herba para a súa casa.

Cantos partidos xogamos con motivo das Festas do Patrón ! 

Cantos partidos de casados contra solteiros !

Contactábamos cos rapaces de Verducido, cos de Campaño, cos de Lérez…..acercabase o día do Patrón e había que xogar un partido especial con trofeo polo medio, comprabamos entre os xogadores da parroquia o trofeo, o cal unhas veces o trofeo quedaba na casa, e outras voaba para o equipo da parroquia que disputara connosco o encontro e resultou ganador.

Non nos gustaba nada perder e menos ter que entregar aquel trofeo en forma de copa que adoitabamos mercar na Joyería Suárez, cos cartos nosos que aforramos durante o ano, daquela non había ningunha empresa que patrocinase o trofeo.

No Chan do Monte non tiñamos de nada, absolutamente nada, tiñamos que mercar nós mesmos a equipaxe, o balón, ás veces repoñer as porterías …..nin tiñamos vestuarios, os únicos sitios para cambiarnos eran os piñeiros, si, debaixo dos piñeiros cambiabámonos, e no verán a nosa única ducha que tiñamos era o río Rons, despois do partido iamos camiño abaixo, a un lugar próximo onde había unha zona do río que está rodeada de rocas, parecía unha piscina, alí dabámonos uns chapuzons fantásticos.


Recordo que os meus pais non eran partidarios de que xogase ao fútbol, sempre estaban preocupados por si me iban romper unha perna, para que me deixasen ir xogar convencinos dicíndolle que como no campo non tiñamos nada de beber e nos intermedios de cada partido tiñamos sede podía subir na carreta dúas caixas de cervexas e venderllas aos que ían ao campo, tanto xogadores como os poucos espectadores que se achegaban ata o lugar, máis ben algún pai ou veciño que non lle chamaba o pegar patadas a un balón, pero para pasar a tarde do domingo viñannos ver xogar.Así estiven durante un bo tempo subindo caixas de cervexas, desde a Rons ata o Chan do Monte, eran máis de quinientos metros costa arriba, polo que cando chegaba estaba reventado, quizais radique o de poñerme porteiro para descansar do esforzo realizado.

E aínda teño en mente a primeira vez que ocupando a posición de porteiro gañamos o primeiro trofeo na miña etapa de futbolista, foi en Lérez, onde hoxe en día está situada a gran rotonda do Médico Ballina, había unha leira onde se disputaban os partidos, chegamos empatados aos penaltis e na tanda parei varios lanzamentos. Non recordo cantas paradas fixen, o que si recordo é que gañamos un pequeno trofeo que fomos a gardar na taberna do Nenas, alí era o noso lugar de reunión despois dos partidos.

Daquela cando tiñamos algún golpe ( entradas que se facían eran de tarxeta vermella directa ) sempre recorriamos ao linimento, non había outra cousa mellor.

Ás veces antes do partido aplicabámonolo e saíamos ao campo cunha calor impresionante e un cheiro que non había quen se puxese ao noso lado.


E así foi parte da miña infancia e de moitos veciños , inesquecibles eses anos no Chan do Monte, único lugar da parroquia onde tiñamos para pasar o día do domingo, a excepción do atrio da Igrexa que nos adaptabamos ao pouco terreo que alí había para xogar uns partidillos antes de entrar a misa.

Hoxe volvín ao terreo de xogo, xa non hai terra, nin pedras, nin toxos…..o que vin hoxe é un excelente campo, cos seus vestuarios e as súas gradas, o seu céspede, as porterías con rede….en fin, que non lle falta de nada.

Estando alí de novo, no remozado Chan do Monte viñéronme á mente os meus recordos daquela época, e tiven unha ilusión ao pisar o céspede, quería ser de novo aquel porteiro do Cerponzons, necesitaba sentir esa sensación de poñerme de novo debaixo da portería, para iso necesitaba dun voluntario que quixese tirarme un penalti, aproveitando a visita do Sr. Alcalde propúxenlle o reto, sen dubidalo nin un momento o Alcalde colleu de balón e foise cara ao punto de penalti, eu xa estaba camiño da portería desposuíndome polo campo adiante da parka, lentes, o móbil…..

Alí me fun á portería, a miña intención era a de lanzarme cara a onde a intuición de porteiro indicábame por onde me colocaría o disparo.


As imaxes dino todo, menos si puiden parar o tiro ou si en cambio meteume gol.

Só os que estaban presentes sábeno.


Hoxe tiven o honor de estrear o campo de fútbol co alcalde Lores.

Hoxe o neno que levo dentro sentiuse feliz e non lle pincharon os toxos.

CONTOS NA LAREIRA (59) ÁNGEL NIETO , ÍDOLO DA XUVENTUDE DE CERPONZONS

Fai dous anos falecía Ángel Nieto , en homenaxe a él poño uns cuantos recordos da miña mocidade ….

Nun sitio como este que adoito comentar case a maioría de temas relacionados coa parroquia preguntarédesvos o porqué publicar aquí algo sobre Angel Nieto.

A miña mocidade tivo unha serie de ídolos como a todos de nós pasounos , e os anos setenta estabamos necesitados de ídolos aos cales renderlle a nosa afección e a nosa admiración e de paso querer emulalos.

No boxeo destacaba entre unha serie de boxeadores Urtain , cantas noites na taberna da Rons os homes da parroquia esperaban á retransmisión do combate do ano , que maneira de gozar vendo como largaban uns guantazos de aquí espéroche o Urtain e compañía , os nosos pais e os nosos avós dalgúns dos que estades a ler isto tiñan os seus momentos de lecer en ir xogar ás cartas e ver un pouco a televisión , eran anos que os televisores na parroquia contábanse cos dedos da man.

E os máis novos que tamén adoitaban estar a ver a televisión íanse decantando polo boxeo , o tenis con Manolo Santana , por suposto o fútbol cos xogadores daquela época , a min persoalmente gustábame moito o porteiro do Ath.de Bilbao , Iribar , quizais porque nos meus tempos de cando xogaba co Cerponzons fíxeno case sempre de porteiro e despois durante anos seguín séndoo de fútbol sala .

Pero o que máis nos atraía naqueles tempos era un mozo nado en Zamora no ano 1947 , que comezou aos trece anos a súa traxectoria deportiva , a súa primeira moto oficial foi unha Ducati , despois una de márcaa Derbi onde comezou a cultivar triunfos e máis triunfos , despois tamén os obtivo con varias marcas máis de motos , como a Bultaco.


E claro estes triunfos íanse apoderando de nós e por suposto empezamos a ser fieis seguidores dos éxitos de Angel Nieto , e claro , tamén queriamos emular ao noso campión.

Así foi como en pouco tempo os mozos da parroquia que xa comezaban a traballar foron adquirindo as súas motocicletas , practicamente todas da mesma marca que usaba Ángel Nieto , a Derbi e a Bultaco foron unhas das máis adquiridas , as marcas naqueles tempos de Ángel , como tamén as italianas Morbidelli , Minarelli etc.

Daba a casualidade que na parroquia temos uns veciños de apelido Nieto , e ademais naquela época decidiron montar un taller de motos en Pontevedra , concretamente na rúa Rua Nova , un taller que despois de pechar á noite convertíase durante un tempo en local de ensaio dun grupo musical , bo isto xa o comentarei noutro momento.

E dada a cantidade de motos que houbo naqueles anos na parroquia chegaron a realizarse algunha que outra proba polo lugar da Rons , na estrada nacional 550 que daquela era a existente antes do novo trazado que temos actualmente.

Lembro chegar a contabilizar unhas vinte motos polo menos aparcadas na taberna dos meus pais, inclusive moitos dos pilotos eran de Campañó , cando as acendían todas á vez aquilo parecía que estabamos nun circuíto de carreiras , jajajaja, aínda me acordo da miña nai que se asustaba toda con tanto ruído ensordecedor.

Unha das probas que para min era máis espectacular era a que ía desde a casa do señor Magdalena ata o xardín onde estaba situado o cruceiro , despois de pasar a ponte Malvar .

Consistía en quen tomaba as curvas máis deitado ao asfalto , que sensación ver aqueles emuladores de Ángel Nieto, recordo que o que mellor o facía era Manolo o Lavaradas, tamén Tomás, veciño de Sabaris, non se quedaba atrás…..

E tamén eu teño a miña anécdota cunha desas motos , foi no campo de fútbol de Chan do Monte , antes de comezar o partido que era habitual todos os domingos , moitos daqueles mozos viñan coa súa moto , e eu tamén tiña as ganas en pilotar unha delas , achegueime a Adonis e pedinlle se ma deixaba un pouco , él consentiu e explícome un pouco as marchas e como acendela.

Ao pouco eu xa estaba montado na Derbi de Adonis , comecei a acelerar amodo e funme dirección ao camiño existente que levaba a casa de O Panasco , pero a metade de camiño quixen frear e non sabia onde estaba o freo , a situación era embarazosa , non sabia como parar a moto , así que me metín monte arriba entre os toxos ata que a moto parou por si soa , despois dei a volta como puiden e leveina andando ata o campo para evitar males maiores e que Adonis botáseme unha bronca .

Descanse en Paz Ángel Nieto , un dos meus ídolos de xuventude.

CONTOS NA LAREIRA (60) A GRANXA PORCINA DE JUAN O DA RONS

A mediados dos sesenta os meus pais establécense na Rons , alí recordo que comezaron cunha pequena taberna pero ademais o meu pai sempre lle gustou criar animais , lembro unha granxa de galiñas poñedeiras nun lateral da casa que ampliara ex proceso , despois tamén tivo un pequeno criadeiro de coellos , pero o que máis anos estivo dedicado en corpo e alma foi a crianza da raza porcina.
Corrían os anos setenta cando Juan Esperon comeza a construír unha granxa porcina no lugar da Rons ( Tilve ) , o seu oficio de albanel fixo posible que practicamente fixese el só a granxa , cando podía eu facíalle de pinche , as miñas funcións eran a de facer masa , carrexar ladrillos e bloques e buscar todo o que me ía pedindo necesario para a obra.

A GRANXA o fondo :


Esta fotografía Mostra a parte de atrás da taberna da RONS , dónde comenzou a cría de porcos.


Comezou cunhas pequenas cuadras no espazo que tiñamos como eira , alí construíu unhas oito cadras , e pouco máis tarde empezou coa granxa onde chegaron a estar uns 200 porcos , tamén construíra unha zona apartada da granxa para ter a aquelas porcas que estaban a piques de dar a luz , é dicir o paritorio, onde Juan habíase esmerado en acondicionar con todas as comodidades para a porca e as súas crías mentres estivesen alí , recordo que cada porca estaba no seu cuarto e este tiña un habitáculo para que as crías recentemente nadas tivesen a calor suficiente , unhas lámpadas especiais de moita voltaxe baixaban desde o teito e a poucos centimetros dos pequenos cochos daban calor nos días de máis frío .

Juan sempre foi un home de querer ter a mellor raza porcina na súa granxa , daquela as súas idas e vindas por granxas dedicadas á venda de porcos machos para cubrir e das mellores femias , para así ter os mellores exemplares , facía que percorrese por moitos lugares da provincia en busca do mellor produto.

Buscaba como mellorar a raza , para lograr un bo exemplar que desen un alto número de cochos por camada e que estes tivesen unha carne de boa calidade e en menor tempo posible para poder poñer á venda , de aí a importancia da realización durante anos de cruces entre aqueles animais seleccionados con todo rigor , cada un deles co seu historial para que non se fosen aparear entre especies que proviñesen da mesma familia.

Esta e unhas das porcas que eu axudei a parir , conforme puden deixar un momento de vixilala fun a pola miña camara de fotos e quixen ter un recordo :




Lembro a época en que os carniceiros da Praza de Pontevedra empezaron a vir á nosa granxa para querer comprarlle os cochos , foron dándose de conta que Juan tiña unhas boas camadas , un destes carniceiros foi un señor que procedente de Arzúa instalouse coa súa familia na parroquia de Lérez.

Antonio Orois chamábase este carniceiro que tantos e tantos anos estivo a levar da nosa granxa para o seu posto da Praza os fermosos porcos que se criaban na Rons.

O señor Orois e a súa familia foron para nós como da familia , a amizade foi tal que xa pasaba da simple comercial , recordo de bo grado pasar fins de semana na súa casa xunto ao seu fillo Toño , compañeiro de colexio e ao que me segue unindo unha gran amizade despois de máis de corenta anos.

A Juan o da  Rons moito sacrificio custoulle levar adiante a súa granxa , non existían os festivos , non había horas de descanso , a calquera hora podía parir unha porca , moitas noites de levantarnos á hora que fose para atendelas e coidar das súas crías , moitos sacos de penso tivemos que carrexar e moito cheiro que respirar .

Aquela granxa todos os días facíase limpeza xeral , os animais tiñan que estar limpos , con comida e auga sempre fresca e limpa , por iso é polo que desde o principio dispoñían de bebedoiros automáticos e o mellor pienso que hubiese no mercado.


Un traballo que seguro moitos veciños non coñecesen interiormente e que pasou desapercibido para unha gran maioría o traballoso que era este oficio .

Para min foi unha experiencia que hoxe en día a valoro moito máis que antes , cando eres un neno só ves o ter tempo para gozar do teu tempo libre e dos estudos , pero no meu caso foron moitas horas que estiven a lle axudar en todo o relacionado coa cría porcina.

Quizais o que máis me impresionaba era o momento do nacemento dos cochos, de como axudabas desde o primeiro momento no parto , moitas veces tiven que facer de comadrona , pois as miñas mans bastante máis pequenas que as do meu pai introducíanse con máis facilidade e así podía salvar a vida dalgunha cría  que viña do revés.

Podía contar tamén cando era a época de capar os machos , entre o meu pai e eu eramos capaces nun día de capar 100 ou algún máis , cunha maneira rudimentaria para capar , pero con total seguridade de facelo con todas as medidas hixiénicas que leva esta delicada operación .

Esta era a GRANXA , o fondo pódese ollar o antigo xardin  que había o carón da carretera :


Lembro unha anécdota que lle sucedeu alá polos anos setenta , o meu pai fora a comprar a unha granxa unha nova raza de porcas , ademais as que tiñamos para reproducir xa estaban entradas en anos e había que desfacerse delas .

Chegou a un acordo e quedou de ir buscalas ao cabo duns días , para iso tivo que ir contratar un transporte para ir buscar as porcas de raza branco belga.

En esta fotografía vemos a Juan e a Carmen , unha das veces que fomos a Silleda , encantaballe ir para ollar todas novedades e tamén os impresionantes toros , vacas e demais razas…


Na taberna sempre paraba un veciño da parroquia ( que aínda vive hoxe en día ) e dedicábase co seu furgón para realizar traballos de todo tipo , ás veces levaba sacos de pienso como bebida ou o que fose necesario .

Outras veces alugaba o seu furgón para as campañas electorais, daquela empezaba a democracia e era un bo negocio.

Recordo perfectamente que este veciño andaba eses días cun enorme cartel encima do seu furgón , era a fotografía de Adolfo Suárez e o seu partido UCD .

A cousa é que o meu pai chegou a un acordo con él  e alá fóronse os dous co furgón, a foto de Suárez pedindo o voto para UCD e un fajo de billetes de mil pesetas para pagar a mercadoría.

Chegaron ao momento de destino e pronto cargaron as vinte porcas no habitáculo destinado para iso , alá como puideron suxeitaron as portas traseiras do furgón cunhas cordas , xa que a fechadura non pechaba do todo ( o estado do vehículo non era moi aconsellable para transportar os animais…) .

O meu pai dubidaba de que a viaxe fose ser pracenteiro , tiña a mosca detrás da orella , e non facía máis que preguntarlle ao condutor se tiña seguridade plena en que aquelas portas non se abrirían a metade de camiño…

TRANQUILO JUAN , QUE SEI O QUE FAGO ! Espetoulle todo convencido, isto está todo controlado .

Nada máis foi pasar a Portela e xusto onde a estrada n 550 comeza a facer pendente sucede o inevitable, as porcas deslízanse todas hacía  a porta e as cordas que as suxeitaban rompen , xa vos podedes imaxinar o panorama….. todas as porcas pola estrada abaixo e polas leiras contiguas adiante.

Tardaron máis de dúas horas en poder recoller a todas , había que velos aos dous ! Rodaron polos chans unas cantas veces para poder ir pillándoas jajajaja 

Cando chegaron á Rons a cara do meu pai era vinagre puro , o condutor non sabia como esconderse porque sabía que lle podían caer unas cantas …e mentres tanto nós non sabiamos que sucedera.

Cando despois de meter nas cuadras ás estresadas porquiñas e puxémonos a comer foi cando o meu pai comentou todas as peripecias daquel día .

Non puidemos comer aquel día , cada vez que comentaba unha cousa as risas eran cada vez máis grandes , porque eu imaxinábame a imaxe dos porcos polas leiras adiante , eles dous tirados polos chans e a foto de Suárez pedindo o voto !



Unha anécdota que sempre me recordo do meu pai , desde que teño uso de razón o chegar o xoves e venres santo eses días meu pai non traballaba no campo, era os dous únicos días do ano que eu miraba que non tocaba a ferramenta.

Colliame, sentavame no seu regazo é me decía :


Xoves Santo, Venres Santo

Tres días antes de pascua

cando o redentor do mundo

aos seus discípulos chamaba

chamábaos un a un

dous a dous xuntábanselle

despois que os tiña xuntos

cea de Gloria dáballes

Ao outro día era venres

Jesuscristo preguntaba

quen de vos discípulos meus

polo meu morrerá mañá?

Miran uns para outros

e ningún resposta dáballes

senón fóra Juan Bautista

Predicador de montañas

por vos morrerei Divos Meu

por vos morrerei mañá

Ao outro dia era venres

Jesucristo camiñaba

coa Santa Cruz ao lombo

de madeira moi pesada

cada pasada que daba

Jesucristo arrodillaba

onde o se arrodillaba

pingas de sangue quedaban

o sangue que del caía

cae nun caliz sagrado

o home que a bebese

será ben aventurado

neste mundo será Rei

no outro Rei coroado

o que esta oración dixese

todos os venres do ano

sacará un alma de pena

e a súa de gran pecado

quen o sabe non o di

e quen o oe non o aprende

e o dia do gran xuízo

saberán o que contén.


 


CONTOS NA LAREIRA (61) JOSÉ O LARACHO LÉVANOS A PRAIA.

Na década dos setenta era mui complicado para muitos de nos ir a praia, a falta de transporte era o principal problema, e ademais aínda non se tiña por costume ir á praia como hoxe en día, recordo que a finais dos anos sesenta comentábase na taberna de que alguén da parroquia ía tomar baños ás praias de Marin por prescripción facultativa, pero só se ía por ese motivo, para poñerse moreno non facía falta ir ata as praias, soamente con ir uns días ás leiras collías un moreno en grao sumo intenso.

Eu só escoitaba falar das praias de Marin, parecía que non existisen outras, e algunha vez que outra saía a relucir a Lanzada, uf ! Esa praia quedaba lexísimos ! Comentábase que era enorme de longa e que algunha veciña había ido a ela a darse un baño porque as olas tiñan algo de especial para non sei que das mulleres (iso escoitábao cando viñan á tenda as veciñas e poñíanse a falar en voz baixa, para que eu non me decatase da conversación).

Daquela o de ir á praia e poñerse un bañador, aínda que vos pareza mentira, fai moi poucos anos era un pecado, aínda recordo o profesor de relixión e de todas as demais materias que tiñamos no colexio, situado onde hoxe en día é o Centro Social, aquel mestre tiña unha formación moi estrita, ademáis as súas clases tiñan sempre temas relixiosos polo medio, quizáis debido a que tamén era un dos que cantaban na Igrexa cando había un enterro, si mal non recordo viña un home para tocar o órgano e dous máis para cantar, este mestre impartía nos unhas clases do máis instructivas, aparte de poñernos contra a parede e cos brazos extendidos, cando viñan os días de festa chegaba a dicirnos que o baile agarrado era pecado.

Volvendo á praia, a miña nai era partidaria de que os nenos fósemos a darnos baños, tanto de sol como de auga.

Así foi como un día estando na taberna o señor José, O Laracho, a miña nai comentaba unha noticia que estaba saíndo na TVE, saían os turistas nas praias de Benidorm e o locutor comentaba os bens que proporcionaba o sol e os baños de auga.

Escoitaches José ? Van buscando darse baños de sol e de auga, van de todas partes de España e tamén do estranxeiro !

O señor José, O Laracho

Recordo a primeira vez que fun a praia, foi das que che quedan gravadas na memoria para sempre…..
Resulta que este veciño de Pidre , o señor José O Laracho tomando a cunca de viño na taberna, e despóis de escoitar a miña nai, marchou para casa, seguramente falou coa sua muller e deberon de decidir de ir un día cos seus fillos a praia.

O día seguinte chegou de novo a taberna, pediu un viño e de paso preguntoulles os meus pais se lles daban permiso para levar o seu fillo Juanito cuns cuantos rapaces máis á praia de Mogor , el encargábase de todo , nese intre na taberna había uns mozos que escoitaron o comentario e quixeron apuntarse para ir tamén , pidironlle si os levaban a praia, e o señor José asintiu , eso sí advertindolle ( movendo con a súa maneira particular aquela dentadura postiza ) que tiñan que saber comportarse e ter educación , sinon deixavaos en terra , e volvían andando, que emoción ! Íamos ir a Praia !

Así foi, chegou o domingo e naquela furgoneta que tiña José O Laracho para ir a vender as semillas as feiras,meteunos a todos dentro , ían os fillos do señor José , os seus sobriños Lito e Manolo , eu , e os tres mozos da parroquia que estaban na taberna ,eles eran máis maiores que os demais rapaces, que por certo ,estos tres mozos nunca viran unha praia como me pasaba a min tamén , era a primeira vez que teriamos esa experiencia .

Alá fomos, metidos na furgoneta , escoitando a música de Fórmula V é os Diablos , co tema Un Rayo de Sol , íbamos todos preparados, un bañador, unha toalla e os bocadillos de queixo con chorizo, dirección Mogor .

Os tres mozos que iban con nos traballaban de albañis , e practicamente a súa vida diaria pasabanna traballando na empresa dun contratista de apelido Esperon , un señor creo que de Poio , que dou muito choio a xente da parroquia .

Estos tres mozos , os días festivos que non traballaban na obra , tiñan as faenas do campo , non lles daban moitas opcións os seus pais de ir por ahí ,de golfería , a non ser a Chan do Monte a xogar a pelota os domingos pola tarde .

Para eles aquel domingo á tarde foi a súa primeira saida a praia e a súa ilusión por ir á ollar coma era e divertirse era tal que non lle cabía o pan no corpo .

Eu , que ía atento a todo o que eles comentaban, ían falando de cómo había que nadar, de como non se podía tirar un sin haber pasado duas horas de haber comido…..eu escoitaba todo atento, iamos como sardiñas enlatadas na furgoneta , jasusdiormio que calor pasamos ! Chegamos e baixamos da furgoneta, aquelo era novo para nos, a maioría da xente estaba en bañador, había cada un con unha pinta…..así tamén pensarían de nos os que nos miraban baixar hacia a praia pegando berros coma si fosemos vikingos que íamos a conquistar aquel lugar !

Non paramos de rir , jajajajaja , o pouco de facer as duas horas de dixestión xa fomos todos a bañarnos, sempre controlados polo señor José, un pouco mais tarde O Laracho tamén lle apetecía bañarse , pero tiña un problema, non dispoñia de bañador, pero como tiña muitas ganas decidiu bañarse de todas maneiras, así que quitou o pantalón e a camisa e quedou con unha camiseta blanca de asas e co seu calzoncillo branco que lle chegaba ata as rodillas , éste era o que faría a función de bañador , as risas voltaron entre nos , pois o sair da auga , tiña os calzons pegados a él transparentandolle todo os que xa estades imaxinando, por certo o señor José era mui bo nadador, os demáis que íbamos con él tiñamos que usar a cámara de aire coma flotador.

Que tarde de risas , de volta na furgoneta escachávamonos coas risas e todos pidindolle por favor que nos levara outro día a praia.

Ángel e Antonio, fillos do señor José, tamén escacharon de risa eses días de praia.

Fai pouco estiven con Tila, comenzamos a falar sobre esta vivencia de cando fomos a praia,  a filla do señor José tamén recorda esta anécdota e comenza a falarme de algunha anécdota máis, sin parar de rir Tila e máis eu fomos falando de eses anos que por primeira vez pisamos a area da praia, conta Tila que unha vez o seu pai foi a praia con un bañador de muller , de cor negro, seica pediullo prestado a unha veciña, o chegar a praia dixonos que foramos baixando, que él xa iba nun momento, o cabo de un tempo empezan haber risas por toda a praia, todo o mundo xiraba  a cabeza para ver cómo un home baixaba hacia a praia enfundando un bañador de muller, o señor José iba todo cheo de sí, a cousa  era que  o señor José non lle gustaba enseñar o peito, e tivo a gran idea de poñer o bañador da veciña.

Tamén outro día fixo que lle cosera a  modista,  que tiñan de man para facer e remendar a roupa dos da casa, un camisón da súa muller co bañador del , outra vez  as risas na praia non se fixeron esperar, daba a sensación de que muita da xente que iba a praia estaba esperando que chegase a hora que chegase o señor Jose o seu novo  modelo, en aqueles tempos muito nos rimos, pero a vergoña de Tila xa vos podedes imaxinar, hoxe en día temos estas anécdotas para rir e recordar aqueles tempos de xuventude e de darlle as grazas o señor José por habernos levado a praia.

Así foi que días despóis o señor José tamén nos levou a Praia de Portocelo :

CARMEN da RONS , A TABERNEIRA.

CARMEN RECAREY COCHÓN

Filla de Jesus e de Ramona

(24 de Agosto do 1932 /8 de Xuño do 2002 )

Mamá, sigo pensando en ti, sigo estrañándoche

necesítoche, como cando era un neno…

Sei que estás aí, sabes onde estou, onde atoparme

Estás ao meu lado, collendo a miña man, bicándome

abrazándome, protexéndome….

Sigo chorando a túa ausencia, sigo roto por dentro.

Á miña ADORABLE NAI QUE XA NON ESTA CONMIGO :

Todo vai ben menos a túa distancia, eu manteño nos meus pensamentos o calor da túa adorada persoa cando che din o abrazo de despedida. O teu corazón tiña dons especiais que fun descubrindo nos momentos máis importantes da miña vida, sentíame protexido , amado , querido e consentido por ti. Sempre sacabas forzas para darme agarimo, amor, afecto , palabras de alento , de tenrura…..nunca me faltaron.

A ti nai , que sufrías de día e ao descansar de noite soñabas pensando no meu mañá , no meu destino , no que será del, sen dicir nunca nada.

A ti nai , que tantas veces cargáchesme nos teus brazos , sufrindo en carne viva os meus tropezos e alegrándoche dos meus logros , a ti que desde pequeno impregnáchesme de aromas para que sorrise e fose feliz .

A ti nai teño que dicirche , que te amo .Grazas , grazas infinitas por todo o que me deches.

Dezanove anos xa , nai

Que che fuches do meu lado

En silencio foi a túa partida

Que a sinto día a día.

No teu ventre tivéchesme

No teu colo crieime

Cando me morra , nai

Que me enterren á túa beira !

Que che volto en falta nai !
Que me faltan as miñas raíces !

Que recordo daquela tarde !

Que me fixo romper a alma .

RECORDOS

Os meus recordos sobre a miña nai sempre os teño presente , para min foi unha muller excepcional como nai e como veciña , que mantiña unha relación moi estreita cunha gran maioría de veciños e veciñas da parroquia.

Era unha muller que baixo o meu punto de vista era moi querida polos seus veciños e respetada por todos os seus clientes que durante anos e anos paraban na taberna , tanto nos seus inicios ( na taberna situada enfronte ao colexio que había na casa da señora Hermosinda ) como na Rons.

A taberna de Carmen foi tamén durante muitos anos un ultramarinos , onde aínda recordo coma se fose hoxe , despachábase o aceite a granel , ou como se vendía un cuartillo de viño , uns cordóns para zapatos , ou medio quilo de salvados . A miña nai era a cabeza visible de levar as rendas do negocio , aínda que miña irmá e máis tarde eu botámoslle unha man , ela era a xefa.


Naquela taberna- ultramarinos pasamos parte da nosa vida a miña irmá Carmen e máis eu , os dous fillos que tivo o matrimonio composto por Juan e Carmen .

Porque te fuches , nai ?

Dezanove anos levo sen ti ,

As raíces da miña vida e do meu sangue

fóronseme contigo, nai

Dezanove anos que non te abrazo, nai

Dezanove anos menos me quedan ,

para abrazarche e bicarche, nai

Na terra que ti abonas

algo meu acompáñache .

O teu carón quero estar

cando me chegue o momento

volverei contigo , nai

volverei o teu regazo

a darche o meu abrazo.

Carmen era unha muller que practicamente nunca a verías enfadada , rara a vez que se vise de morros con algún cliente.

Sempre foi unha muller de facer favores se estaba nas súas mans , de axudar no que podía aos máis necesitados , de dar consellos e tratar de poñer paz nas disputas que a veces acontecían cando os homes que por a taberna paraban a tomar a chiquita empezaban a discutir , cousa que sucedía con frecuencia.

Cantos secretos se levaría con ela ? Cantas historias de problemas familiares , en todos os aspectos , sóubose gardar para ela e tratar de interceder e así poder arranxar as cousas entre matrimonios , ou de fillos cos seus pais etc.

Carmen sabia falarlle , trataba de convencer , poñía como referencia á familia , ao respectar ao seu cónxuxe, aos seus fillos …

Eu tiven a ocasión durante anos de ser testemuña diso , e podo asegurar que a miña nai fixo un labor encomiable .

Como non acordarme , por poñer un par de exemplos , daquela veciña que se dedicaba a beber e non facía outra cousa , a de veces que a miña nai animáballe a irse para a súa casa , que alí estaban a lle esperar os seus fillos , que tiña que facerlle a comida , ás veces era a miña nai a que lle daba algo xa preparado para que ao chegar a casa tivesen algo para levar á boca .

E aquel home que cando o vías entrar pola porta xa sabías que esa noite habería balbordo , cantas veces a miña nai deixaba de servirlle , e él insistía e insistía , pero a miña nai sabía ir convencéndoo e aos poucos trataba de que se fose para a súa casa .

Outras veces a cousa non acababa como un quería e terminaba rodando polo chan encerellado con algún veciño co que mantiña algunha pequena liorta , quizais por temas de marcos ou de horarios de auga de servidume.

E alí estaba sempre Carmen , tratando de tranquilizar as cousas , poñendo paz .

Nesta imaxen pódese observar a taberna da RONS :

Miña irmán , Evaristo , Manolo , Lito é máis eu , diante da taberna.

Mentres tanto , eu observaba , aprendía o oficio e escoitaba os consellos dos meus pais , e vía pasar os anos rodeado de moitos veciños , cada un deles ensinábame algo , bo ou malo , a taberna foi para min a Universidade á que nunca chegue a ir , e claro, alí estaba a miña nai para ir indicándome e corrixíndome o que aqueles veciños ensinábanme , alí estaba ela para puntualizar algunhas das cousas que eu oíra e observara e que como neno ás veces non comprendía.

Fun criado entre todos aqueles veciños e veciñas que ao longo da miña vida que pasei na taberna foron pasando por ela , con eles iámonos informándonos daqueles telexornais de branco e negro , entretidos coas películas de Bonanza , coas risas dos Chiripitiflauticos, as pelexas de Urtain ou as vitorias de Angel Nieto.


Carmen podía escribir un libro, foron moitos anos detrás da barra , atendendo desde as seis de mañá , aquel café de pota que ela servía inundaba desde primeiras horas da mañan o cheiro a instancia da taberna , era entrar os clientes e xa estaban pedindo o café recién feito , Carmen nunca quixo poñer cafetera , os seus clientes agradecianllo dicindolle que o seu café era o mellor que eles tomaban por ahí adiante.

Os seus primeiros clientes eran os veciños que traballaban de albañiles , na fábrica de gaseosas ou no serradoiro de Alba ou do Burgo , os cales se desprazaban en bicicleta ou naquelas velosolex.

Tamén eran clientes de primeira hora os camioneiros que viñan coa carga de madeira para Celulosas e Tafisa, ou aqueloutros que viñan cos tanques de aceite , e por suposto os das liñas de autobús , entre eles os de Garrido e A Estradense.

Alí estaba Carmen preparada para servirlle a todos eles o seu café de pota , e de paso , según as preferencias de cada cliente , iba servindo co cafe as copas de sol e sombra , o Ponche Cuesta ou aquelas copas de augardente de herbas ou branca .

Por aquela época xa estabamos instalados na taberna da RONS , recordo que a principios de irnos para este novo emprazamento colocaran de reclamo unha gran copa no exterior da fachada , era unha publicidade do coñac Soberano e víase a moita distancia , daquela , a iluminación pública era practicamente escasa por todo o lugar.

A partir de estar no novo local , Carmen comezou a preparar comidas e ceas , viñan comer os tractoristas , os canteiros …e as ceas normalmente eran para algunha peña que tiñamos na taberna , e moitos anos para as orquestras que viñan polo patrón e o Corpus ás festas da parroquia , hubo unha época que eu tiña polas paredes os póster das orquestas que pasaban por ali .

Carmen era a que levaba todo , axudándolle a miña avoa ao principio e despois a miña irmá mentres non se foi para Barcelona , hasta por levar , era a que sempre daba o grito de auxilio de que na Ponte Malvar  hubera un accidente , normalmente os accidentes que había eran de noite , a peligrosa curva e a pouco visibilidade daba lugar a elo.

Miña nai , mentras os homes xogaban as cartas ou o dominó sempre aproveitaba para facer algo , ou ben subía a planta darriba, donde tiñamos as habitacions ou andaba a barrer por fora , ela era a que escoitaba o golpe do coche , ou a que miraba que na ponte faltaballe as barandillas , indicativo de que había un coche no rio.
Tantos anos detrás dunha barra fixeron mella na súa saúde , as súas pernas cheas de varices e as súas mans inchadas eran o reflexo da súa delicada saúde , pero sempre estivo ao pé do cañón , inclusive cando caeu polas escaleiras de casa , uns días no hospital e ao pouco xa estaba de novo á fronte do negocio.

Tamén teño belos recordos sobre a miña infancia coa miña nai e a miña irmá daqueles anos de vacacións que gozamos no Carballiño , e no seu balneario, non se me esquecesen nunca.

Grandes bosques de piñeiros , carballos e tilos rodean ao balneario .

O Balneario está situado no corazón de Galicia , con 195 anos de historia , donde muitas veces foi refuxio e lugar de descanso e inspiración de personaxes ilustres , como a escritora Dona Emilia Pardo Bazán, que o elixiu para escribir a obra O Cisne de Villamorta.

Está situado nunha bela paraxe da comarca do Orcellón , enmarcado polas serras de Martiña , Magdalena e os Montes de Suido e San Mamede.

Recordo que nos anos sesenta era quizáis o máis famoso de todos os que había por Ourense , o que máis mal levaba era a viaxe , naqueles autobuses que a velocidade que alcanzaban como moito sería 60 por hora , engadíndolle a dificultade da estrada, cun continuo traxecto desde Pontevedra cheo de curvas , e ademais daquela era moi estreita comparada á actualidade , moitas veces con problemas de paso ao cruzarse de fronte con algún camión ou autobús , que facía que o noso conductor tivésese que arrimarse o máximo posible á cuneta , onde se apreciaba o precipicio que había debaixo mesmo do teu asento , que medo teño pasado !.

Debido a que a miña nai tiña desde moi nova tivo problemas de saúde , de tipo dixestivo e de reuma , alguén debeu aconsellarlle o realizar unha visita a este balneario , e así foi como durante uns cuantos anos iamos pasar unhas pequenas vacacións e de paso a realizar o que hoxe se coñece como cura hidropínica , que consiste en tomarse un vaso daquela auga sulfurada que ten sabor a ovos chocos .

Fai pouco volvín ao balneario , practicamente está igual que aqueles anos da miña infancia , só falta o reloxo que había na entrada principal , onde ao dar as horas saía un cuco que me embelesaba de tal maneira que podía estar alí esperando outra media hora para que volvese saír para escoitar a súa cucú.


A estancia durante eses anos no balneario e máis tarde a súa viaxe á Arxentina alá polos anos oitenta , foron as vacacións que tivo a miña nai durante toda a súa vida .

Recordo que nuns dos últimos anos de estancia no balneario os meus pais decidiran levar aos meus avós de Campaño , foron uns días inesquecibles con eles , sempre tiven muito cariño os meus avos, os de Campaño eran mui cariñosos conmigo , cada mes durante anos iba a visítalos os sábados pola tarde , muitas conversacions mantiven con eles .

Meus pais na Arxentina pasárono xenial , o meu pai tiña ilusión por ver ás súas irmás e os fillos e fillas delas , e de volverse a atopar con xente coñecida da época que estuvo él emigrado en ese fermoso país , cando chegaron de volta do viaxe a Cerponzons non paraban de comentarme todo o ben que o pasaron naquelas terras.

O demais foi sempre traballar , moitas horas as que pasou detrás dese mostrador , que agora segue aí no mesmo lugar , sen practicamente uso , sen que derramen por el nin unha pinga de viño tinto , seguirá aí por moito tempo , como un recordo , como que se ao chegar a ese lugar tivese a esperanza de ver de novo a Carmen , coa xerra na man , servindo unha cunca e de paso unha tapa daquelas empanadillas de bacallau con pasas , que eran exclusiva dela , polo seu sabor e forma …. tal como as que facía ela non volvín ver unha na vida.

Tamén lembro a época de repartir as roscas de Pascua , os meus pais chegaron a ter polo menos 16 afillados , aqueles días en que viña o panadeiro coas roscas invadía esta vez a taberna co seu cheiro característico e eu apresurábame a levalas a cada casa , era a miña nai a que me dicía como tiña que facer o percorrido e o lugar onde tiña que entregalas.


Unha das cousas que máis lle gustaba á miña nai era cando chegaba o Nadal , recordo que facía un pedido especial ao seu provedor dos produtos de ultramarinos, Victoriano Moldes.

Aqueles turróns duros , que habían que rompelos co martelo, os figos , a champaña, a sidra , e algunha golosa novidade para esa época . Ao chegar a mercadoría , ela indicábame os paquetes de agasallo que tiñamos que preparar , sempre tiña un detalle naquelas épocas cos seus clientes .

Era un agasallo sinxelo , unha botella , uns figos , algún turrón e pouco máis , o envoltorio un papel de xornal, atado con cordel .

Sinxelo , sen adornos , pero con todo o agarimo do mundo cara aos seus veciños e clientes.

Canto che quixemos mamá , canto boto de menos non haberche dito máis veces o que che quería , canto daría por poder abrazarche de novo e dicirche que non che esquezo , que sigo estrañándoche , sempre que chego á Rons manteño no meu recordo cando saías a recibirme co teu sorriso e o teu amor de nai , eso non se esqueze na vida.

Carmen deixounos físicamente o 8 de Xuño do 2002 , pero ela sigue conmigo , no meu corazon.

QUÉROCHE NAI .

Nai miña, aínda estraño,

a túa tenrura e bondade,

a túa beleza e a túa verdade,

e o sacrificio que deches.

A túa paciencia e o amor

aos teus fillos e á vida,

sen que che vises vencida

de tristeza ou de dor.

Nai miña chea de vida,

asi recordarche,

e sempre che mantedrei

aberto ao meu corazon.